II SA/Wa 1729/24
WyrokWSA w Warszawie2025-03-12
Skład orzekający: Iwona Maciejuk, Andrzej Góraj, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o odmowie uchylenia decyzji odmawiającej ponownego przeliczenia i wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy może zostać uchylona w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w sytuacji, gdy organ uznał, że decyzja pierwotna jest decyzją związaną i jej zmiana byłaby sprzeczna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje związane mogą podlegać weryfikacji w trybie art. 154 § 1 k.p.a., o ile taka zmiana nie prowadzi do sprzeczności z prawem. W niniejszej sprawie, organ błędnie zinterpretował przepisy przejściowe dotyczące ekwiwalentu za urlop, ignorując wyrok Trybunału Konstytucyjnego i zasady praworządności. W związku z tym, zaskarżona decyzja została uchylona.Stan faktyczny
Skarżący, policjant zwolniony ze służby w 2018 r., domagał się ponownego przeliczenia i wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego. Organy administracji odmówiły, uznając pierwotną decyzję za decyzję związaną, której nie można zmienić w trybie art. 154 k.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji odmownej w trybie art. 154 k.p.a., argumentując błędną wykładnię przepisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Andrzej Góraj, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 marca 2025 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego W. G. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r., nr [...], na podstawie art. 268a oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572), zw. dalej "k.p.a.", utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2021 r.nr [...], którą odmówiono ponownego przeliczenia oraz wyrównania wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w ilości 39 dni do wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi – W.G., zw. dalej "skarżącym" - na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Skarżący pełnił służbę w Policji do dnia 15 lutego 2018 r., kiedy to został zwolniony ze służby. Na dzień zwolnienia przysługiwał mu ekwiwalent pieniężny za 39 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego. Ekwiwalent ten został wypłacony, a strona nie kwestionuje tej okoliczności. Fakty te zostały ustalone na podstawie świadectwa służby znajdującego się w aktach sprawy.
W dniu 26 listopada 2018 r. skarżący zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z prośbą o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji. W swoim wystąpieniu powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. (sygn. akt K 7/15, Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Dnia [...] września 2021 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] wydał decyzję, w której odmówił ponownego przeliczenia oraz wyrównania wypłaconego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w ilości 39 dni, do wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Decyzja ta stała się ostateczna w dniu [...] września 2021 r.
W dniu 24 kwietnia 2024 r. skarżący wniósł o uchylenie - w trybie art. 154 k.p.a. - decyzji z dnia [...] września 2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], argumentując, że organ dokonał błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych oraz o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw.
Dnia [...] maja 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w [...] poinformował skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie uchylenia decyzji z dnia [...] września 2021 r. W dniu [...] maja 2024 r. Komendant wydał decyzję, w której stwierdził, że decyzja z dnia [...] września 2021 r. nie może zostać zmieniona ani uchylona, ponieważ prowadziłoby to do rozstrzygnięcia niezgodnego z obowiązującymi przepisami w zakresie ekwiwalentu za niewykorzystany urlop.
W dniu 10 czerwca 2024 r. skarżący złożył odwołanie, w którym podniósł, że doszło do naruszenia art. 154 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu i odmowę uchylenia decyzji z dnia [...] września 2021 r. W uzasadnieniu wskazał, że zostały spełnione wszystkie przesłanki wynikające z art. 154 k.p.a., przemawiające za uchyleniem przedmiotowej decyzji. Podkreślił, że decyzja odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy i dodatkowy nie przyznała stronie żadnych praw.
Za uchyleniem decyzji przemawiają zarówno względy interesu społecznego, jak i słuszny interes strony. Interes społeczny można sprowadzić do realizacji woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji oraz do wypełniania przez Rzeczpospolitą Polską obowiązków wynikających z zasady demokratycznego państwa prawnego, określonej w art. 2 Konstytucji. Słuszny interes strony przejawia się natomiast w ochronie jego interesu majątkowego, wynikającego z art. 66 ust 2 Konstytucji.
Na skutek rozpoznania odwołania Komendant Główny Policji zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] maja 2024 r.
