II SA/Wa 1724/12

WyrokWSA w Warszawie2012-11-29

Skład orzekający: Olga Żurawska - Matusiak, Andrzej Kołodziej, Stanisław Marek Pietras

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać świadczenie rentowe w drodze wyjątku osobie, która nie spełnia ustawowych warunków do jego uzyskania, pomimo braku udokumentowanych szczególnych okoliczności uzasadniających nienabycie świadczenia w zwykłym trybie?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że przyznanie świadczenia rentowego w drodze wyjątku wymaga kumulatywnego spełnienia czterech przesłanek, w tym istnienia szczególnych okoliczności uzasadniających nienabycie świadczenia w zwykłym trybie. Brak wykazania takich okoliczności, pomimo spełnienia pozostałych warunków (bycie ubezpieczonym, całkowita niezdolność do pracy, brak środków do życia), wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Samo bezrobocie lub trudna sytuacja materialna nie stanowią wystarczających szczególnych okoliczności.
Stan faktyczny
Skarżący C. M. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, który został odrzucony przez Prezesa ZUS z powodu niespełnienia warunku szczególnych okoliczności uzasadniających nienabycie świadczenia w zwykłym trybie. Skarżący nie udowodnił wymaganych 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy. Decyzja Prezesa ZUS została utrzymana w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że przerwy w pracy wynikały z okresowej niezdolności do pracy i trudnej sytuacji na rynku pracy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak (spr.) Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy referent Marcin Borkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2012 r. sprawy ze skargi C. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] maja 2012 r., nr [...] , po rozpatrzeniu wniosku z 14 lutego 2012 r., powołując się na art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), odmówił C. M. (dalej jako skarżący) przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnił łącznie następujące warunki: jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym; nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności; nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek; nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił, że powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ uznał, że skarżącemu nie może zostać przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, gdyż w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez niego świadczenia rentowego w zwykłym trybie. Z akt sprawy wynika bowiem, że na przestrzeni 60 lat życia skarżący posiadał udowodnione okresy składkowe wynoszące 23 lat, 10 miesięcy i 5 dni. W 10-leciu, przypadającym przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania renty w trybie zwykłym, skarżący nie udowodnił żadnych okresów ubezpieczenia. W latach 1992-1993 oraz 1995-2000 wystąpiły przerwy w wykonywaniu pracy. Ponadto, skarżący w sierpniu 2000 r. przestał wykonywać pracę i do powstania całkowitej niezdolności do pracy [...] listopada 2011 r., tj. przez ponad 11 lat, skarżący nie wykonywał pracy lub innej działalności potwierdzonej opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Jednocześnie organ wskazał, że data powstania całkowitej niezdolności do pracy została ustalona zgodnie z art. 14 pkt 2 ustawy. We wskazanych przerwach skarżący nie miał orzeczonej całkowitej niezdolności do pracy, jak również nie zostały wykazane żadne inne szczególne okoliczności, uniemożliwiające przezwyciężenie przeszkód w podjęciu przez skarżącego zatrudnienia i spełnienia warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Organ zaznaczył ponadto, że przy rozpatrywaniu wniosku ocenie podlegała również sytuacja materialna, jednakże – w ocenie Prezesa ZUS – sytuacja ta nie mogła stanowić jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. We wniosku do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 15 maja 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy C. M. nie zgodził się ze stanowiskiem organu. Wskazał, że jego stan zdrowia wymaga dalszego leczenia, a choroba czyni go osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji. Podał, że przerwy w wykonywaniu pracy wynikały z okresowej niezdolności do pracy, jednak jak zaznaczył nie ma na potwierdzenie tej okoliczności żadnych dowodów. Po 2000 r. wykonywał pracę zleconą, ale również nie posiada dla potwierdzenia tego dowodów. Od [...] stycznia 2002 r. do [...] kwietnia 2009 r. był zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] i oczekiwał na pracę. Urząd jednak nie zaproponował mu żadnego zatrudnienia i stąd powstały przerwy w pracy zawodowej. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z [...] sierpnia 2012 r. nr [...] , stosując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniosku. W motywach decyzji organ podał, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez wnioskodawcę wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Dokonując ponownej analizy okoliczności sprawy, organ uznał, że skarżący nie wykazał, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał wpływu. Zwrócił uwagę, że przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe tylko wtedy, gdy do wymaganego okresu ubezpieczenia brakuje niewielki okres, który dodatkowo muszą usprawiedliwiać szczególne okoliczności. Z akt sprawy wynika natomiast, że w ocenianym do uprawnień 10-leciu przed dniem powstania całkowitej niezdolności na 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym – nie został udowodniony żaden z tych okresów. W okresach od [...] kwietnia 1992 r. do [...] listopada 1993 r., od [...] lutego 1995 r. do [...] stycznia 2000 r. i od [...] sierpnia 2000 r. do [...] listopada 2011 r., tj. do dnia powstania całkowitej niezdolności do pracy, skarżący nie podejmował zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniem emerytalnym i rentowym, co spowodowało brak uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Analiza przebiegu ubezpieczenia doprowadziła organ do wniosku, że niespełnienie warunków do świadczenia na zasadach ogólnych nie było następstwem zdarzeń o charakterze szczególnym, bowiem wobec skarżącego w wyżej wymienionych okresach nie była ustalona przez lekarza orzecznika ZUS całkowita niezdolność do pracy. Zatem nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia skarżącego lub inne szczególne okoliczności, które uniemożliwiały kontynuowanie ubezpieczenia, w celu zapewnienia w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nadto organ podał, wobec twierdzeń skarżącego o wykonywaniu po 2000 r. prac zleconych, że po ustaniu zatrudnienia [...] sierpnia 2000 r. skarżący nie był zgłaszany do ZUS jako osoba wykonująca zatrudnienie lub inną działalność objętą ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym. Wskazał również, iż w aktach sprawy brak jest dokumentacji lekarskiej, potwierdzającej istnienie schorzeń, które mogłyby ograniczać aktywność zawodową skarżącego. Istnienie choroby nie jest przy tym równoznaczne z niezdolnością do pracy. Organ podkreślił, iż podnoszona przez skarżącego sama trudna sytuacja, panująca na rynku pracy, jak również długotrwały stan bezrobocia bez wykazanej aktywności zmierzającej do zmiany tej sytuacji, nie ma charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 ustawy, co potwierdza ugruntowane orzecznictwo sądów administracyjnych. Dlatego też, Prezes ZUS uznał, że w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie świadczenia w zwykłym trybie. Jednocześnie organ uznał, że obecna niemożność podjęcia przez skarżącego zatrudnienia ze względu na całkowitą niezdolność do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz przedstawione trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. M. nie zgodził się ze stanowiskiem organu i wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji oraz przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Argumentacja skargi jest zbieżna z argumentacją zawartą we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżący podkreślił, że starał się o pracę w Urzędzie Pracy [...] i w ostatnim dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy był gotowy do podjęcia pracy. Dlatego uważa, że jego ubezpieczenie ustało dopiero [...] czerwca 2010 r. Stan jego zdrowia pogorszył się w 2011 r. W ocenie skarżącego przy przyznawaniu świadczenia w drodze wyjątku powinien być brany jego okres składkowy, wynoszący 23 lata, 10 miesięcy i 5 dni, gdyż pozostawał bez zatrudnienia z przyczyn od niego niezależnych. Skarżący ponownie wskazał na swoją sytuację zdrowotną oraz materialną, która jest wyjątkowo trudna. Udzielając odpowiedzi na skargę, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację, jakiej użył w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że poszukując pracy skarżący deklarował się jako osoba zdolna i gotowa do podejmowania pracy. Nie można zatem uznać, iż wówczas istniała u skarżącego niezdolność do pracy, wykluczająca zatrudnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia, zapadłego w postępowaniu, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Jednocześnie, co wymaga podkreślenia wobec wniosków skargi, Sąd nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje żadnych świadczeń. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z brzmieniem art. 83 ust. 1 ustawy z dna 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. nr 153, poz. 1227 ze zm.), ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą – ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek – podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Na tle całej ustawy, określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna – pozwalająca na uzyskanie świadczenia odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczeń w zwykłym trybie. Świadczenia z tego przepisu nie mają charakteru roszczeniowego. Są finansowane z budżetu państwa (por. art. 84 ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa ZUS. