II SA/Wa 1745/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Iwona Maciejuk, Protokolant specjalista Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2018 r. sprawy ze skargi M. T. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu - oddala skargę - Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 6 ustawy z dnia 15 marca 2002 r. o ustroju m.st. Warszawy (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 1438) oraz § 50 ust. 1 i 6 ust 1 pkt 2 Statutu Dzielnicy [...] stanowiącego załącznik nr 12 do uchwały nr LXX12182/2010 Rady [...] z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r. poz. 420) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (tekst jedn. Dz. Urz. Woj. Maz. z 2016 r., poz. 6725) oraz § 4 pkt 1, § 22 ust. 5, § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm. – dalej jako uchwała z dnia 9 lipca 2009 r.), odmówił zakwalifikowania i umieszczenia M. T. na liście osób oczekujących na najem lokalu na czas nieoznaczony z mieszkaniowego zasobu [...]. W uzasadnieniu powyższej uchwały organ wskazał, iż M. T. w dniu [...] lutego 2017 r. złożył wniosek o najem lokalu na czas nieoznaczony. Wnioskodawca zamieszkuje w wynajmowanym od osoby trzeciej, lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...]. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w sprawie, zainteresowany tworzy jednoosobowe gospodarstwo domowe. Wyżej wskazany lokal o powierzchni użytkowej: 42,40 m2, w tym powierzchni mieszkalnej: 25,00 m2 składa się z 2 pokoi, przedpokoju, kuchni i łazienki i wc. W lokalu zamieszkują 2 osoby – wnioskodawca wraz z innym najemca. Na 1 osobę przypada 12,50 m2 powierzchni łącznej pokoi, przy czym, zgodnie z § 4 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej. Zatem M. T. posiada do lokalu tytuł prawny inny niż wskazany w § 6 ust. 1 pkt 1 powołanej uchwały. Wnioskodawca w Dzielnicy [...] mieszka nieprzerwanie od 2013 r. Jest osobą przewlekle chorą, posiadającą orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności ustalonym na stałe. Jest zatrudniony w spółce, której siedziba mieści się w Dzielnicy [...], ponadto jest pod opieką lekarzy z Centralnego Szpitala Klinicznego [...] w [...]. Nie korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej. Zarząd Dzielnicy [...] podniósł, iż na mocy § 22 ust. 5 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Stwierdził, iż zgodnie z materiałem zebranym w toku weryfikacji przedmiotowego wniosku, zastosowanie § 5 ust. 2 pkt 3 lit. b uchwały dopuszczającego zwolnienie z kryterium powierzchniowego, z uwagi na niepełnosprawność lub ciężką przewlekłą chorobę, w przedmiotowej sprawie nie jest możliwe. Wnioskodawca udokumentował swoje problemy zdrowotne, niemniej nie wykazał, ażeby jego zły stan zdrowia pozostawał w związku z warunkami mieszkaniowymi. Ponadto, ze złożonych przez wnioskodawcę dokumentów wynika, iż średni miesięczny dochód z ostatnich 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wyniósł 1.491,91 złote/os. przy kryterium dochodowym, które w gospodarstwie jednoosobowym wynosi 220% minimum dochodowego, co obecnie stanowi kwotę 2.200 zł/os. W przedstawionym stanie faktycznym, zgodnie z § 4 pkt 1 oraz § 22 ust. 5 powołanej uchwały, zaistniały przesłanki stanowiące o odmowie zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę kryterium powierzchniowego. Uchwała Zarząd Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2017 r., po uprzednim wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa (nieuwzględnionego uchwałą z dnia [...] sierpnia 2017 nr [...]), została zaskarżona przez M. T. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Uznając zaskarżone rozstrzygniecie za prawnie wadliwe skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 77 § 1 w zw. z art. 7 k.p.a., gdyż organ nie dokonał wszechstronnej oceny materiału dowodowego, 2) art 75 § 1 k.p.a., poprzez niedopuszczenie jako dowodu wszystkiego co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, iż w obecnej chwili boryka się z wieloma problemami zdrowotnymi, wynikającymi z choroby układu moczowego, która koreluje z brakiem nerki. Niepełnosprawność została stwierdzona w opinii biegłego sądowego z dnia [...] czerwca 2014 r. (załączonej do skargi), w której nie tylko potwierdzono poziom niepełnosprawności - lekki stopień niepełnosprawności, ale przede wszystkim przedstawiono jej obraz - trwały charakter niepełnosprawności związany z naruszeniem organizmu powodującym w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy. Organ orzekający w sprawie stwierdził natomiast, iż skarżący w sposób niewystarczający wskazał na istnienie związku przyczynowo - skutkowego, pomiędzy warunkami mieszkaniowymi, a swoim stanem zdrowia. Z tym