Istota postępowania prowadzonego w trybie nadzwyczajnym, określonym w art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), sprowadza się do analizy, czy w ustalonych okolicznościach faktycznych i prawnych dotychczasowej decyzji zostały spełnione szczególne przesłanki wskazane w tym przepisie. Kluczowe jest zbadanie, czy istnieje interes społeczny lub słuszny interes strony, które mogłyby uzasadniać zmianę lub uchwałę decyzji. Oznacza to, że organ administracji, rozpatrując sprawę w trybie art. 154 k.p.a., nie ma uprawnienia do ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy, lecz powinien skupić się jedynie na analizie spełnienia przesłanki interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Zgodnie z art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W kontekście charakteru prawnego decyzji ostatecznej, organ zauważa, że ocena, czy strona nabyła lub nie nabyła prawa na mocy tej decyzji, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej. Oznacza to, że określenie charakteru prawnego tej decyzji należy do kategorii prawnej, a nie wynika z subiektywnego odczucia czy znaczenia językowego. Nabycie prawa odnosi się do uzyskania korzyści prawnych z decyzji, co obejmuje zarówno określenie uprawnień, jak i obowiązków adresata decyzji. Decyzje ostateczne, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie obejmują decyzji nakładających na stronę obowiązki, ponieważ nawet w takim przypadku strona nabywa prawo do wykonania jedynie wskazanych w decyzji obowiązków, a nie innych.
Zastosowanie art. 154 k.p.a. jest uzależnione od spełnienia dwóch przesłanek: braku nabycia przez stronę prawa na mocy decyzji ostatecznej oraz wystąpienia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Do decyzji, które mogą być przedmiotem tego trybu, zalicza się m.in. decyzje odmowne, gdy w postępowaniu uczestniczyła tylko jedna strona, decyzje odmowne dla wszystkich stron postępowania, decyzje o cofnięciu uprawnień oraz decyzje nakładające na stronę obowiązki w maksymalnym dopuszczalnym przez prawo wymiarze.
Ponadto, przystępując do rozpatrzenia wniosku o uchwałę lub zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a., organ administracji musi najpierw ustalić, czy decyzja, której dotyczy wniosek, jest decyzją związaną. W przypadku decyzji związanej, jej zmiana w trybie art. 154 k.p.a. jest co do zasady niedopuszczalna. W takim przypadku organ administracji nie musi oceniać, czy istnieją przesłanki do zmiany decyzji, takie jak brak nabycia prawa przez stronę oraz interes społeczny lub słuszny interes strony. Możliwość zmiany lub uchwały decyzji w trybie art. 154 k.p.a. nie dotyczy decyzji związanych.
W ocenie organu, decyzja z dnia [...] września 2021 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] jest decyzją związaną. Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 154 § 1 k.p.a. nie może prowadzić do wydania decyzji sprzecznej z prawem. Słuszny interes strony, w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a., musi być oparty na obowiązujących przepisach prawa. Nie może on być sprzeczny z wyraźnym przepisem ustawy ani go zastępować, ponieważ zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa.
Przesłanki dotyczące wymogu interesu społecznego lub słusznego interesu strony muszą być ustalone w kontekście konkretnej sprawy i zyskać zindywidualizowaną treść, wynikającą z jej stanu faktycznego i prawnego. W związku z tym postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. powinno dążyć do wyjaśnienia, czy uwzględnienie wniosku o zmianę lub uchwałę decyzji jest uzasadnione względami interesu społecznego lub słusznego interesu strony.
Ocena, czy w danej sprawie występuje słuszny interes strony, który przemawia za uchwałą decyzji, wymaga uwzględnienia nie tylko subiektywnego przekonania strony o doznanej krzywdzie, ale także okoliczności, które pozwalają ustalić, że żądanie strony (zmiany decyzji) jest zasadne i zasługuje na społeczną akceptację.
W odniesieniu do argumentacji skarżącego, Komendant Główny Policji stwierdził, że zmiana decyzji byłaby sprzeczna z obowiązującymi przepisami ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, a także z ustawą o Służbie Więziennej oraz innymi ustawami. Subiektywne poczucie krzywdy skarżącego w obliczu stanowiska organu administracji nie może być traktowane jako słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. Nie można uznać za słuszny interes strony jej dążenia do innej oceny przez organ tego samego stanu faktycznego, który był już przedmiotem rozpoznania w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją.