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie. Jednak pozostawienie tego uprawnienia uznaniowej decyzji Prezesa ZUS nie oznacza, że ma on całkowitą swobodę w tym względzie. Z treści tego przepisu wynikają cztery przesłanki, warunkujące przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, które wyznaczają jednocześnie granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, przesłanka bycia ubezpieczonym lub pozostałym po ubezpieczonym członkiem jego rodziny; po drugie, niespełnianie wymagań dających prawo do emerytury lub renty na zasadach ogólnych musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po trzecie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; po czwarte, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Przyznanie przedmiotowego świadczenia ustawa uzależnia od łącznego (kumulatywnego) spełnienia wszystkich czterech wymienionych przesłanek. Brak choćby jednej z nich wyklucza tę możliwość. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący przez ponad 23 lata był ubezpieczonym w rozumieniu ustawy emerytalnej . Nie budzi również wątpliwości fakt, że nie ma on niezbędnych środków utrzymania, zważywszy na to, że jedynym dochodem skarżącego jest dodatek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Ponadto ze względu na orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy skarżący nie może podjąć zatrudnienia lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Spornym natomiast jest, czy w sprawie zostały wykazane szczególne okoliczności, które usprawiedliwiałyby nienabycie przez skarżącego świadczenia rentowego w zwykłym trybie. Ustalanie prawa do świadczenia w drodze wyjątku nie może odbywać się w zupełnym oderwaniu od przepisów regulujących przyznawanie świadczeń na zasadach ogólnych. Nie bez powodu ustawodawca posłużył się sformułowaniem, wskazującym, że tylko tym ubezpieczonym, którzy "wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty", Prezes ZUS może przyznać świadczenie w drodze wyjątku. Wychodząc z zasad systemowych, na jakich oparte są założenia ubezpieczeń społecznych, których częścią jest art. 83 ust. 1 ww. ustawy i kierując się względami wykładni funkcjonalnej, trudno byłoby przyjąć, by stwarzał on podstawę przyznawania świadczeń w drodze wyjątku w zupełnym oderwaniu od wymaganego okresu ubezpieczenia, chociaż niewystarczającego do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych. Artykuł 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS posługuje się stwierdzeniem, zgodnie z którym niespełnienie wymagań do uzyskania renty na zasadach ogólnych wskutek szczególnych okoliczności upoważnia ubezpieczonego (bądź pozostałego po nim członka rodziny) do ubiegania się o przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym, przy jednoczesnym spełnieniu pozostałych przesłanek. Oznacza to, że nie długość okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne decyduje o możliwości przyznania renty ustawowej, ale wymagany, zgodnie z art. 58 ust. 1 pkt 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, okres składkowy i nieskładkowy, wynoszący 5 lat w przypadku osób, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat. Ponadto, całkowita niezdolność do pracy musi powstać w ciągu 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu ubezpieczenia (art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy). Zatem koniecznym jest legitymowanie się 5-letnim stażem ubezpieczeniowym w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy (art. 58 ust. 2 ustawy) i jest to zasada, gdy chodzi o osoby, u których całkowita niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat oraz niezdolność ta ma powstać w czasie 18 miesięcy od ustania ostatniego okresu opłacania składki na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. O ile 18-miesięczny okres nie jest wymagany, gdy ubezpieczony posiada 25-letni staż ubezpieczeniowy (w przypadku mężczyzn; nie dotyczy jednak sytuacji skarżącego), o tyle 5-letni okres ubezpieczenia w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy jest warunkiem koniecznym. Odstępstwa od warunków ustawowych mogą być realizowane właśnie w trybie cytowanego przepisu art. 83 ust. 1 ustawy. Jednakże przyznanie świadczenia w drodze wyjątku możliwe jest tylko wtedy, gdy wymagany okres ubezpieczenia (5-letni w ostatnim 10-leciu, a także 18-miesięczny okres) usprawiedliwiają szczególne okoliczności. Sąd zwraca uwagę, że żaden przepis cytowanej ustawy nie zawiera definicji "szczególnych okoliczności", dlatego też ich wystąpienie, w odniesieniu do każdego przypadku, winno być stwierdzone tylko indywidualnie. Konieczne jest więc wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowiła źródło utrzymania oraz źródło uprawnień związanych z ubezpieczeniem, nie wypracował prawa do świadczenia ubezpieczeniowego na ogólnych zasadach w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności. Za okoliczność szczególną, uniemożliwiającą wypracowanie stażu skutkującego nabyciem świadczenia ubezpieczeniowego w zwykłym trybie, należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 