II SA/Wa 1690/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, , Adrianna Siniarska, Protokolant referent stażysta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały, 2. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej A. P. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. A. P. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. o odmowie zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] , ze względu na niespełnienie określonych prawem wymagań do zawarcia umowy najmu takiego lokalu. Stan faktyczny sprawy jest następujący: Skarżąca w dniu 12 kwietnia 2019 r. zwróciła się do Zarządu Dzielnicy [...] z wnioskiem o najem lokalu mieszkalnego. We wniosku podała, że do 2014 r. mieszkała (i była zameldowana) w lokalu socjalnym przy ul. [...] w [...] , którego najemcą była jej matka i od tego czasu nie posiada stałego miejsca zameldowania. A. P. w pkt 11 formularza wniosku wyjaśniła, że obecnie zamieszkuje w lokalu socjalnym, przydzielonym jej matce J. P., przy ul. [...] w Dzielnicy [...]. W uzasadnieniu wniosku (pkt 14 formularza) oświadczyła natomiast, że jest bezdomna, a u matki przebywa jedynie czasami, ponieważ matka jest uzależniona od alkoholu i stosuje przemoc wobec niej. Skarżąca dodała, że utrzymuje się z dochodu z tytułu wynagrodzenia za pracę (1.733,20 zł.). W toku postępowania w tej sprawie skarżąca opisała swoją sytuację rodzinną i zdrowotną oraz wyjaśniła, że w 2006 r. Sąd Rejonowy [...] orzekł jej eksmisję z lokalu socjalnego przy ul. [...] w [...] , z jednoczesnym przyznaniem prawa do lokalu socjalnego jedynie jej matce (w wykonaniu tego wyroku matce przyznano lokal przy ul. [...] w [...] ). Wnioskodawczyni podała, że nie zrealizowała umowy w sprawie udzielenia ulgi w spłacie należności (sąd ogłosił jej upadłość konsumencką) i w 2014 r. dobrowolnie wymeldowała się z tego lokalu. A. P. dodała, że w mieszkaniu matki znajdują się jej rzeczy osobiste i że utrzymuje to mieszkanie. Wyjaśniła, że gdy matka wyrzuca ją z mieszkania, wówczas mieszka na działce u znajomego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca przed złożeniem niniejszego wniosku wystąpiła do Zarządu Dzielnicy [...] o najem lokalu mieszkalnego na czas nieoznaczony. Zarząd Dzielnicy [....] ustalił, że do [...] lipca 2014 r. skarżąca była na stałe zameldowana w lokalu przy [...] w [...] (obecnie zamieszkuje na działce u znajomego). W oparciu o te ustalenia faktyczne organ stwierdził, że nie jest właściwy do rozpoznania wniosku skarżącej (uchwała z [...] lutego 2019 r. nr [...] ), ponieważ w myśl § 22 ust. 1 uchwały, wnioski o zawarcie umowy najmu składane przez osoby bezdomne powinny być składane w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce faktycznego zamieszkania. Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] maja 2019 r. negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej z dnia 12 kwietnia 2019 r. W tych okolicznościach faktycznych Zarząd Dzielnicy [...] podjął zaskarżoną uchwałę o niewyrażeniu zgody na zakwalifikowanie i umieszczenie skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy. W uzasadnieniu organ podał, że z przepisów § 22 ust. 2 pkt 1 i ust. 5 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2003 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Mazowieckiego nr 132, poz. 3937 ze zm.) wynika, że organ może odmówić zakwalifikowania wniosku jeżeli stwierdzi, że wnioskodawca nie przestrzegał warunków określonych w umowie najmu oraz nie wywiązywał się z obowiązków najemcy. Skarżąca nie wywiązała się z umowy dotyczącej spłaty zadłużenia z tytułu czynszu za lokal przy ul. [...] w[...] , mimo że była współodpowiedzialna za powstałe zadłużenie, po drugie obecnie zamieszkuje w lokalu socjalnym, którego najemcą jest jej matka bez zgody właściciela lokalu ([...]). Te okoliczności są dostateczną podstawą do odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. A. P. w dniu z [...] lipca 2019 r. zaskarżyła tę uchwałę Zarządu dzielnicy [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca, stwierdziła, że spełnia, określone prawem wymagania do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobów miasta. Zgodnie z § 4 uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto 2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Skarżąca stwierdziła, że jest osobą bezdomną, z uwagi na alkoholizm jej matki nie mieszka z nią, ale w ogródkach działkowych. A. P. dodała, że organ pominął w tej sprawie, że Sąd Rejonowy [...] w [...] Wydział [...] postanowieniem z [...] listopada 2018 r. [...] ogłosił jej upadłość. Z mocy prawa nie mogła więc wykonywać umowy, "której realizacji nie mogła świadczyć z powodu trudności finansowych". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. skarżąca wyjaśniła m. in., że opiekuje się chorą matką, utrzymuje lokal socjalny przy ul.[...], aby zapewnić matce dach nad głową, ale nie zamieszkuje w tym lokalu. W związku z tym organ niezasadnie uznał, że zamieszkuje w tym lokalu bez zgody właściciela. Skarżąca dodała, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] postanowieniem z [...] lipca 2019 r. sygn. akt [....] umorzył jej zobowiązania, w tym te wynikające z umowy najmu lokalu socjalnego. A. P. wniosła o przeprowadzenie dowodu z tego dokumentu. Sąd na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) dopuścił powyższy wniosek dowodowy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlegała uwzględnieniu. W stanie faktycznym tej sprawy organ niewłaściwie zastosował przepis § 4 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. w związku z § 22 ust. 5 tej uchwały, co stanowiło istotne naruszenie prawa (art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie należy podkreślić, że choć w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy k.p.a., to postępowanie z zakresu uzyskania ze strony gminy pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych powinno być prowadzone z uwzględnieniem m.in. zasady prawdy obiektywnej oraz właściwego wyważenia interesu społecznego i indywidualnego jednostki. Zasady te mają zastosowanie do wszelkiego działania organów państwa w sferze stosunków publicznoprawnych i mogą być wywiedzione wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, z którego wynika obowiązek działania organów władzy publicznej na podstawie i w granicach prawa (por. np. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązkiem organu jest zatem uwzględnienie i wszechstronne rozważenie przy rozpatrywaniu sprawy wszystkich okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej rozstrzygnięcie. W rozpatrywanej sprawie organ powołując się na § 4 i § 22 ust. 5 uchwały, odmówił zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. U podstaw tego rozstrzygnięcia legło stwierdzenie, że skarżąca nie wywiązała się z umowy dotyczącej spłaty należności za lokal socjalny przy ul. [...] w [...] oraz mieszka obecnie w mieszkaniu przydzielonym jej matce bez zgody właściciela. Jako dodatkowy argument wskazano, że lokal socjalny przydzielony matce przekracza normy zaludnienia określoną w § 4 pkt 1 uchwały (6 m2 na osobę). Z przepisu § 4 pkt 1 i pkt 2 uchwały nr LXIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajdowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, wynika, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych (za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego), a nadto 2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Z powołanego przepisu § 4 pkt 1 uchwały wynika, zdaniem Sądu, że wymaganie bezdomności jest przesłanką alternatywną (alternatywna rozłączna) w stosunku do wymagania pozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych. Nie sposób bowiem uznać kogoś jednocześnie za bezdomnego i zamieszkującego w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej. W rozpatrywanej sprawie organ uznał, że skarżąca nie jest osobą bezdomną, ponieważ zamieszkuje w lokalu socjalnym przydzielonym matce na podstawie wyroku orzekającego eksmisję. Skarżąca podnosiła natomiast, że od chwili złożenia wniosku o zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego była (i jest nadal) osobą bezdomną, a nie osobą pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych. Mieszka bowiem w ogródkach działkowych. Natomiast u matki przebywa chwilowo z konieczności, wyłącznie ze względu na potrzebę udzielenia jej opieki. Organ nie zbadał tych okoliczności i nie odniósł się do wyjaśnień skarżącej. Organ przy rozpatrywaniu tej sprawy powołał się na to, że skarżąca nie wywiązała się ze zobowiązań dotyczących spłaty zadłużenia za lokal socjalny przy ul.[...]. Nie rozważył jednak tej okoliczności w zestawieniu z postanowieniem o ogłoszeniu upadłości konsumenckiej skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie w przedmiocie kosztów, zawarte w pkt 2 wyroku, zostało wydane na podstawie art. 205 § 2 powołanej ustawy.