stwierdzeniem skarżący się nie zgadza bowiem choroba układu moczowego oraz brak jednej nerki powoduje przede wszystkim częstotliwość w stopniu wysokim korzystania z toalety oraz konieczność dbania w stopniu ponadprzeciętnym o higienę osobistą. Częsta wymieniana wkładek higienicznych lub nietrzymanie moczu w codziennym życiu sprawia nie tylko problemy w zakresie codziennego funkcjonowania, ale również mierzenie się raz po raz z akceptacją tego typu niepełnosprawności. W ostatnich wynikach badań stwierdzono ciągły podwyższony stan leukocytów w moczu, co wskazuje na stan zapalny wywoływany bakteriami. W ubiegłym roku wykryto u skarżącego wodonercze jedynej nerki prawej. Ta sama wada spowodowała niewydolność nerki lewej usuniętej w 1995 r. Okoliczności wskazywane przez skarżącego, w jego przekonaniu, nie uzasadniają tezy, że wniosek o wpis na listę osób oczekujących na mieszkanie z zasobu mieszkalnego należy uznać za niezasługujący na pozytywne rozstrzygnięcie, albowiem podane przez niego informacje o stanie zdrowia powinny stanowić podstawę do zastosowania § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. (zwolnienie z kryterium powierzchniowego). Skarżący wskazał także, iż aktualnie jego zarobki nie pozwalają na wzięcie kredytu mieszkaniowego, jak też nie może liczyć na wsparcie finansowe rodziców. Reasumując skarżący stwierdził, iż elementarnym obowiązkiem organu administracyjnego jest zebranie i ocena materiału dowodowego, który pozwoliłby ustalić wszystkie okoliczności istotne w sprawie. Natomiast zaskarżona uchwała została podjęta poprzez zastosowanie kryteriów generalnych, nie nadając sprawie wystarczająco wnikliwego i indywidualnego podejścia. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie. W nawiązaniu do zarzutów skargi wskazał, iż obowiązujące przepisy umożliwiają zwolnienie z kryterium powierzchniowego, w sytuacji, gdy wnioskodawca pozostaje w związku z warunkami mieszkaniowymi, w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej w szczególności obejmującej — zgodnie ze stanem faktycznym — niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania lub ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy (lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania). W przedmiotowej sprawie, w przeciwieństwie do tego co podnosi skarżący, organ w żaden sposób nie dokonał wykładni ani oceny stopnia niepełnosprawności skarżącego określonego przez właściwe podmioty jako "lekki". Decyzja o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu skarżącego na liście osób zakwalifikowanych do najmu, została podjęta m.in. na podstawie przeprowadzonej, zgodnie z obowiązującymi przepisami analizy zamieszkiwania skarżącego w lokalu za zgodą właściciela w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Przedmiotowa analiza zaś wykazała, że warunki mieszkaniowe skarżącego są obiektywnie dobre. Lokal jest przestronny, zadbany, w dobrym stanie technicznym. Skarżący nie uskarża się na trudne relacje z właścicielem lokalu, czy ze współlokatorką, a na 1 osobę przypada 12,50 m2 powierzchni łącznej pokoi. W przedmiotowym lokalu zainteresowany zamieszkuje nieprzerwanie od maja 2015 r. W związku z powyższym, w świetle przedstawionych twierdzeń i powołanych dowodów skargę uznać należy za bezzasadną, gdyż Zarząd Dzielnicy [...] - ze względu na treść uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. - nie mógł pozytywnie rozpatrzeć wniosku skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r. sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy m.st. Warszawy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako p.p.s.a.). Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. Przepis art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Należy wskazać, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1610) ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ.: j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej. Obowiązkiem organu administracji, wynikającym z zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 k. p. a., jest dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Z zasady tej wynika także obowiązek określenia z urzędu, jakie dowody są niezbędne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Zakres materiału dowodowego, niezbędnego do rozstrzygnięcia, wynika z treści żądania strony, a organ winien podjąć stosowne działania, w tym również żądania od strony przedstawienia dokumentów na poparcie jej twierdzeń, służące ustaleniu stanu faktycznego. Zasada oficjalności postępowania dowodowego nie oznacza jednak, iż strona może zachowywać się biernie w jego toku, dlatego też to na stronie spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń z których wywodzi ona dla