marca 2001 r. o sygn. akt II SA 3191/00, publ. LEX nr 537884). Skarżący na przestrzeni 60 lat życia udokumentował łączny okres ubezpieczenia wynoszący 23 lata, 10 miesięcy i 5 dni okresów opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, jednakże w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, na wymagane 5 lat nie posiada żadnych okresów składkowych. Przy ustalaniu prawa do renty w drodze wyjątku bierze się pod uwagę powody nienabycia świadczenia w zwykłym trybie. Niespełnienie przez ubezpieczonego warunków do uzyskania świadczenia na zasadach ogólnych musi być skutkiem właśnie szczególnych okoliczności, które w rozpoznawanej sprawie nie zostały wykazane. W okresie przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, czyli przed [...] listopada 2011 r., skarżący nie miał stwierdzonej niezdolności do pracy nawet w zakresie częściowym. Skarżący wprawdzie wskazuje na swoje problemy zdrowotne, jednakże nie zostały one potwierdzone jakąkolwiek dokumentacją medyczną, by mogły być uznane za szczególną okoliczność. Wprost przeciwnie, skarżący podaje, że w dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy był zarejestrowany jako bezrobotny i był gotowy do podjęcia pracy, tylko nie dostał żadnej propozycji zatrudnienia. Oznacza to, że nawet jeżeli u skarżącego występowały jakieś problemy zdrowotne, to nie stały one na przeszkodzie w wykonywaniu pracy. Jest się bowiem albo osobą niezdolną do pracy (całkowicie lub częściowo) albo bezrobotną, poszukującą pracy. Dlatego też nie można przyjąć, że stan zdrowia skarżącego wykluczał jego aktywność zawodową i z tego względu nie można uznać go za okoliczność szczególną, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy. Powoływanie się na fakt bycia osobą bezrobotną też nie może być oceniane na płaszczyźnie szczególnych okoliczności. Gdyby uznać rejestrację w charakterze bezrobotnego za okoliczność szczególną, wówczas każda osoba posiadająca taki status mogłaby liczyć na świadczenie w drodze wyjątku, niezależnie od tego, czy faktycznie w tym czasie poszukiwała pracy czy też nie. Sama rejestracja w charakterze bezrobotnego nie odzwierciedla bowiem rzeczywistej aktywności osoby w poszukiwaniu pracy. Dopiero dowody, wskazujące na odmowę zatrudnienia przez konkretnych pracodawców, pozwalają na uznanie okresu bezowocnych poszukiwań pracy jako okresu przerwy w zatrudnieniu, spowodowanej szczególnymi okolicznościami, niezależnymi od woli. Chodzi zatem o przedstawienie dowodów, które potwierdzą fakt odmowy zatrudnienia w danym dniu. Tymczasem skarżący takich dowodów nie przedstawił i na takie okoliczności w toku całego postępowania nie powoływał się. Twierdził jedynie, że oczekiwał na oferty pracy z Urzędu Pracy, a takich nie otrzymał. Zaznaczenia przy tym wymaga, że wbrew stanowisku skarżącego rejestracja w charakterze bezrobotnego bez prawa do zasiłku nie jest ani okresem składkowym, ani nieskładkowym i nie ma podstaw do uznania, że w okresie takiej rejestracji skarżący był osobą ubezpieczoną. Ostatnie ubezpieczenie skarżącego zakończyło się w 2000 r., a nie jak twierdzi skarżący w 2010 r. Nie można więc podzielić poglądu skarżącego, iż trudna sytuacja na rynku pracy była szczególną okolicznością, która uniemożliwiała mu podjęcie zatrudnienia. Zgodnie bowiem z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, bezrobocie – samo w sobie – nie stanowi szczególnej przesłanki, warunkującej przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Skoro więc w przedmiotowej sprawie brak wymaganego 5-letniego stażu ubezpieczeniowego w ostatnim 10-leciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy nie został w całości usprawiedliwiony szczególnymi okolicznościami, zatem przesłanka szczególnych okoliczności, usprawiedliwiających brak aktywności zawodowej skarżącego, nie może być uznana za spełnioną i – w myśl wcześniejszych wywodów w przedmiocie kumulatywnego charakteru przesłanek z art. 83 ust. 1 powołanej ustawy – jest to okoliczność eliminująca skarżącego z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. Sąd z pełnym zrozumieniem odnosi się do sytuacji skarżącego, trzeba jednak podkreślić, że sama trudna sytuacja materialna nie wystarcza do przyznania świadczenia typu ubezpieczeniowego, a więc uzależnionego – co do zasady – od zaistnienia przesłanek składających się na jego podstawę prawną. Świadczenie z art. 83 ust. 1 przedmiotowej ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym i nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby ubiegającej się o to świadczenie, nawet gdy są one uzasadnione. Potrzeby te mogą co najwyżej uzasadniać ubieganie się o świadczenia z tytułu pomocy społecznej. W takim stanie rzeczy, wydane w sprawie decyzje należy uznać za prawidłowe. Jakkolwiek uznaniowość w tego typu sprawach nie może być wyrazem dowolności organu w podejmowaniu decyzji, to jednak Sąd nie dostrzegł przekroczenia granic uznania administracyjnego i nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło