II SA/Wa 1735/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Janusz Walawski (spr.), Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję. Minister Obrony Narodowej na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, w dniu [...] sierpnia 2015 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję poprzedzającą z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] o odmowie przyznania M. C. wojskowej renty rodzinnej w drodze wyjątku. Organ w uzasadnieniu decyzji podał, że ww. posiadała prawo do ustawowej renty rodzinnej od dnia [...] sierpnia 2007 r. do dnia [...] września 2008 r. z tytułu częściowej niezdolności do pracy stwierdzonej orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] sierpnia 2007 r. Następnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2012 r. odmówił skarżącej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia [...] marca 2012 r. ustalono, że ubiegająca się o świadczenie nie jest osobą niezdolną do pracy. We wniosku z dnia 27 kwietnia 2015 r. skierowanym do Ministra Obrony Narodowej wnioskodawczyni podała, że pomimo uznania ją za zdolną do pracy, nie jest w stanie funkcjonować jako osoba pracująca. Od 2006 r. leczy się psychiatrycznie. Nie posiada żadnych środków utrzymania, nie może podjąć pracy ani żadnej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym. Pozostaje na utrzymaniu córki, która ma problemy finansowe. Minister wyjaśnił, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2015 r., poz. 330), Minister Obrony Narodowej może przyznać wyjątkowo zaopatrzenie – w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie – członkom rodziny pozostałych po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do świadczenia przewidzianego w ustawie. Dalej podniesiono w uzasadnieniu, że ustawodawca w zasadzie nie wskazał żadnego kryterium, jakim powinien kierować się organ, przyznając w drodze wyjątku wojskowe zaopatrzenie emerytalne. Kryterium to jest otwarte. Wobec powyższego Minister uznał, że opisane i obszernie udokumentowane we wniosku okoliczności związane z przyczyną śmierci męża skarżącej nie decydują o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku, dlatego też nie mogą zostać potraktowane jako zdarzenie losowe o charakterze szczególnym. Przy podejmowaniu decyzji o przyznaniu przedmiotowego świadczenia brana jest pod uwagę aktualna sytuacja materialna, zdrowotna i rodzinna osoby ubiegającej się o świadczenie, które nie jest świadczeniem socjalnym. Zatem jego przyznanie nie zależy wyłącznie od potrzeb osoby o nie się ubiegającej, nawet gdy są one uzasadnione. M. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2015 r. zarzucając organowi, że wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania, tj. art. 7, 8, 9 i 12 Kpa, poprzez nie podjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do władzy publicznej. Skarżąca podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast art. 3 § 1 powołanej ustawy stanowi, że sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają, w pierwszej instancji, wojewódzkie sądy administracyjne. Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Na podstawie art. 134 § 1 powołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie z podanych poniżej przyczyn. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz. U. z 2015 r., poz. 330), zgodnie z którym żołnierzom oraz członkom rodzin pozostałym po zmarłych żołnierzach, jeżeli osoby te wskutek szczególnych okoliczności nie nabyły prawa do zaopatrzenia emerytalnego przewidzianego w ustawie, Minister Obrony Narodowej może przyznać, w drodze wyjątku, zaopatrzenie emerytalne w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Decyzje podejmowane na podstawie powyżej przytoczonego przepisu należą do decyzji podejmowanych w tzw. trybie uznaniowym, który pozostawia organowi pewien luz decyzyjny, ale decyzje nie mogą mieć cech, które wskazują na dowolność rozstrzygnięcia. W postępowaniach w sprawach o przyznanie zaopatrzenia wyjątkowo Minister Obrony Narodowej ma obowiązek stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyjątkowo podejmując decyzję administracyjną w tego rodzaju sprawach jest on zatem związany rygorami procedury administracyjnej określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania administracyjnego i orzekania. Prowadząc postępowanie administracyjne organ winien zatem realizować zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 § 1 Kpa) oraz zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej (art. 7 Kpa), a związku z tym winien wyczerpująco zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 77 § 1 Kpa i art. 80 Kpa) oraz staranie uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 Kpa. Uzasadnienie decyzji administracyjnej, co należy podkreślić, ma istotne znaczenie z punktu widzenia zasady przekonywania (art. 11 Kpa), zgodnie z którą organy administracji publicznej powinny wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwianiu sprawy. Motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Rzeczą organu wydającego decyzję uznaniową jest wnikliwe rozważenie wszystkich okoliczności faktycznych mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 22 kwietnia 1998 r., sygn. akt I SA/Lu 21/98, publ. LEX nr 34147). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie Minister Obrony Narodowej uchybił wskazanym obowiązkom procesowym poprzez niewyczerpujące i mało wnikliwe rozpatrzenie materiału dowodowego. Okoliczności faktyczne sprawy nie zostały bowiem dogłębnie zbadane i rozważone. Zaskarżona decyzja została więc wydana co najmniej przedwcześnie, bez należytego odniesienia się przez organ do okoliczności faktycznych, mających - w ocenie Sądu - istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie bezspornym jest, że skarżąca jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przyznanie przedmiotowego świadczenia, nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodów, w jej ocenie, złego stanu zdrowia oraz znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, co powoduje, że znajduje się na utrzymaniu córki. Konieczne zatem było poddanie stanu faktycznego sprawy analizie pod kątem "szczególnych okoliczności". Analizy takiej organ nie dokonał, a w szczególności nie dokonał oceny stanu zdrowia skarżącej na podstawie aktualnych orzeczeń lekarskich. Stwierdzenie, że skarżąca jest zdolna do pracy zostało oparte na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z 2012 r. Organ nie poczynił w tym zakresie żadnych ustaleń własnych. Z uzasadnienia decyzji nie wynika również, jakie ustalenia poczynił organ aby ustalić jaka jest sytuacja materialna skarżącej i czy jest ona w stanie samodzielnie funkcjonować. Dopiero pełne wyjaśnienie powyższych zagadnień pozwoli na dokonanie oceny, czy w sprawie zachodzą szczególne okoliczność, wskutek których skarżąca nie nabyła prawa do zaopatrzenia emerytalnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest usunąć stwierdzone uchybienia i wydać rozstrzygnięcie odpowiadające prawu, które zostanie uzasadnione zgodnie z art. 107 § 3 Kpa. Ponadto Sąd zwraca uwagę, że korzystanie z orzecznictwa sądów administracyjnych jest wskazane. Nie może się ono jednak ograniczać do wybiórczego przepisywania zawartych w nich stwierdzeń (patrz. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2009 r. II SA/Wa 514/09, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na względzie wszystko powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.