II SA/Wa 1672/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Sędziowie WSA Anna Mierzejewska, Janusz Walawski, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie ochrony danych osobowych oddala skargę W skardze do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych A. P. wskazała na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. oraz pracowników tego Urzędu. Skarżąca zarzuciła, iż organ kontroli skarbowej w trakcie prowadzenia kontroli dotyczącej wykonywania przez nią obowiązków podatkowych, bez jej zgody, zbierał dane osobowe dotyczące m.in. historii życia jej rodziny, stanu zdrowia, miejsca pochodzenia, zamieszkania, sposobu gromadzenia majątku przez wstępnych. Ponadto zarzuciła, iż bezpodstawnie zebrane dane osobowe o jej rodzinie, z okresu nieobjętego kontrolą skarbową, zostały opublikowane w dokumentach urzędowych, które to dokumenty były wielokrotnie przedstawione w odrębnych postępowaniach podatkowych. Powołując się na art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych, wniosła o przywrócenie stanu zgodnego z prawem w dokumentach urzędowych, a mianowicie: 1) wyniku kontroli skarbowej wydanego przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nr [...] z dnia [...] lipca 2006 r. – kontrola rzetelności deklarowania dochodu i podatku dochodowego za rok podatkowy 2003 r. 2) protokołów z kontroli skarbowej nr [...] oraz [...] z dnia [...] lipca 2007 r. W celu wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wszczął postępowanie administracyjne i dokonał następujących ustaleń. Dane osobowe skarżącej zostały pozyskane przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w ramach postępowań kontrolnych nr [...] i [...], wszczętych w dniu [...] października 2005 r. Przedmiotem tych postępowań była m.in. kontrola dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów za lata 2003 i 2004. Postępowanie [...] jest obecnie zawieszone, natomiast postępowanie [...] zostało zakończone. W wymienionych postępowaniach pozyskano w szczególności informacje dotyczące majątku A. P. wynikające ze złożonych przez nią zeznań podatkowych za lata 1998 i 1999 oraz 2003 i 2004, informację na temat podatku rolnego od posiadanych przez skarżącą oraz jej męża w latach 2003 i 2004 gruntów, informacje na temat posiadanych i zarejestrowanych w latach 2003 i 2004 pojazdów, informacje o adresach zameldowania skarżącej, wielkości gospodarstwa rolnego oraz podatku rolnym, deklaracje PCC-1 w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych, podatku od nieruchomości, od posiadanych przez skarżącej w latach 2003 i 2004 gruntów, informacje o rachunku brokerskim, rachunkach bankowych, informacje na temat udzielonej w 2003 r. przez A. P. i jej męża pożyczki, informacje o przyznaniu skarżącej płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, odpisy z ksiąg wieczystych nieruchomości będących własnością skarżącej i jej męża. W postępowaniach kontrolnych skarżąca udostępniła Dyrektorowi w szczególności informacje o wysokości i źródłach uzyskanych dochodów (przychodów) za lata 2003 i 2004, oświadczenia o poniesionych wydatkach w latach 2003 i 2004, oświadczenia o stanie majątkowym na dzień 1 stycznia 2003 r., 31 grudnia 2003 r. i 31 grudnia 2004 r., informacje dotyczące istnienia ustawowej wspólności majątkowej pomiędzy skarżącą i jej mężem, rachunkach bankowych i uzyskanych pożyczkach; oraz kopie umów darowizny, dożywocia, pożyczki, informacje odnośnie wydatków na budowę domu, w przedmiocie gospodarstwa rolnego, środków finansowych posiadanych i wydatkowanych w latach 2003 i 2004. Podane informacje Dyrektor pozyskał również od organów administracji, w szczególności z Urzędu Skarbowego w B., Urzędu Miejskiego w B. i Z., Urzędu Gminy O. oraz innych podmiotów, jak w szczególności [...] Oddział Regionalny ARi MR, Banku [...] Przesłuchiwani byli również świadkowie na okoliczność ustalenia stanu majątkowego skarżącej, w szczególności zaciągniętych zobowiązań. W tym stanie faktycznym sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926 ze zm.), odmówił uwzględnienia wniosku. Dokonując analizy stanu prawnego sprawy, GIODO wskazała, iż działania Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej polegające na pozyskiwaniu danych dotyczących zgromadzonego przez skarżącą majątku i dysponowania tym majątkiem, zawierające informacje o mieniu posiadanym przez A. P. oraz dochodach (środkach finansowych) uzyskanych przez nią, znajdują uzasadnienie w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych w zw. z art. 20 ust 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Dane te były niezbędne do ustalenia stanu majątkowego A. P. w okresie kontrolowanym. W świetle art. 20 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, organ kontroli skarbowej obowiązany był ustalić wysokość poniesionych przez podatnika w roku podatkowym wydatków i wartość zgromadzonego w tym roku mienia, czy wydatki te znajdują pokrycie w mieniu zgromadzonym w danym roku, jak też w latach poprzednich, pochodzącym z przychodów opodatkowanych lub wolnych od opodatkowania. Organ stwierdził, że zarzuty dotyczące nieuprawnionego przetwarzania przez Dyrektora "danych osobistych" skarżącej i jej rodziny, nie potwierdziły się w toku postępowania. Nawet jeżeli niektóre z kwestionowanych danych pojawiły się w dokumentach zgromadzonych w toku postępowań kontrolnych, jak w szczególności protokołach zeznań świadków, to informacje te nie zostały umieszczone w wynikach kontroli, jako nieistotne dla ustalenia stanu faktycznego. Z uwagi natomiast na zarzuty dotyczące przetwarzania przez Dyrektora danych "w dokumentach urzędowych" wskazała, iż Generalny Inspektor, jako organ powołany do spraw ochrony danych osobowych, nie ma kompetencji pozwalających na ingerencję w treści dokumentów urzędowych. Z kolei z uwagi na twierdzenia skarżącej, iż "informacje osobowe dotyczące kontrolowanego i jej rodziny" winny być przez Dyrektora gromadzone w kancelarii tajnej lub niszczone, stwierdził, iż kwestia przekazania dokumentów zgromadzonych w toku postępowania kontrolnego dotyczącego skarżącej do kancelarii tajnej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w trybie określonym w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), pozostaje poza przedmiotem niniejszego postępowania. Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego wykorzystania pozyskanych informacji o skarżącej w innych postępowaniach, organ wskazała, iż z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, iż zostały one wykorzystane wyłącznie w wymienionych postępowaniach kontrolnych dotyczących A. P. na podstawie ww. postanowień Dyrektora, wydanych w toku postępowania kontrolnego zgodnie z art. 216 § 1 Ordynacji podatkowej. Postanowienia, przewidujące włączenie danych skarżącej do akt innych postępowań, mogły być przez stronę kwestionowane w trybie przewidzianym przepisami Ordynacji podatkowej, a nie przed Generalnym Inspektorem, który nie ma kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć w tym przedmiocie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję o odmowie uwzględnienia wniosku i podtrzymał swoje stanowisko o braku podstaw do podjęcia działań w trybie art. 18 ustawy o ochronie danych osobowych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. P. wniosła o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, zarzucając im naruszenie: - art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, polegające na tym, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie zakazał Dyrektorowi Urzędu Kontroli Skarbowej w B. naruszenia sfery jej prywatności przez umieszczenie bez uzasadnionej przyczyny informacji o rodzinie kontrolowanej, wykształceniu, stanie zdrowia oraz jej rodziny, pochodzeniu oraz miejscu zamieszkania wstępnych i powinowatych kontrolowanej, historii jej rodziny oraz innych informacji dotyczących życia osobistego jej oraz rodziny bliższej i dalszej, - art. 8 k.p.a. wyrażające się w tym, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych nie dokonał pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, co uzasadnia stwierdzenie, że postępowanie było prowadzone w sposób niebudzący zaufania skarżącej do organu administracji publicznej stojącego na straży danych osobowych. Uzasadniając zarzuty, skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych błędnie ocenił zebrany w sprawie materiał dowodowy. Podniosła, iż organ kontroli skarbowej, bez jej zgody, przetwarza dane osobowe jej i członków jej rodziny i umieszcza je bez uzasadnionego i racjonalnego powodu w dokumentach urzędowych. Skarżąca podkreśliła, iż stosownie do art. 30 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) organy podatkowe, w tym także organy kontroli skarbowej, w trakcie tego typu postępowań, mają obowiązek zebrania tylko informacji i danych w dwóch zagadnieniach, a mianowicie: - jakie wydatki poniósł podatnik w danym roku podatkowym lub jakie mienie zgromadził, - z jakich źródeł pochodzą środki finansowe przeznaczone na finansowanie w danym roku podatkowym poniesionych wydatków lub nabycia majątku. Dlatego też, zdaniem strony, tylko powyższe informacje ma prawo przetwarzać i publikować organ kontroli skarbowej w dokumentach urzędowych. Wszelkie zaś informacje pozostałe dotyczące kontrolowanego lub członków jej rodziny, które zostały zebrane w trakcie kontroli skarbowej, winny być przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej zgromadzone w kancelarii tajnej zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 22 stycznia 1999r. o ochronie informacji niejawnych. W odpowiedzi na skargę Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wniosła o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniach wydanych decyzji. Uczestnik postępowania – Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. nie zajął stanowiska procesowego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana w aspekcie tych podstaw nie zasługuje na uwzględnienie. Zarówno zaskarżona, jak i poprzedzająca ją decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, odmawiająca uwzględnienia wniosku skarżącej o nakazanie usunięcia uchybień w procesie przetwarzania jej danych osobowych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B., nie naruszają prawa. Na wstępie zauważyć należy, iż celem ustawy o ochronie danych osobowych nie jest jedynie ochrona interesów tych, których przetwarzane dane osobowe dotyczą, lecz przede wszystkim służy ona stworzeniu granic ochrony poprzez regulację zakresu i trybu przetwarzania danych. Omawiana ustawa w art. 1 stanowi, iż każdy ma prawo do ochrony dotyczących go danych osobowych, natomiast dane osobowe mogą być przetwarzane, jeżeli służy to dobru publicznemu, dobru osoby, której dane dotyczą lub dobru osób trzecich. Ochrona danych osobowych, na podstawie przepisów powołanej ustawy, nie powinna być oderwana od przepisów służących ochronie innych wartości. W ocenie Sądu Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych zasadnie przyjmuje, iż przesłankę legalności przetwarzania danych osobowych skarżącej stanowi art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. Jak wynika z tego przepisu, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, jeżeli jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Uprawnienia takie dla organów kontroli skarbowej wynikają z postanowień ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65 ze zm.) oraz ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), szczegółowo wykazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podniesiony w skardze zarzut, iż organ kontroli skarbowej prowadzący postępowanie kontrolne bezzasadnie przetwarzał dane osobowe skarżącej i członków jej rodziny, gdyż potrzeba taka nie wynikała z konieczności wykonania obowiązku zakreślonego przepisem art. 30 ust. 3 ustawy o podatku dochodowym (skarżąca błędnie podaje art. 20 ust. 3), nie jest trafny. Nie można bowiem, w ocenie Sądu, przeprowadzić kontroli, zgodnie z wymogami wynikającymi ze wskazanego przepisu, bez uwzględnienia poza podatnikiem wszystkich stron stosunków cywilnoprawnych, z których wynikały dochody i wydatki poniesione przez podatnika. Dlatego też czynności kontrolne obejmowały przetwarzanie danych osobowych skarżącej, członków jej rodziny, czy też świadków zdarzeń oraz czynności, z których wynikały wspomniane dochody i wydatki. Zgodzić się należy z Generalnym Inspektorem, iż organ kontroli skarbowej, wykonując zadania kontrolne, nie naruszył przepisów o ochronie danych osobowych, w tym wskazanego w skardze art. 23 ust. 1 pkt 5. Jak już wyżej podano, przesłankę legalizującą przetwarzanie danych osobowych skarżącej stanowił przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, który pozwalał organowi kontroli skarbowej na przetwarzanie danych osobowych, bez zgody osób, których te dane dotyczyły. Dane te były niezbędne do ustalenia stanu majątkowego skarżącej w okresie kontrolowanym. Generalny Inspektor nie potwierdził zarzutów dotyczących pozyskiwania danych o stanie zdrowia skarżącej, czy członków jej rodziny, ich pochodzeniu i wskazała, że jedynym dowodem, iż w toku postępowania kontrolnego pojawiły się kwestionowane informacje dotyczące rodziny skarżącej są kopie protokołów zeznań świadków, którzy udostępnili tego rodzaju dane. Wymienione informacje nie zostały umieszczone w wynikach kontroli, jako nieistotne dla ustalenia stanu faktycznego. Zasadnie GIODO wskazuje, iż jako organ do spraw ochrony danych osobowych nie posiada kompetencji pozwalających na ingerencję w treść dokumentów urzędowych oraz że kwestia przekazania dokumentów zgromadzonych w toku postępowania kontrolnego skarżącej do kancelarii tajnej Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w trybie określonym w ustawie z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631 ze zm.), pozostaje poza przedmiotem prowadzonego postępowania Wydane w sprawie decyzje wynikają z wszechstronnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i nie naruszają także art. 8 k.p.a. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w wyroku.