siebie określone skutki prawne. Z postanowień § 22 ust. 2 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. wynika, iż przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu należy poddać wnikliwej analizie: 1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, a w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy; 2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela; 3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1; 4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, oraz dodatkowo 5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu socjalnego (§ 12): a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Zgodnie z § 22 ust. 5 powołanej uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczeń bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. Kryteria, jakie powinna spełniać osoba ubiegająca się o wynajem lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy określa przepis § 4 ww. uchwały z dnia 9 lipca 2009 r. podjętej na podstawie art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W świetle powołanego przepisu, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1) które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie za zgodą właściciela w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto, 2) w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. W sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, iż skarżący nie spełnia przesłanki pozostawania w trudnych warunkach mieszkaniowych z § 4 pkt 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., albowiem jak sam wskazał we wniosku o najem lokalu mieszkalnego z dnia 14 lutego 2017 r., iż zajmowany lokalu mieszkalny o łącznej pow. 42,40 m2 składa się z dwóch pokoi o pow. 9 i 16 m2. W ocenie Sądu, organ orzekający w sprawie również prawidłowo przyjął, iż w sprawie nie zachodzi przesłanka umożliwiająca odstąpienie od stosowania kryterium z § 4 pkt 1 powołanej uchwały. W świetle bowiem § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a i b tej uchwały, postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi, w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej w szczególności: niepełnosprawność wnioskodawcy lub ciężką, przewlekłą chorobę wnioskodawcy. Użycie przez prawodawcę kwalifikatora "pozostawania w związku warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej" wskazuje jednoznacznie, że nie chodzi tu o taki przypadek, gdy wnioskodawca, który legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności lub jest przewlekle chory, ma zapewnione dobre warunki mieszkaniowe, lecz o sytuację, gdy warunki zamieszkania mają wpływ na stan chorobowy, czy wręcz pogarszają ten stan uniemożliwiając skuteczne leczenie, czy rehabilitację. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W toku postępowania wyjaśniającego organ ustalił, iż skarżący wynajmuje budynku przy ul. [...] dwupokojowe mieszkanie z oddzielną łazienką i wc. Lokal ten w pełni spełnia standardy mieszkaniowe. Niewątpliwie zamieszkiwanie w tym lokalu ze współlokatorem, z uwagi na chorobę skarżącego i dolegliwości z tym związane, nie może zostać uznane za komfortowe. Niemniej w okolicznościach niniejszej sprawy nie można przyjąć, że takie warunki mieszkaniowe mają wpływ na stan zdrowia skarżącego i uniemożliwiają jego poprawę. Skarżący w toku postępowania nie przedłożył jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałaby potrzeba samodzielnego zamieszkiwania. Natomiast z załączonej do skargi opinii biegłych lekarzy wynika, iż "M. T. jest osobą o lekkim stopniu niepełnosprawności, tj. o naruszonej sprawności organizmu powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaka wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełna sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne." Skarżący jest osobą aktywną zawodowo. Jego choroba, niewątpliwie krępująca, zwłaszcza młodego człowieka, nie pozbawia go możliwości zatrudnienia i wielogodzinnego funkcjonowania miejscu pracy. Wobec tego zamieszkiwanie ze współlokatorem w dobrych warunkach mieszkaniowych nie może być postrzegane jako "pozostawanie w związku z trudnymi warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej". Dyskomfort związany z częstym korzystaniem z toalety i łazienki stanowi niewątpliwie utrudnienie w relacjach ze współlokatorem, lecz nie sposób tej niedogodności kwalifikować jako wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej wywołanej warunkami mieszkaniowymi. Biorąc pod uwagę, iż organ orzekający rozpatrzył sprawę w jej całokształcie, dokonał prawidłowej wykładni i prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, nie sposób uznać skargi za zasadną. Z tych też względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.