II SA/Wa 1733/15

Starszy Referendarz sądowy Lucyna Picho Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie wydania pozwolenia na posiadanie broni palnej do celów sportowych postanawia: odmówić przyznania C. S. prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wniosek C. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści urzędowego formularza wniosku skarżący zaznaczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, dwoma synami i córką. Wnioskodawca ujawnił, że posiada dom o powierzchni [...] m2, o wartości [...] tys., zł, będący wspólnością majątkowa małżeńską, mieszkanie o powierzchni [...] m2, o wartości [...] tys. zł, grunty rolne o powierzchni ok. [...] ha, z których nie są pobierane dopłaty rolne, jak również nie generują żadnych przychodów (szacunkowa wartość całości gospodarstwa to kwota ok. [...] tys. zł), działkę rekreacyjną o powierzchni ok. [...] m2, udział w wysokości [...] domu mieszkalnego (spadek wartość ok. [...] tys. zł). Dochodem rodziny jest kwota ok [...] zł, który to dochód skarżący określił jako zmienny. C. S. ujawnił, że posiada zobowiązania z tytułu kredytu mieszkaniowego w wysokości około [...] zł, jak również ponosi opłaty bieżące związane z utrzymaniem domu ok. [...] zł. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, że obecnie nie pracuje, po 15 latach pracy stracił zatrudnienie i z racji wieku ma problem ze zalezieniem nowego zatrudnienia. Posiadane nieruchomości nie przynoszą obecnie żadnych dochodów, a generują koszty związane z ich utrzymaniem. Skarżący podniósł, że brak środków finansowych nie powinien uniemożliwić mu dochodzenia jego obywatelskich praw przed sądem. Rozpoznając wniosek na wstępie należy zauważyć, że prawo pomocy stosownie do treści art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) może być przyznane osobie fizycznej w częściowym – wówczas obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych i wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 ustawy). Przed rozpoznaniem wniosku należy zaznaczyć, że jedynym kryterium mającym znaczenie dla jego rozpoznania jest sytuacja majątkowa ubiegającego się o pomoc prawną. Zauważyć należy, że przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym ustawodawca nakazuje stosowanie surowych kryteriów oceny. Strona domagając się uwzględnienia takiego wniosku w całości musi wykazać, że znajduje się w wyjątkowo trudnej sytuacji, która w znaczący sposób odbiega od przeciętnej. Nie bez powodu w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy posłużono się zwrotem "nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania". Tylko te osoby, które wykażą, iż ich sytuacja materialna jest wyjątkowo ciężka mogą oczekiwać, że zostaną zwolnione z kosztów sądowych. Przechodząc do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że C. S. nie wykazał, że spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący ma zabezpieczone nie tylko potrzeby bytowe, ale również potrzeby życiowe, gdyż rodzina nie pozostaje bez środków do życia – ma do dyspozycji miesięcznie średnio [...] zł. Niewątpliwie obciążeniem dla budżetu domowego jest konieczność regulowania zobowiązania kredytowego. Jednak wskazać należy, że okoliczność ta nie oznacza jeszcze, że skarżący jest w skrajnie trudnej sytuacji majątkowej. W ocenie referendarza sądowego będąc beneficjentem kredytu wnioskodawca posiada zdolność do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Ponadto ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Koszty te nie mają bowiem pierwszeństwa przed kosztami należnymi Skarbowi Państwa. Tym samym niezrozumiałe jest, aby skarżący spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, a jednocześnie żądał by na tej podstawie koszty związane z wniesieniem skargi oraz ewentualnego ustanowienia pełnomocnika pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny w analogicznych sytuacjach prezentuje jednoznaczne stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, Lex 939382). Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05, dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Wskazać również należy, że do kosztów sądowych zalicza się opłaty sądowe (w tym wpis i opłaty kancelaryjne) oraz zwrot wydatków (art. 211 powołanej ustawy). Nie ulega wątpliwości, iż na obecnym etapie postępowania sądowego konieczne będzie uiszczenie przez skarżącego wpisu od skargi, którego wysokość wyniesie nie więcej niż 200 zł (por. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r., w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., nr 321, poz. 2193). Natomiast wysokość innych kosztów sądowych, np. opłat kancelaryjnych (m. in. opłat za wydanie kopii, czy odpisu dokumentu z akt sprawy – odpowiednio 2 lub 10 zł za każdą stronę dokumentu, opłaty za sporządzenie uzasadnienia wyroku -100 zł), czy wydatków (np. kosztów dojazdu do Sądu) nie jest obecnie znana, ponieważ zależna będzie od przebiegu sprawy. Zatem konieczność ich opłacenia powstanie być może w przyszłości na dalszym etapie postępowania sądowego. Referendarz sądowy uwzględnił fakt utraty przez wnioskodawcę pracy, jednak sytuacja ta w chwili obecnej może ulec zmianie, przy ponadto skoro skarżący reguluje należności kredytowe, to ma również możliwość poniesienia pozostałych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący ma ponadto zabezpieczone potrzeby bytowe i nie pozostaje bez środków do życia. Przy ocenie stanu majątkowego przyjęto również to, że strona jest właścicielem kilku nieruchomości, której jednak nie generują zysków. Wobec zatem niespełnienia przesłanki ustawowej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, na podstawie art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, odmówiono przyznania prawa pomocy.