Odnosząc się do przesłanki interesu społecznego, którą skarżący wiązał z realizacją woli ustrojodawcy wyrażonej w art. 190 ust. 4 Konstytucji, Komendant Główny wskazał, że kontrolowana decyzja została wydana po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 oraz art. 115a ustawy o Policji, w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. W związku z tym, przepis Konstytucji RP nie ma zastosowania w tej sprawie.
Decyzja z dnia [...] września 2021 r. została wydana na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 2 oraz art. 115a ustawy o Policji, w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, policjant zwalniany ze służby ma prawo do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określa art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 6 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy, art. 115a ustawy o Policji otrzymał nowe brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnymi policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r., przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym przez tę ustawę, ma zastosowanie do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, które zostały wszczęte i nie zakończone przed dniem 6 listopada 2018 r. Ponadto, dotyczy on również spraw związanych z wypłatą ekwiwalentu dla policjantów zwolnionych ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. W przypadku ustalania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r., należy stosować zasady wynikające z przepisów obowiązujących przed tym dniem.
Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018, uwzględnia się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz po tej dacie. W związku z tym, od dnia 1 października 2020 r., w odniesieniu do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r., stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu za niewykorzystane urlopy, co oznacza zastosowanie współczynnika 1/30 miesięcznego uposażenia za każdy dzień niewykorzystanego urlopu, chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu została wszczęta i nie zakończona przed dniem 6 listopada 2018 r.
W przypadku skarżącego, który został zwolniony ze służby w Policji z dniem 15 lutego 2018 r., a jego ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy został już wypłacony, nie istniały podstawy prawne do zakwalifikowania wniosku z dnia 26 listopada 2018 r. jako sprawy wszczętej i niezakończonej przed dniem 6 listopada 2018 r. Należy podkreślić, że z chwilą wypłaty należnego ekwiwalentu w związku ze zwolnieniem ze służby, sprawa dotycząca wypłaty tego świadczenia została zakończona. W związku z tym, wypłata ekwiwalentu pieniężnego na nowych zasadach, tj. przy zastosowaniu mnożnika 1/21 z art. 115a ustawy o Policji, jest możliwa jedynie w dwóch przypadkach: gdy policjant został zwolniony ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. i nie otrzymał ekwiwalentu, lub gdy został zwolniony po tej dacie i również nie otrzymał przysługującego mu ekwiwalentu.
Mając na uwadze powyższe, Komendant Główny Policji stwierdził, że przepisy prawa nie dają organowi swobody w kształtowaniu decyzji. Zastosowany w art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, zwrot "stosuje się" nie pozostawia miejsca na interpretację ani na zastosowanie innych przepisów. W związku z tym decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2021 r. nie może być zmieniona w trybie art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ ten tryb nie może służyć do zmiany rozstrzygnięć, które są związane z bezwzględnie obowiązującą normą prawną.
Dodatkowo, odnosząc się do zarzutu oparcia decyzji na przepisie, który miałby być niezgodny z Konstytucją, Komendant Główny Policji wskazał na zasadę domniemania konstytucyjności art. 9 ust. 1 wspomnianej ustawy z dnia 14 sierpnia 2020 r. Do momentu, gdy Trybunał Konstytucyjny nie uzna, że dany przepis stoi w sprzeczności z postanowieniami Konstytucji, obowiązuje zasada domniemania konstytucyjności przepisów, które nie zostały zakwestionowane przez ten organ. Oznacza to, że organy administracji publicznej nie mogą odmówić zastosowania obowiązujących przepisów prawa, gdyż, zgodnie z art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, działają one na podstawie przepisów prawa, co jest powtórzeniem zasady zawartej w art. 7 Konstytucji, zgodnie z którą organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.
Nie ma zatem podstaw prawnych do odstąpienia od stosowania art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Ani Konstytucja, ani żaden inny akt prawny nie przyznają organom Policji uprawnienia do odstąpienia od stosowania powszechnie obowiązujących przepisów prawa, niezależnie od okoliczności sprawy. Uprawnienia takiego nie można wywodzić z treści art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ rozstrzyganie oparte na klauzuli generalnej słusznego interesu strony nie może prowadzić do wprowadzenia do obrotu prawnego aktu indywidualnego, który byłby sprzeczny z jednoznaczną normą prawną.
