II SA/Wa 1724/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu E. D. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1724/15 w zakresie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną gazową do ochrony osobistej postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. E. D. złożył w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 18 lutego 2016 r. przyznał stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata i odmówił prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Odpis powyższego orzeczenia został doręczony wnioskodawcy w dniu 14 marca 2016 r. Ustanowiony dla strony pełnomocnik z urzędu w dniu 16 marca 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie) złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2016 r. Jednocześnie wniósł sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), poprzez odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i wnosząc o zmianę zaskarżonego orzeczenia i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w pełnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Należy stwierdzić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte wnioskiem wniesionym po tej dacie, dlatego stosownie do treści art. 2 ustawy nowelizującej, przepis art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), stosuje się w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą. Zgodnie z tym przepisem, rozpatrując sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w tym od postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy wydanych na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a.), sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, iż udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I FZ 26/11). Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Prawo dostępu do sądu nie oznacza jednocześnie konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej, ani do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Jak wskazuje się w doktrynie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych prawo pomocy w zakresie całkowitym powinno być przyznawane przede wszystkim osobom bezdomnym, bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku (granice ubóstwa). W ocenie Sądu, sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jednocześnie Sąd podziela stanowisko zaprezentowane przez referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu, iż skarżący nie wykazał w sposób dostateczny, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wskazać należy, że skarżący uzyskuje stały dochód miesięczny w postaci emerytury w wysokości 3.200 zł, która już po zajęciu komorniczym wynosi 2.462 zł netto. Do stałych kosztów swojego utrzymania wnioskodawca zaliczył: czynsz w kwocie 360 zł, opłaty za wodę - 40 zł, energię elektryczną - 100 zł, rachunek za telefon - 100 zł, zakup leków - 250 zł, dojazdy na leczenie (jest pacjentem hospicjum domowego) - 250 zł, koszt pomocy osób trzecich - 100 zł, spłatę rat kredytu zaciągniętego na leczenie - 535 zł, ubezpieczenie samochodu i mieszkania - 70 zł. Łącznie 1.805 zł miesięcznie. Okoliczność, że otrzymywane świadczenie emerytalne pokrywa stałe, niezbędne koszty utrzymania skarżącego, choć zgodnie z oświadczeniem nie wystarcza na wszystkie usprawiedliwione potrzeby, nie pozwala na stwierdzenie, że strona pozostaje w ubóstwie i spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że nie było podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie, a zaskarżone sprzeciwem postanowienie referendarza sądowego należy utrzymać w mocy. Jednocześnie trzeba wskazać, że sprzeciw został wniesiony w terminie, dlatego brak było podstaw do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Jak bowiem wynika z akt sprawy, postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 lutego 2016 r. w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy zostało doręczone skarżącemu w dniu 14 marca 2016 r., natomiast sprzeciw wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia został nadany przez pełnomocnika strony w placówce Poczty Polskiej w dniu 16 marca 2016 r., a więc w ustawowym terminie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.