II SA/Wa 1672/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Komendanta Służby Ochrony Państwa z dnia [...] czerwca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oddala skargę W dniu 21 marca 2023 r. A. K. (dalej: "skarżący", "funkcjonariusz") złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariusza Służby Ochrony Państwa (dalej: "SOP"). W ww. wniosku skarżący wskazał, że w terminie do [...] maja 2023 r. nabędzie dom położony w L. przy ul. [...], dz. ew. nr [...] (brak nr porządkowego budynku) składający się z trzech pokoi, o powierzchni mieszkalnej 99,80 m2, w którym planuje zamieszkać wspólnie z żoną i córką. Funkcjonariusz również podał, iż na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej był współwłaścicielem: - spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w N. przy ul. [...], - spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w N. przy ul. [...], - prawa do lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w N. przy ul. [...]. Ponadto skarżący oświadczył, że na dzień składania wniosku posiada udział w części 1/8 budynku mieszkalnego o łącznej powierzchni 65 m2, położonego w N. przy ul. [...], który nabył w drodze dziedziczenia. W toku postępowania administracyjnego, wszczętego ww. wnioskiem, skarżący - podczas przesłuchania w dniu 29 marca 2023 r. - zeznał m.in., iż do SOP został przyjęty [...] maja 2019 r., a wcześniej pełnił służbę w [...]. Decyzją z [...] kwietnia 2023 r. nr [...] Komendant Służby Ochrony Państwa (dalej: "Komendant SOP", "organ"), mając za podstawę art. 178 ust. 1, art. 180 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 2 w związku z art. 181 pkt 4 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Służbie Ochrony Państwa (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 345; dalej: "ustawa o SOP") w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 11 czerwca 2018 r. w sprawie przyznawania i cofania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez funkcjonariuszy Służby Ochrony Państwa (Dz. U. z 2018 r., poz. 1223; dalej: "rozporządzenie"), a także art. 104 i 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 572; dalej: "k.p.a."), odmówił przyznania skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu ww. decyzji organ podniósł, że skarżący w żaden sposób nie udokumentował twierdzenia, iż lokal, który obecnie wskazuje jako adres do korespondencji, nie jest jego adresem domowym, lecz należy do jego teściowej. Natomiast Komendant SOP ustalił, że dwa z posiadanych przez funkcjonariusza, na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, lokali w N., a mianowicie przy ul. [...] (nieruchomość o powierzchni użytkowej 47,58 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 29,72 m2, której skarżący był współwłaścicielem od 2006 r. do 17 marca 2022 r.) oraz przy ul. [...] (nieruchomość o powierzchni użytkowej 58,30 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 41,16 m2, której skarżący był współwłaścicielem od 2015 r. do 20 grudnia 2022 r.) spełniały przysługujące mu normy zaludnienia, a następnie zostały przez niego zbyte podczas trwania stosunku służbowego w SOP. Obecnie skarżący jest posiadaczem 1/8 udziału budynku mieszkalnego o łącznej powierzchni 65 m2 w N. przy ul. [...]. Zamieszkuje w domu, na który ubiega się o przyznanie pomocy finansowej, położonym w L. przy ul. [...], przy czym nieruchomość ta, jak wynika z załączonych do wniosku dokumentów, nie została jeszcze podłączona do sieci energetycznej. Organ pozyskał od funkcjonariusza oświadczenie jego córki – O. K., z którego wynika, iż podjęła pracę w przedszkolu. Skarżący dodał, że nie pozostaje ona na jego wyłącznym utrzymaniu, jak również ubiega się o przyjęcie na studnia w [...] w W. na kierunku [...], jednak proces rekrutacji nie został jeszcze zakończony. Dalej Komendant SOP wskazał, iż miejscowością, w której funkcjonariusz pełni na stałe służbę, jest W., zaś N. jest dla niego miejscowością pobliską w rozumieniu art. 178 ust. 4 ustawy o SOP. Skarżącemu jako funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługują trzy normy zaludnienia (jedna dla członka rodziny wymienionego w art. 178 ust. 5 ustawy o SOP - żona oraz dwie normy dla niego ze względu na zajmowanie stanowiska głównego specjalisty o stopniu etatowym [...]), tj. łącznie minimum 21 m2 powierzchni mieszkaniowej (3x7 m2). Organ, w oparciu o powyższe okoliczności, stwierdził, że funkcjonariusz, rozpoczynając służbę w SOP (od początku w służbie stałej), miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, a w konsekwencji - w myśl art. 181 pkt 2 w związku z art. 178 ust. 1 ustawy o SOP - nie spełniał warunków do przydzielenia lokalu mieszkalnego, jak też jego form alternatywnych. Nadto najpóźniej z chwilą dokonania sprzedaży mieszkania przy ul. [...] w N., zrealizowała się wobec niego kolejna negatywna przesłanka - przewidziana w art. 181 pkt 4 ustawy o SOP. Zgodnie z ww. przepisem, lokalu nie przydziela się funkcjonariuszowi w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w pkt 2. Skoro zachodzą negatywne przesłanki do przydzielenia skarżącemu lokalu mieszkalnego, to nie przysługują mu także formy zastępcze (surogaty) tego uprawnienia prawa - w tym wypadku pomoc finansowa. Komendant SOP odnotował, iż funkcjonariusz nie ubiegał się o przyznanie świadczenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego podczas pełnienia służby w innych formacjach mundurowych, co może oznaczać, że uznał swoje potrzeby mieszkaniowe za zaspokojone. Istotna jest też okoliczność, iż kwestia możliwości skorzystania przez skarżącego z pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, była już przedmiotem badania organu i została rozstrzygnięta negatywnie. Odmowna decyzja Komendanta SOP w tej sprawie z [...] września 2020 r. nr [...] jest ostateczna i prawomocna, po weryfikacji przez sądy administracyjne (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 6287/21, oddalający skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2402/20 - orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl). Głównym powodem odmowy był wówczas fakt posiadania przez funkcjonariusza lokali mieszkalnych w miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby, zaspakajających jego potrzeby mieszkaniowe (art. 182 pkt 2 ustawy o SOP). Stan faktyczny niniejszej sprawy rożni się tym, że w międzyczasie skarżący zbył dwa z posiadanych wówczas lokali w N. (tj. przy ul. [...] oraz przy ul. [...]), a jednocześnie zmniejszył się należny mu normatyw powierzchni mieszkaniowej (z czterech na trzy normy zaludnienia). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący (reprezentowany przez radcę prawnego R. K.) zakwestionował liczbę należnych mu norm zaludnienia, wskazując, że przysługują mu cztery normy (a nie trzy - jak ustalił organ), gdyż Komendant SOP pominął normę przysługującą córce funkcjonariusza. Zdaniem skarżącego, organ naruszył zasadę równego traktowania tych samych podmiotów w tym samym stanie prawnym, dokonując odmiennej wykładni obowiązujących w tej materii przepisów. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Komendant SOP decyzją nr [...], wydaną [...] czerwca 2024 r. w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 k.p.a. w związku art. 180 ust. 5 pkt 2 ustawy o SOP, utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia drugoinstancyjnego organ podtrzymał swoje stanowisko, wedle którego skoro funkcjonariuszowi nie można przydzielić lokalu mieszkalnego z powodu m.in. zbycia przez niego lub jego małżonka prawa do lokalu mieszkalnego (art. 181 pkt 4 w związku z pkt 2 ustawy o SOP), to niedopuszczalne jest także przyznanie mu świadczenia zastępczego przewidzianego w art. 180 ust. 1 ustawy o SOP, a taka właśnie sytuacja zaistniała na gruncie przedmiotowej sprawy. Otóż skarżący podczas pełnienia służby w SOP, tj. od [...] maja 2019 r. (od początku w służbie stałej, jako przeniesiony na własną prośbę ze służby w Policji w trybie art. 70 ustawy o SOP), posiadał na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej, dwa lokale mieszkalne: przy ul. [...] i przy ul. [...] - oba w N., których powierzchnie całkowicie wypełniały przysługujący mu normatyw mieszkaniowy i to z uwzględnieniem maksymalnego - w odniesieniu do jego osoby - zbiegu uprawnień w tym zakresie, tj. łącznie minimum 28 m2, czyli dwie normy dla członków rodziny wymienionych w art. 178 ust. 5 ustawy o SOP (żona i córka funkcjonariusza) oraz dwie normy dla niego samego ze względu na zajmowane stanowisko głównego specjalisty o stopniu etatowym [...] (4x7 m2). Przez cały czas skarżący pełni służbę w W., a N. jest dla niej miejscowością pobliską w rozumieniu art. 178 ust. 4 ustawy o SOP. Funkcjonariusz zbył oba ww. mieszkania w drodze sprzedaży, odpowiednio: [...] marca 2022 r. oraz [...] grudnia 2022 r. Zatem, rozpoczynając służbę w SOP i będąc mianowanym w służbie stałej, miał już zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Ustosunkowując się do zarzutów podniesionych przez skarżącego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Komendant SOP wyjaśnił, że nie uwzględnił normy dla dziecka funkcjonariusza, bowiem zamieszkująca z nim dorosła (dwudziestoletnia) córka, nie pobiera stacjonarnie nauki, a zarazem pracuje i uzyskuje przychody, przez co nie spełnia przesłanek do uznania jej za członka rodziny funkcjonariusza w rozumieniu art. 178 ust. 5 pkt 2 ustawy do SOP, ponieważ nie pozostaje na jego utrzymaniu. Kwestia ta jednak nie miała znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż organ odmówił skarżącemu przyznania wnioskowanej pomocy finansowej co do zasady (a nie co do jej wysokości). Liczba członków rodziny i należnych norm zaludnienia jest istotna dopiero na etapie ustalania wysokości tej pomocy (vide § 4 ust. 1 rozporządzenia). Natomiast - wbrew stanowisku skarżącego - Komendant SOP właściwie uwzględnił dwie normy zaludnienia dla funkcjonariusza z uwagi na jego stanowisko głównego specjalisty o stopniu etatowym pułkownika. Odnośnie zarzutu sprzeczności rozstrzygnięcia z decyzją w sprawie pomocy finansowej wobec innego funkcjonariusza SOP, organ podał, iż nie jest w stanie się odnieść to tego zarzutu, gdyż skarżący nie precyzuje o jaką to inną sprawę chodzi, zaś każda sprawa administracyjna ma indywidualny charakter, określony stan prawny i faktyczny. Powyższa decyzja Komendanta SOP z [...] czerwca 2023 r. stała się przedmiotem skargi funkcjonariusza (nadal reprezentowanego przez radcę prawnego R. K.) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) art. 180 ust. 1 ustawy o SOP poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji odmowę udzielenia pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego; 2) art. 181 pkt 4 ustawy o SOP poprzez jego wadliwe zastosowanie oraz sprzecznie z wydaną wobec innego funkcjonariusza SOP decyzją, co winno stanowić wprost o wszczęciu postępowania administracyjnego z urzędu w sprawie stwierdzenia nieważności tejże decyzji. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o: rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym; uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji pierwszoinstancyjnej; ujęcie w uzasadnieniu wydanego wyroku oceny prawnej, która będzie wiązać organ, podczas ponownego rozpoznania sprawy; zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi funkcjonariusz powołał się na uchwałę NSA w składzie siedmiu sędziów z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08, w której wskazano, że: "Nabycie przez funkcjonariusza Służby Więziennej domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26.4.1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy". Organ wadliwie zarówno zinterpretował mające zastosowanie w niniejszej sprawie przepisy, jak i ocenił zgromadzony materiał dowodowy, co skutkowało odmową wypłaty pomocy finansowej w żądanej przez skarżącego kwocie. W szczególności Komendant SOP pominął fakt, iż na dzień składania wniosku funkcjonariusz nie był właścicielem ani współwłaścicielem następujących nieruchomości w N.: przy ul. [...], przy ul. [...] i przy ul. [...]. Skarżący stwierdził też, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Prokuratury Rejonowej [...] z [...] maja 2022 r. o umorzeniu postępowania w sprawie [...]. E. K., wobec której - według posiadanych przez funkcjonariusza informacji - ostatecznie wydano decyzję pozytywną w przedmiocie udzielenia pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę Komendant SOP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Podkreślił, iż analiza ww. uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08, zdaje się prowadzić do wprost odmiennych wniosków niż te, które wywodzi skarżący. Komendant SOP dla porządku zaznaczył, że stan faktyczny oraz prawny sprawy [...]