Skargę na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2024 r. wniósł skarżący. Zaskarżając decyzję w całości zarzucił jej naruszenie:
1. art. 154 § 1 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę uchylenia decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] września 2021 r. w sytuacji gdy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki tego przepisu, tj. po pierwsze, sprawa dotyczy decyzji ostatecznej, po drugie, sprawa dotyczy decyzji, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, po trzecie, za uchyleniem decyzji przemawiają względy interesu społecznego oraz słuszny interes strony;
2. art. 9 ust. 1 ustawy o wsparciu służb mundurowych w zw. z art. 114 ustawy o Policji w zw. z art. 115a ustawy o Policji w zw. z art. 190 ust. 4 Konstytucji w zw. z art. 2 Konstytucji poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż w stosunku do skarżącego przy wyliczaniu wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop winien znaleźć zastosowanie współczynnik 1/30, w sytuacji gdy, prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów każę przyjmować, iż w przypadku skarżącego należy posłużyć się aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wynoszącym 1/21, albowiem przyjęta przez ustawodawcę wartość średnia, jako odwołująca się do zasad, o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o wsparciu służb mundurowych, została uznana za ekwiwalentną względem 1 dnia urlopu wypoczynkowego i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji).
Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również decyzji jej poprzedzającej oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.
W odpowiedzi na skargę, Komendant Główny Policji podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), zw. dalej "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący w skardze wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś organ nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Komendanta Głównego Policji prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 k.p.a., który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem skarżącego, który domagał się zmiany w trybie art. 154 k.p.a. ostatecznej decyzji Komendant Główny Policji z dnia 6 września 2021 r. o odmowie ponownego przeliczenia oraz wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy.
Swój wniosek skarżący uzasadniał tym, że organ dokonał błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych wskazując, iż ustawodawca nie przewidział wypłaty policjantom zwolnionym ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przy zastosowaniu współczynnika innego niż 1/30, w sytuacji, gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionej normy prawnej nakazuje ustalić funkcjonariuszom Policji zwolnionym przed tą datą ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, co powinno nastąpić poprzez wykorzystanie współczynnika 1/21. Skarżący powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15).
Odmawiając zmiany ww. decyzji, organ stanął na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcia sprawy luzu decyzyjnego. Taką zaś decyzją jest niewątpliwie kwestionowana decyzji odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organu, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby).
Zasadniczą kwestią, która wymagała rozważenie przy ocenie zaskarżonej decyzji było więc to, czy tzw. decyzje związane mogą w ogóle podlegać weryfikacji w trybie przewidziany w art. 154 k.p.a., czy też taka możliwość - jak przyjął organ na gruncie rozpoznawanej sprawy - jest wyłączona.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 k.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 k.p.a. musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 k.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 k.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06). Należy jednocześnie podkreślić, że ustawowa przesłanka o jakiej mowa w art. 154 k.p.a. tj. słuszny interes strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 k.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 k.p.a. Na podstawie art. 154 k.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenie nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 k.p.a.
W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2893/17).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle jednolitej wykładni przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta Głównego Policji w kwestionowanej w trybie art. 154 k.p.a. decyzji ostatecznej z dnia 6 września 2021 r., który dokonał literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie.
W świetle tego orzecznictwa, przyjęcie za prawidłową wykładni przepisów przejściowych zastosowaną przez Komendanta Głównego Policji w kwestionowanej decyzji z dnia 6 września 2021 r. oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w ww. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oznaczają zatem konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zwracały na to wielokrotnie uwagę w swoich orzeczeniach zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jaki i Naczelny Sąd Administracyjny, a także sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, iż należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Z uwagi na powyższe, nie zasługuje na akceptację stanowisko wyrażone przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji, że zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby).
Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może także przemawiać przywoływana przez Komendanta Głównego Policji zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 k.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2024 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia 16 maja 2024 r., wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 154 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego zasadnym było wyeliminowane ich z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. oraz art. 119 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło