II SA/Wa 172/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Iwona Maciejuk (sprawozdawca) Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2015 r. sprawy ze skargi J. O. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] września 2014 r. nr [...]; 2. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. na rzecz J. O. kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. orzeczeniem z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w punkcie 9 rozpoznała u J. O. w pkt. 1 rozległe żylaki bez owrzodzeń i zmian troficznych skóry obu podudzi § 79 pkt 2, w punkcie 2 zaburzenia zachowania i emocji do diagnostyki specjalistycznej § 68 bez pkt, w punkcie 3 astygmatyzm obu oczu § 13 pkt 1. W punkcie 10 orzeczenia dotyczącym kategorii zdolności do służby wojskowej wskazano; Zał. 2 Grupa I – Niezdolny do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju. W punkcie 11 wskazano, że schorzenia wymienione w punkcie 1, 2, 3 nie pozostają w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu Komisja podała, że stwierdzone na podstawie wykonanych badań rozpoznanie 1 powoduje niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju, na podstawie wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do rozp. MON z dnia 25 czerwca 2004 r. (Dz. U. z 2004 r. Nr 151, poz. 1595 z późn. zm.). J. O. w odwołaniu nie zgodził się z orzeczeniem RWKL w L. uznającym go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju - kategoria D. Podniósł, iż rozpoznane w pkt 1,2 i 3 schorzenia nie przeszkadzająca mu w dokończeniu służby przygotowawczej. Odnosząc się do pkt 2 rozpoznania wskazał, że poddał się dobrowolnie badaniom psychologicznym wykonanym przez Psycholog A. S. i przeszedł je pozytywnie. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymała w mocy orzeczenie RWKL w L. w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju. W uzasadnieniu CWKL wskazała, że rozpatrzyła odwołanie w oparciu o dokumentację orzeczniczo-lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy zgodnie z § 23 pkt. 2 rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. CWKL podała, że z analizy akt sprawy wynika, iż orzekany został skierowany do RWKL przez Komendanta Centrum Szkolenia [...] celem określenia zdolności do czynnej służby wojskowej na wniosek przełożonych z rozpoznaniem zaburzeń zachowania. Jak wynika z dokumentacji dostarczonej z jednostki obserwowano problemy z zachowaniem orzekanego w relacjach w innymi uczestnikami szkolenia i przełożonymi. Z tego też powodu po rozmowie z innymi żołnierzami i orzekanym w dniu [...] września 2014 r. psycholog - konsultant dowódcy ds. profilaktyki psychologicznej mgr A. S. zawnioskowała o objęcie orzekanego wzmożoną obserwacją oraz skierowanie do RWKL w L. w celu ponownego określenia przydatności do służby. CWKL podała, że w dniu [...] października 2014 r. orzekany stawił się do RWKL, która po wykonaniu swoich badań i konsultacji (internistycznej, neurologicznej, okulistycznej, ortopedycznej, psychologicznej i psychiatrycznej) rozpoznała jak wyżej. W dalszej części CWKL wskazała, że po analizie akt sprawy stwierdziła, iż RWKL w L. prawidłowo na podstawie konsultacji lekarskiej rozpoznała u orzekanego schorzenie ujęte w pkt 1 rozpoznania tj. rozległe żylaki bez owrzodzeń i zmian troficznych skóry obu podudzi, co zgodnie z przepisami orzeczniczymi zakwalifikowała do § 79 pkt 2, co stanowi o przyznaniu kategorii D. Orzekany nie przedstawił żadnej nowej dokumentacji medycznej ani opinii specjalistycznych podważających ustalenia RWKL. Pozostałe rozpoznane u orzekanego w pkt 2 i 3 rozpoznania schorzenia na obecną chwilę nie stanowią w świetle przepisów orzeczniczych o niezdolności kandydata do czynnej służby wojskowej. Orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] stało się przedmiotem skargi J. O. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący zarzucił, iż w uzasadnieniu orzeczenia podano nieprawdziwe informacje na jego temat. W odpowiedzi na skargę CWKL w W. wniosła o jej oddalenie, powołując argumentację jak w zaskarżonym orzeczeniu. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 12 lutego 2015 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i orzeczenia organu I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie, wobec braku podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, przez co rozstrzygając o zdolności do czynnej służby wojskowej i zaliczeniu skarżącego do kategorii "D" ograniczono się jedynie do stwierdzenia rozpoznania rozległych żylaków bez zmian troficznych i owrzodzeń skóry obu kończyn, pomijając w postępowaniu dowodowym szczegółowe wyjaśnienia w zakresie przesłanek, które zadecydowały o nieprzyjęciu przez organ administracji zwykłych żylaków kończyn, których rozpoznanie pozwala zaliczyć daną osobę do kategorii "A", 2) art. 107 § 1 i 3 w zw. z art. 140 k.p.a., przez jego niezastosowanie, wobec braku sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom naruszonych przepisów, a w szczególności przez zupełne pominięcie istotnych dla rozstrzygnięcia faktów, które organ administracyjny uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz powodów ze względu, na które innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, 3) art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., przez jego niezastosowanie, wobec braku uchylenia orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. nr [...] z dnia [...] września 2014 r. w części, to jest w pkt 9.2 i 9.3. i orzeczenia w tym zakresie, co do istoty sprawy, pomimo wyraźnego stwierdzenia w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że choroby stwierdzone w pkt 9.2. i 9.3. nie stanowią w świetle przepisów orzeczniczych o niezdolności kandydata do czynnej służby wojskowej, 4) art. 8 i art., 9 i art. 11 k.p.a., przez ich niezastosowanie, wobec prowadzenia postępowania i wydania decyzji niezgodnej z zasadą pogłębiania zaufania, udzielania informacji oraz wyjaśniania zasadności przesłanek. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że pomimo, że orzeczenie RWKL zostało sporządzone na podstawie wzoru stanowiącego załącznik nr 5 do rozporządzenia, w ogóle nie zawiera ono uzasadnienia. W pkt 12 przedmiotowego orzeczenia, zatytułowanym "uzasadnienie", RWKL ograniczyła się jedynie do ponownego wskazania rozpoznanych schorzeń, co uczyniono już w pkt 9 decyzji i poinformowania na tej podstawie o niezdolności skarżącego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. W podobny sposób przedstawia się uzasadnienie orzeczenia CWKL, w którego treści stwierdzono lakonicznie, że wydana w I instancji decyzja jest prawidłowa w zakresie rozpoznania rozległych żylaków bez owrzodzeń i zmian troficznych skóry. Pełnomocnik wskazał, skarżący że nie miał dotąd żadnych poważnych problemów ze zdrowiem. Jest osobą niepalącą, nienadużywającą alkoholu, nie sięga po inne używki i prowadzi zdrowy tryb życia. Zakwalifikowanie stanu zdrowia skarżącego do kategorii "D" jest dla niego tym bardziej zaskakujące, że skarżący znajduje się także w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej. W ocenie skarżącego, samo powołanie się przez CWKL na przepis § 79 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia nie czyni zadość wymaganiom k.p.a., bowiem w żaden sposób nie uzasadnia przedmiotowej decyzji. Kwestie braku uzasadnień orzeczeń wojskowych komisji lekarskich oraz ich wadliwości były częstym przedmiotem rozstrzygnięć sądów (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 28 marca 2007 r., IV SA/Wr 844/06). W ocenie skarżącego, czyniąc zadość wymogom k.p.a. należało wskazać, jakie konkretnie okoliczności związane ze schorzeniem zadecydowały o takiej decyzji. Na powyższe zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 8 września 1999 r., sygn. akt. III SA 673/99, wskazując że: "Przy tak ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat. "N" albo do kat. "Z", zadaniem organu decyzyjnego jest szczególnie wnikliwe dokonanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej". Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w piśmie procesowym z dnia 14 kwietnia 2015 r. podtrzymała wniosek o oddalenie skargi. Wskazała, że pierwszy z podniesionych zarzutów pomija zupełnie, że rozpoznane schorzenie, to jest "rozległe żylaki bez owrzodzeń i zmian troficznych skóry obu podudzi" jest wykazane w załączniku do rozporządzenia MON z dnia 25 czerwca 2004 r. i w stosunku do osób wymienionych w grupie I załącznika nr 2, powoduje niezdolność do pełnienia czynnej służby wojskowej. Schorzenie to zostało rozpoznane przez specjalistę ortopedę traumatologa podczas badania lekarskiego przeprowadzonego w dniu [...] września 2014 r. i w ocenie przeprowadzającego badanie oraz komisji nie budziło żadnych wątpliwości tak co do rozpoznania, jak i konsekwencji rozpoznania takiego schorzenia. Również pozostałe podniesione przez pełnomocnika skarżącego zarzuty CWKL uznała za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania, tj. przepis art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej jako k.p.a.) oraz art. 107 § 3 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu było orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. stwierdzające u J. O. niezdolność do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju – Kategoria D. Szczegółowe warunki orzekania przez wojskowe komisje lekarskie o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz wykaz chorób i ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej określa rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595 ze zm.), które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w przepisach art. 30a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205 ze zm.). Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie (v. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w powołanym wyroku, że w rozstrzyganiu przez komisje o zdolności do zawodowej służby wojskowej, istotne znaczenie ma kwestia zebrania odpowiednich danych, co do wiedzy medycznej, gdyż właśnie pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Pogląd ten w pełni podziela Sąd rozpoznający niniejszą sprawę i stwierdza jednocześnie, że dokumentacja, nadesłana do Sądu, na podstawie której wydano orzeczenie o niezdolności J. O. do czynnej służby wojskowej i stwierdzono kategorię D, tj. w istocie konsultacja ortopedy traumatologa, który stwierdził "rozległe żylaki bez owrzodzeń i zmian troficznych obu podudzi § 79 pkt 2 kategoria D", nie była wystarczająca do niepozostawiającego wątpliwości orzeczenia o niezdolności do czynnej służby wojskowej oraz przeszkolenia wojskowego w czasie pokoju (kat. D). W nieodpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnieniu orzeczenia Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. stwierdziła, że schorzenie w postaci rozległych żylaków bez owrzodzeń i zmian troficznych (powodujące zakwalifikowanie do kategorii D) stwierdzone zostało na podstawie wykonanych badań. W uzasadnieniu orzeczenia organu I i II instancji nie wskazano, jakie badania były wykonane i co przesądziło o stwierdzeniu przez Komisję tego właśnie schorzenia a nie np. żylaków kończyn, co stanowi o kwalifikacji do kategorii A (§ 79 pkt 1 rozporządzenia). W orzeczeniu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej wskazano, że RWKL wykonała swoje badania (w nadesłanych do Sądu aktach brak było dokumentacji wskazującej na przeprowadzenie badania przez RWKL). Jednocześnie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska stwierdziła, że RWKL prawidłowo na podstawie konsultacji lekarskiej rozpoznała schorzenie ujęte w punkcie 1. Z powyższego wynika, iż organ II instancji ostatecznie przyjął, że rozpoznanie schorzenia miało miejsce wyłącznie na podstawie konsultacji lekarskiej. Jak wynika z nadesłanych do Sądu akt sprawy, stwierdzenie przez obie komisje lekarskie wystąpienia schorzenia w postaci rozległych żylaków bez owrzodzeń i zmian troficznych (powodujące zakwalifikowanie do kategorii D) nastąpiło na podstawie konsultacji ortopedy traumatologa. We wskazaniu przez ortopedę traumatologa schorzenia powodującego niezdolność do czynnej służby wojskowej i stwierdzeniu przez niego kategorii D nie ma powołania się na jakiekolwiek badania, które były ewentualnie wykonane i poprzedziły stwierdzenie wystąpienia tego właśnie schorzenia a nie np. żylaków. Ortopeda traumatolog nie wskazał też na żadną konsultację z np. chirurgiem naczyniowym, który jest dedykowanym specjalistą oceny naczyń żylnych. Nie powołał się też na wynik badania usg, którego dokonuje się dla oceny niewydolności żylnej. Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (v. powołany już wyrok NSA z dnia 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14). Sąd nie dokonuje oczywiście oceny stanu zdrowia badanego i nie rozważa sam kwestii medycznych. Rolą Sądu jest jednak zbadanie, czy ustalenia stanu faktycznego, na podstawie których komisje lekarskie orzekły były wyczerpujące i pozwalały na dokonanie właściwej kwalifikacji zdolności do czynnej służby wojskowej. W sprawie niniejszej takich wyczerpujących ustaleń nie poczyniono, czym organy naruszyły przepis art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., albowiem uzasadnienia orzeczeń obu komisji lekarskich nie pozwalają na bezsporne stwierdzenie, że wykonano istotnie niezbędne badania, pozwalające stwierdzić schorzenie powodujące niezdolność do służby (§ 79 pkt 2 zał. Nr 2 do rozporządzenia) i wykluczyć jednocześnie występowanie schorzenia choćby z § 79 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r., dla którego przewidziano kwalifikację – kategoria A. Wszelkie ustalenia związane ze stanem zdrowia strony są elementami stanu faktycznego sprawy, zaś kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego w ramach postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie przepisu art. 3 § 1 P.p.s.a. Pozostałe kwestie podniesione w skardze, w tym dotyczące punktu 2 i 3 zamieszczonego w rozpoznaniu orzeczenia RWKL (pkt 9), które nie stanowiły podstawy orzeczenia o niezdolności do zawodowej służby wojskowej, pozostają bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono, jak w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.