. E. K. nie był tożsamy z niniejszą sprawą. Do spornego zbycia nieruchomości przez ww. funkcjonariuszkę doszło w 2017 r. kiedy to pełniła służbę w BOR w służbie przygotowawczej. Nie była więc uprawniona do świadczeń mieszkaniowych, jak też nie istniały wówczas podstawy materialnoprawne omawianej pomocy finansowej. Dlatego nie mogła do niej wstecznie znaleźć zastosowania negatywna przesłanka z art. 181 pkt 4 ustawy o SOP. Ponadto organ śledczy (prokurator) oceniał zachowanie funkcjonariuszki na gruncie prawa karnego (pod kątem wyczerpania znamion czynu zabronionego), a nie prawidłowości przebiegu postępowania administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Pierwszy z ww. przepisów stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Natomiast w myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta SOP nie naruszają tak prawa materialnego, jak i przepisów postępowania. Stosownie do treści art. 178 ust. 1 ustawy o SOP, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Przepis art. 178 ust. 5 ustawy o SOP określa, że członkami rodziny funkcjonariusza, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający z funkcjonariuszem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek; 2) dzieci własne lub małżonka, przysposobione lub przyjęte na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, pozostające na jego utrzymaniu, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez nie 25. roku życia; 3) rodzice funkcjonariusza i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek, inwalidztwo albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające. Zgodnie z art. 178 ust. 4 ustawy o SOP, miejscowością pobliską, o której mowa w ust. 1 i 2, jest miejscowość oddalona od miejscowości, w której funkcjonariusz pełni służbę, nie więcej niż 100 kilometrów. Odległość jest liczona od miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby najkrótszą drogą publiczną. W myśl art. 180 ust. 1 ustawy o SOP, funkcjonariuszowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej, społecznej inicjatywie mieszkaniowej lub towarzystwie budownictwa społecznego albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Negatywne przesłanki przydziału funkcjonariuszowi lokalu mieszkalnego enumeratywnie wymienia art. 181 ustawy o SOP, wskazując, iż lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 180; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy, odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu, o którym mowa w pkt 2. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego bezsprzecznie wynika, że decyzją Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] skarżący został przeniesiony, na mocy art. 70 ust. 3 ustawy o SOP, z Policji do SOP. Służba w poprzedniej formacji jest traktowana na równi ze służbą w SOP i funkcjonariusz zachowuje ciągłość służby (vide art. 70 ust. 4 ustawy o SOP). Rozpoczynając służbę w SOP w dniu [...] maja 2019 r., funkcjonariusz posiadał w N., a zatem w miejscowości pobliskiej do W., gdzie pełnił służbę, na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej, dwa lokale mieszkalne wyczerpujące przysługujące mu wtedy cztery normy mieszkaniowe: przy ul. [...] (o powierzchni użytkowej 47,58 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 29,72 m2) oraz przy ul. [...] (o powierzchni użytkowej 58,30 m2, w tym powierzchni mieszkalnej 41,16 m2). Okoliczność zbycia tych mieszkań: pierwszego z ww. lokali w dniu [...] marca 2022 r., a drugiego - [...] grudnia 2022 r. organ prawidłowo zakwalifikował jako przesłankę negatywną pomocy mieszkaniowej, o której mowa w art. 181 pkt 4 w związku z pkt 2 oraz art. 178 ust. 1 ustawy o SOP. Zaistnienie ww. przesłanki negatywnej implikuje brak możliwości skorzystania przez funkcjonariusza ze świadczenia zastępczego przewidzianego w art. 180 ust. 1 ustawy o SOP. Trafnie Komendant SOP przywołał na potwierdzenie swojego stanowiska poglądy doktryny (P. Szustakiewicza jednoznacznie wskazującego, iż gdy zachodzą negatywne przesłanki do przydzielenia lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej, to nie można również przyznać funkcjonariuszowi surogatów tegoż uprawnienia - vide komentarz do art. 180 [w:] M. Rogalski, P. Szustakiewicz, P. Złamańczuk, Ustawa o Służbie Ochrony Państwa. Komentarz, Beck, Warszawa 2019 r.) oraz judykatury (vide wyroki NSA: z 21 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 751/15 i z 23 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 2399/11, a także wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 17 lutego 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 24/22 i tutejszego Sądu z 22 marca 2021 r., II SA/Wa 2401/20). Należy też podzielić ocenę organu co do błędnego wyłożenia przez skarżącego uchwały NSA z 29 kwietnia 2009 r., sygn. akt I OPS 7/08. Powyższa uchwała zapadła na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.), lecz zawarte w jej uzasadnieniu wnioski pozostają aktualne i są pomocne w procesie wykładni przepisów dotyczących innych służb mundurowych, w tym stanowiących materialnoprawną podstawę decyzji wydanych w przedmiotowej sprawie. Dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie odnośnie kwestii, czy przewidziana w art. 90 ust. 1 ww. ustawy pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego może być przyznana funkcjonariuszowi, który w celu zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych nabył lokal na wolnym rynku, a następnie złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej, NSA (m.in.) wyjaśnił, że: • realizacja prawa funkcjonariusza do lokalu mieszkalnego ma zapewnić prawidłowe pełnienie służby poprzez umożliwienie mu zamieszkania w miejscowości, w której na stałe pełni służbę, lub miejscowości pobliskiej, a ponadto stworzyć warunki niezbędne do założenia rodziny i prowadzenia normalnego życia rodzinnego; • potrzeby mieszkaniowe funkcjonariusza mogą być zaspokajane w różny sposób; • podstawową formą pomocy funkcjonariuszom w uzyskaniu mieszkania jest przydział w drodze decyzji administracyjnej lokalu z zasobów mieszkaniowych; • przydział nie może nastąpić na rzecz funkcjonariusza, który jest właścicielem lub współwłaścicielem, w części odpowiadającej co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu, położonych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej; • w stosunku do funkcjonariusza, który ma dom (odpowiedni lokal mieszkalny) w miejscu, w którym stale pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, cel omawianej regulacji - co do zasady - został osiągnięty, a zatem nie przysługuje mu prawo do przydziału lokalu, a więc także pomoc finansowa, przewidziana w art. 90 ust. 1 ww. ustawy; • pomocy finansowej nie można utożsamiać z bezzwrotnym co do zasady świadczeniem udzielanym przez Państwo na spłatę wszystkich wydatków związanych z nabyciem domu (lokalu) mieszkalnego; • świadczenie to przysługuje nie w związku z uzyskaniem domu (lokalu), ale na ich uzyskanie, czyli w celu uzyskania mieszkania umożliwiającego funkcjonariuszowi zamieszkanie w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej; • przedmiotowe świadczenie jest świadczeniem szczególnym, a wykładnia przepisów regulujących takie szczególne uprawnienia nie może być rozszerzająca; • istotne nie jest to, czy właściwe organy przydzieliły funkcjonariuszowi lokal mieszkalny w drodze decyzji administracyjnej, lecz czy w dacie złożenia wniosku funkcjonariusz spełniał podstawową przesłankę do otrzymania takiego przydziału, a mianowicie miał niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe; przyjęcie innej interpretacji prawa do pomocy finansowej musiałoby prowadzić do uznania, że świadczenie to przysługuje każdemu funkcjonariuszowi, w każdym czasie i niezależnie od tego, jakie aktualnie posiada warunki mieszkaniowe; nadto taka interpretacja zaprzeczałaby ratio legis analizowanych uregulowań; • ocena, czy funkcjonariusz spełnia przesłanki do pomocy finansowej powinna uwzględniać stan na dzień wszczęcia postępowania, mimo iż co do zasady rozpatrzenie sprawy administracyjnej następuje według stanu istniejącego w dniu wydania decyzji; • realizacja przedmiotowego uprawnienia zależy przede wszystkim od tego, czy funkcjonariusz, występując o pomoc finansową ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, natomiast drugorzędne znaczenie ma data rozpatrzenia żądania; • fakt nabycia domu (lokalu) mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, nawet wówczas gdy przed takim nabyciem funkcjonariusz spełniał przesłanki do przydziału lokalu mieszkalnego, może skutkować wygaśnięciem uprawnień funkcjonariusza do omawianej pomocy finansowej, jeżeli w następstwie nabycia domu (lokalu) funkcjonariusz posiada już dom (lokal) o odpowiedniej powierzchni w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej; • rozstrzyganego zagadnienia prawnego nie można wiązać wyłącznie z datą nabycia przez funkcjonariusza domu (lokalu) mieszkalnego, ani też wyłącznie z datą złożenia wniosku o pomoc finansową, bowiem istotne jest przede wszystkim to, czy funkcjonariusz ma zaspokojone prawo do mieszkania w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej; • decydujące znaczenie ma sytuacja mieszkaniowa funkcjonariusza składającego wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia, gdyż pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie nie miał on zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub pobliskiej; • istotne jest to, jak należy rozumieć zaspokojenie prawa funkcjonariusza do lokalu, a inaczej mówiąc zaspokojenie jego potrzeb mieszkaniowych z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej; • bezspornie pomoc na uzyskanie lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego) nie przysługuje funkcjonariuszowi, który składając wniosek, posiada (mieszka, zajmuje) taki lokal lub dom w zakresie odpowiadającym co najmniej przysługującej powierzchni mieszkalnej; chodzi tu o dom (lokal) nadający się do zamieszkania; trudno bowiem mówić o zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych na przykład w sytuacji nabycia domu w budowie czy w stanie surowym. W świetle powyższych wywodów NSA uznał, iż nabycie przez funkcjonariusza domu mieszkalnego przed złożeniem wniosku o przyznanie pomocy finansowej, o której mowa w art. 90 ust. 1 ww. ustawy o Służbie Więziennej, nie wyklucza samo przez się przyznania tej pomocy. Konkluzja ta nie oznacza, że jeśli nabyty przez funkcjonariusza przed złożeniem wniosku dom (lub lokal mieszkalny) zaspokaja jego potrzeby mieszkaniowe (z uwzględnieniem przysługującej normy powierzchni mieszkalnej), to pomoc taka może być przyznana. W świetle jasno wyrażonych i przywołanych powyżej argumentów NSA, przedmiotowa pomoc finansowa przysługuje funkcjonariuszowi tylko wówczas, gdy zgłaszając roszczenie, tj. składając wniosek, nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie skarżącego, począwszy od podjęcia przez niego służby w SOP. Komendant SOP, rozpatrując wniosek skarżącego z 21 marca 2023 r., zasadnie uwzględnił tylko trzy normy zaludnienia (dwie dla skarżącego z tytułu zajmowanego przez niego stanowiska głównego specjalisty o stopniu etatowym pułkownika oraz jedną dla członka rodziny - żony funkcjonariusza). Pracującej córki skarżącego, która - według jego oświadczenia - nie pozostaje na jego wyłącznym utrzymaniu, nie sposób uznać za członka rodziny zdefiniowanego w art. 178 ust. 5 pkt 2 ustawy o SOP. Chybione jest także stosowanie przez funkcjonariusza analogii do sprawy [...]. E. K., o całkowicie odmiennym stanie faktycznym i prawnym. Celem pomocy finansowej przewidzianej w ustawie o SOP nie jest refundacja funkcjonariuszowi kosztów poniesionych na nabycie samodzielnie lokalu mieszkalnego lub domu, bądź na spłatę zobowiązań związanych z tym nabyciem. Prawo do tej pomocy przysługuje, gdy nie jest zaspokojone prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, a taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie skarżącego. Reasumując, kontrola zaskarżonej (jak i poprzedzającej) decyzji Komendanta SOP nie dała podstaw do stwierdzenia, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania lub naruszeniem prawa materialnego. Brak jest podstaw do uznania, iż w postępowaniu nie wyjaśniono wszystkich kwestii mających wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgromadzony w toku postępowania materiał dowodowy dawał podstawę do odmowy przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.