II SA/Wa 1670/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Ewa Kwiecińska, Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 stycznia 2008 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie niezdolności do zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] kwietnia 1988 r. Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w B. zatwierdziła orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z [...] marca 1988 r. numer [...], którym stwierdzono że [...] M. J. jest trwale niezdolny do wykonywania zawodowej służby wojskowej z powodu stwierdzonej u niego osobowości psychopatycznej. W dniu 28 października 2003 r. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. wpłynęło podanie M. J. zawierające wniosek o wznowienie postępowania w sprawie dotyczącej jego zdolności do wykonywania zawodowej służby wojskowej. We wniosku tym strona powołała się na nowe okoliczności faktyczne oraz nowe, nieznane jej w toku zakończonego ostatecznie postępowania, dowody świadczące o posiadaniu prawidłowej osobowości zarówno obecnie, jak i w 1988 r. Dowodami tymi są: opinia psychologa z 7 października 2003 r., karta badania lekarskiego i orzeczenie lekarskie, również z 7 października 2003 r. Dowody te, wydane w związku ze staraniem M. J. o licencję detektywa, stwierdziły u niego prawidłową osobowość. Na tej podstawie wnioskodawca, opierając się o stan wiedzy lekarskiej w zakresie psychiatrii, wyprowadził wniosek o błędnym rozpoznaniu jego stanu zdrowia psychicznego w czasie badań lekarskich przeprowadzonych w 1988 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., decyzją z dnia [...] listopada 2003 r., odmówiła wznowienia postępowania po stwierdzeniu, że przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty nie mogą być uznane za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa, gdyż są to tylko nowe opinie wydane dla innych celów niż prowadzone obecnie postępowanie. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska decyzją z dnia [...] stycznia 2004 r., wydaną na skutek rozpoznania odwołania M. J., utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Na decyzję organu II instancji M. J. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 maja 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 207/04 oddalił skargę. Od wymienionego wyroku M. J. wniósł skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 września 2006 r., sygn. akt II OSK 1077/05 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Wobec wyżej powołanego rozstrzygnięcia Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2186/06 uchylił decyzję organu I i II instancji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organy obu instancji oparły swoje decyzje o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia, przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania, co stanowi naruszenie art. 149 § 2 i 3 kpa. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., rozpatrując ponownie wniosek M. J., uzupełniony licznymi pismami wnioskodawcy, w których powołał drugą podstawę wznowienia, tj. wydanie orzeczenia w wyniku przestępstwa, postanowieniem z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], wznowiła postępowanie administracyjne zakończone orzeczeniem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 1998 r. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...] Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 i 5 odmówiła uchylenia wyżej wymienionego orzeczenia Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Takiego charakteru nie mają dowody powołane przez wnioskodawcę we wniosku o wznowienie postępowania, a także powoływane w piśmie z dnia 10 listopada 2006 r. orzeczenie Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] grudnia 1976 r. o zdolności do służby w wojskach powietrzno-desantowych. Także powoływana przez skarżącego okoliczność wydania zaskarżonych orzeczeń w oparciu o nieprawidłową oraz niepodpisaną opinię o stanie zdrowia, nie wypełnia dyspozycji art. 145 § 1 pkt 5 kpa, nie jest to bowiem nowa okoliczność faktyczna, ani nowy dowód, który nie był znany organowi w dniu wydania orzeczenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska nie zgodziła się z twierdzeniem wnioskodawcy, iż kwestionowane orzeczenia zostały wydane w wyniku popełnienia przestępstwa, gdyż nie zostało to w żaden sposób udowodnione. Z przedstawionego przez wnioskodawcę pisma Naczelnej Prokuratury Wojskowej z dnia 17 listopada 2003 r. wynika, że śledztwo prowadzone w sprawie [...] zostało prawomocnie zakończone postanowieniem z dnia [...] marca 1994 r. o jego umorzeniu. W dniu 30 kwietnia 2007 r. M. J. wniósł odwołanie od wymienionej decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B., zarzucając organowi, iż została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, 24 § 3, 75 § 1, 77, 80, 81, 107 § 3, 145 § 1 pkt 5, 149 § 2 oraz 149 § 2 kpa. W uzasadnieniu wskazał, iż w wydaniu decyzji brał udział [...] E. L., który w 1998 r. wydał decyzję ostateczną w oparciu o anonimową "opinię o stanie zdrowia [...] M. J.". W ocenie odwołującego w tej sytuacji naruszono zasadę bezstronności i obiektywizmu, a także zasadę kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym. Decyzją z [...] lipca 2007 r. nr [...] Centralna Wojskowa Komisja Lekarska utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu, nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, przytoczyła argumenty przedstawione już przez organ I instancji. Dodatkowo wskazała, iż za okoliczność wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5 kpa nie może być uznany fakt, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł., wydając orzeczenie nr [...] z dnia [...] marca 1988 r. oraz Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., wydając orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1988 r., mogły oprzeć się o niepodpisaną opinię o stanie zdrowia M. J. Obecnie, po prawie 20 latach od wydania kwestionowanych przez skarżącego orzeczeń niezwykle trudno ustalić, jakimi dokumentami dysponowały wówczas wojskowe komisje lekarskie. Dokumentacja, która zachowała się do chwili obecnej, prawdopodobnie nie jest kompletna. Orzeczenie Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 1988 r. zostało podpisane przez przewodniczącego komisji, gdyż tak stanowiły obowiązujące wówczas przepisy Instrukcji Zdrowia 141/70, okazane skarżącemu podczas rozprawy w dniu [...] czerwca 2007 r. Zeznający w tej sprawie świadek E. L. – członek Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B., która wydała orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1988 r., stwierdził podczas rozprawy, że nie pamięta okoliczności wydania tego orzeczenia. Jego zdaniem natomiast z treści okazanego mu pisma Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. nr [...] z dnia 11 lutego 1988 r. wynika, że obserwacja szpitalna musiała być przeprowadzona. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała, iż w sprawie nie zachodziły okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do bezstronności E. L. Organ podkreślił, iż skarżący nie składał dotąd takiego wniosku. W konsekwencji nie mógł zostać naruszony art. 24 § 3 i 7 kpa w następstwie udziału wymienionego lekarza w składzie komisji. Za nieuzasadnione organ uznał również pozostałe zarzuty odnoszące się do naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną wyżej decyzję Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej M. J. wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: ▪ przepisów o właściwości, tj. art. 150 § 2 kpa poprzez rozpatrzenie sprawy przez organ, który dopuścił się przestępstwa podczas wydawania zaskarżonej decyzji, ▪ przepisów o wyłączeniu pracownika, tj. art. 24 § 3 kpa poprzez udział w sprawie E. L., który uczestniczył w wydaniu zaskarżonej decyzji oraz dopuścił się przestępstwa a w konsekwencji naruszenie art. 6 i 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 32 ust. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nierzetelne rozpatrzenie sprawy przez niewłaściwy i stronniczy organ administracji publicznej, ▪ art. 7, 77, 80 i 107 § 3 kpa poprzez nieustalenie stanu faktycznego i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz nieustosunkowanie się do występujących w tej sprawie oczywistych faktów, ▪ art. 6, 8, 15, 149 §2, 151 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nieprawidłowe wykonanie wskazań Sądu zawartych w wyroku o sygn. akt II SA/Wa 2186/06. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Instytucja wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną, będąca nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnych, stanowi wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.). Z tych względów instytucja ta może być stosowana tylko w przypadkach ściśle określonych w ustawie i po spełnieniu koniecznych warunków. Wyeliminowanie z obiegu prawnego decyzji ostatecznej w tym trybie może nastąpić tylko wówczas, gdy zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 145 § 1 i art. 145a kpa. W sytuacji braku podstaw do uchylenia decyzji na podstawie wymienionych przepisów, organ, stosownie do treści art. 151 § 1 pkt 1 kpa, będącego podstawą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej. W niniejszej sprawie M. J. jako podstawę wznowienia postępowania powołał art. 145 § 1 pkt 2 i 5 kpa, zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli decyzja została wydana w wyniku przestępstwa (pkt 2), wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał (pkt 5). W odniesieniu do pierwszej z przesłanek skarżący podniósł, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Ł., wydając decyzję nr [...] z dnia [...] marca 1988 r. i Okręgowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., wydając decyzję (bez numeru) z dnia [...] kwietnia 1988 r. w przedmiocie niezdolności do zawodowej służby wojskowej, bez wymaganej hospitalizacji i podstawy faktycznej, rażąco naruszyły obowiązujące wówczas prawo i przekroczyły swoje uprawnienia. Wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 kpa, jest dopuszczalne jeżeli łącznie zostaną spełnione trzy warunki: 1) musi mieć miejsce fakt popełnienia przestępstwa; 2) pomiędzy wydaniem decyzji a popełnieniem przestępstwa istnieje związek przyczynowy; 3) fakt popełnienia przestępstwa stwierdzony jest prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Od wymogu stwierdzenia faktu popełnienia przestępstwa prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu Kodeks postępowania administracyjnego wprowadza dwa wyjątki: - pierwszy, jeżeli sfałszowanie dowodu jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne w celu ochrony interesu publicznego, postępowanie może być wznowione również przed wydaniem przez sąd lub inny organ orzeczenia; - drugi, jeśli postępowanie przed sądem lub innym organem nie może być wszczęte, na skutek upływu czasu lub innych przyczyn, określonych w przepisach prawa. W rozpatrywanej sprawie żaden z tych warunków nie został spełniony. Fakt popełnienia przestępstwa nie został stwierdzony prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Z przedstawionego przez skarżącego pisma Prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej z dnia 17 listopada 2003 r. wynika natomiast, iż postępowanie przygotowawcze prowadzone w tej sprawie przez Wojskową Prokuraturę Garnizonową w Ł. zostało prawomocnie zakończone postanowieniem o umorzeniu śledztwa z dnia [...] marca 1994 r. Zasadność umorzenia śledztwa była wielokrotnie i wszechstronnie analizowana przez organy Prokuratury, obecnie zaś z uwagi na upływ terminu przedawnienia domniemanych przestępczych zachowań objętych tym śledztwem, nie jest możliwe podjęcie umorzonego śledztwa. Druga z powoływanych przez skarżącego przesłanek wznowienia postępowania wymieniona jest w art. 145 § 1 pkt 5 i dotyczy sytuacji, w których wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Wystąpienie tej przesłanki, skarżący umotywował faktem ujawnienia w trakcie postępowania prowadzonego przez Komendę Wojewódzką Policji w Ł. w sprawie nadania licencji detektywa nowych okoliczności świadczących o posiadaniu prawidłowej osobowości zarówno obecnie, jak i w 1988 r. Jako dowody potwierdzające tę okoliczność wskazał, sporządzone w dniu 7 października 2003 r.: opinię psychologa, kartę badania lekarskiego osoby ubiegającej się lub posiadającej licencję detektywa oraz orzeczenie lekarskie. Ponadto skarżący wskazał, iż pominięto istotny dowód jakim jest orzeczenie Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] grudnia 1976 r. o zdolności do służby w wojskach powietrzno-desantowych. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wyniki badania lekarskiego przeprowadzonego w 2003 r. na potrzeby postępowania o nadanie licencji zawodowej detektywa, zostały sporządzone po wydaniu decyzji w postępowaniu będącym przedmiotem wznowienia, zatem nie spełniają one wymogu "istnienia" w dacie wydania decyzji ostatecznej, a w konsekwencji nie mogą być uznane za nowe dowody w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Rozważając natomiast czy istnieją podstawy, by przyjąć, że z dokumentów tych wynikają nowe okoliczności faktyczne, stwierdzić należy, iż przedstawione wyniki badań lekarskich określają jedynie, zdolność fizyczną i psychiczną skarżącego do wykonywania czynności w zakresie usług detektywistycznych. Przedstawione dokumenty w żaden sposób nie wykluczają istnienia w 1988 r. rozpoznanego przez wojskowe komisje lekarskie schorzenia pod postacią osobowości psychopatycznej, a zatem pozostają bez wpływu na treść decyzji stwierdzających niezdolność skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Także w odniesieniu do orzeczenia Garnizonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] grudnia 1976 r. o zdolności do służby w wojskach powietrzno-desantowych, nie można uznać, iż stanowi ono nowy dowód w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Orzeczenie to dokumentowało stan zdrowia skarżącego przeszło dwanaście lat przed datą powstania u niego niezdolności do służby wojskowej i pozostaje bez związku z ustaleniami dokonanymi przez wojskowe komisje lekarskie w 1988 r. W świetle powyższego należy uznać, że w sprawie niniejszej nie wystąpiły przesłanki wznowieniowe z art. 145 § 1 pkt 2 i 5 kpa, które stanowiłyby podstawę do wzruszenia orzeczenia Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] kwietnia 1988 r., utrzymującego w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Ł. z dnia [...] marca 1988 r. nr [...]. Odnosząc się do zarzutu skargi, wskazującego na naruszenie art. 150 § 2 kpa, stwierdzić należy, iż nie zasługuje on na uwzględnienie. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 150 § 1 kpa zasadą jest właściwość organu, który wydał decyzję w ostatniej instancji, orzekanie przez organ wyższej instancji dopuszczalne jest tylko w razie, gdy wykaże się związek pomiędzy działaniem organu orzekającego w ostatniej instancji z podstawą uzasadniającą wznowienie postępowania. Będzie to miało miejsce, gdy strona wykaże, iż na skutek działania lub zaniechania organu nastąpiła wadliwość postępowania wyliczona w art. 145 § 1 kpa, np. nie zastosowano przepisów o wyłączeniu pracownika lub organu; świadomie nie zawiadomiono strony lub jej pełnomocnika o wszczęciu postępowania lub czynnościach postępowania, świadomie dopuszczono sfałszowany dowód (vide: wyrok NSA z dnia 3 października 1988 r., II SA165/88, niepublikowany). W niniejszej sprawie takie okoliczności nie wystąpiły. Zarzuty przedstawiane organowi nie znalazły potwierdzenia, co jednoznacznie wynika z przedłożonego przez skarżącego pisma Prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej z dnia 17 listopada 2003 r. Wobec powyższego, zgodnie z art. 150 § 1 kpa, organem właściwym w sprawie wznowienia była Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w B., która w tej sytuacji zasadnie przyjęła, iż nie zachodzą przesłanki z art. 150 § 2 kpa. Podobnie, za bezzasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 24 § 3 kpa poprzez udział E. L. w składzie Rejonowej Komisji Lekarskiej w B. wydającej decyzję z dnia [...] kwietnia 2007 r. nr [...]. Należy wskazać, iż sam fakt, że wymieniony był członkiem Okręgowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. wydającej orzeczenie z dnia [...] kwietnia 1998 r. nie jest samodzielną podstawą z art. 24 § 3 kpa do wyłączenia go od udziału w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu, w składzie którego występował. W toku postępowania skarżący nie występował z wnioskiem o wyłączenie E. L., brak również podstaw, aby uznać, iż w sprawie wystąpiły okoliczności, które mogą wywołać wątpliwość co do jego bezstronności, a tym samym stanowić podstawę do wyłączenia z urzędu wymienionego lekarza od udziału w sprawie. W odniesieniu do pozostałych zarzutów Sąd uznał, że nie zasługują one na uwzględnienie. W przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym organ nie naruszył art. 7 kpa i stosownie do dyspozycji tego przepisu podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Uzasadnienie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w B. spełnia wymogi, o których mowa w art. 107 § 3 kpa. Organy odniosły się do wniosków i zarzutów skarżącego. Dokonały właściwej analizy całości sprawy i wydały prawidłowe rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.