II SA/Wa 1754/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, , Protokolant specjalista Maryla Wiśniewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi D. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w W. orzeczeniem z [...] września 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), art. 84 ust. 2 oraz art. 58 ust. 6 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r. poz. 248), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2024 r. poz. 466); zwanego dalej rozporządzeniem, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w B. z [...] lipca 2024 r. nr [...] uznające D. J. za zdolnego do czynnej służby wojskowej – kategoria A, zał. nr 1, grupa II. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazała, że ze zgromadzonych akt sprawy wynika, że D. J. został skierowany przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w B. do RWKL w B. na badania: laboratoryjne krwi i moczu oraz obrazowe – RTG klatki piersiowej, ECHO serca, EKG spoczynkowe i konsultacje specjalistyczne (psychologiczną, psychiatryczną, kardiologiczną, internistyczną, laryngologiczną, okulistyczną, neurologiczną i ortopedyczną) celem ustalenia aktualnej zdolności do pełnienia czynnej służby wojskowej. W procesie orzeczniczym wykorzystano także wynik badania MRI kręgosłupa z [...] czerwca 2023 r. oraz pozostałą dokumentację medyczną dostarczoną przez orzekanego. Na podstawie całości zgromadzonego materiału, w tym wykonanych badań dodatkowych i konsultacji specjalistycznych ustalono u kandydata następujące rozpoznania: 1. Nadciśnienie tętnicze I° - § 39 pkt 1; 2. Cukrzyca t. 2. - § 54 pkt 5; 3. Zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych - § 77 pkt 9; 4. Vod: 0,4 cc - 1,0 Dcyl ax 175° = 0,5 - § 13 pkt 2; Vos: 0,4 cc - 1,0 Dcyl ax 175° = 0,5; Astygmatyzm krótkowzroczny obu oczu; 5. Otyłość I° BMI=34,2 - § 1 pkt 7; 6. Hipertransaminazemia - § 44 pkt 6; 7. Dyskopatia L4-S1 z przewlekłym zespołem bólowym lędźwiowo-krzyżowym objawowym - § 34 pkt 5; § 62 pkt 2, 8. Reakcja adaptacyjna krótkotrwała - § 67 pkt 1; 9. Skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające oddychania - § 26 pkt 3, które nie stanowiły przeciwwskazania do pełnienia czynnej służby wojskowej. CWKL w W. zwróciła uwagę, że D. J. w odwołaniu nie określił żadnej konkretnej przyczyny, która powodowałaby niezdolność do czynnej służby wojskowej. Przedstawił jedynie swoje odczucia związane z prowadzonym przez RWKL w B. procesem orzeczniczym. Pomimo to zespół lekarzy specjalistów CWKL w W. stwierdził, że rozpoznanie u kandydata schorzeń przez RWKL w B. przeprowadzono w sposób poprawny, z uwzględnieniem całości zawartych w dokumentacji medycznej opisów prowadzonej terapii, wyników badań dodatkowych oraz wniosków płynących z przeprowadzonych konsultacji medycznych. Postępowanie cechowało się należytą starannością oraz rzetelnością. Ustalone rozpoznania w sposób prawidłowy przyporządkowano do stosownych paragrafów i punktów z załącznika nr 1 do rozporządzenia W przypadku § 54 pkt 5 i § 62 pkt 2 ustawodawca przewidział możliwość orzekania kategorii A lub D w grupie II obejmującej żołnierzy rezerwy, pozostawiając do decyzji wojskowej komisji lekarskiej wybór stosowej kategorii. Wobec opisanego powyżej charakteru stwierdzanych zmian, popartych zgodnymi opiniami specjalistów, CWKL podtrzymała kwalifikację ustaloną przez RWKL w B.. Dodatkowo podkreśliła, że żadne aktualnie obowiązujące przepisy prawne nie obligują wojskowych komisji lekarskich do ujawniania numeru prawa wykonywania zawodu lekarzy orzeczników. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. J. wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w W. z [...] września 2024 r. uznając je za nieprawidłowe. Skarżący wskazał, że zaskarżone rozstrzygnięcie całkowicie rozbiega się z załączoną dokumentacją medyczną. Zaznaczył, że neurochirurg na podstawie tych samych dokumentów, jakie zostały dostarczone RWKL w B. i CWKL w W., skierował go na operację kręgosłupa w trybie pilnym (okres oczekiwania 6 lat) oraz rehabilitację, która będzie powtarzana do momentu zabiegu. W jego ocenie zalecenia dalszego leczenia, poddawanie się kontroli w poradni neurochirurgicznej oraz stosowanie środków farmakologicznych świadczy, że jest osobą niezdolną do służby wojskowej. Nie bez znaczenia pozostaje także okoliczność, że musi liczyć się z powikłaniami zdrowotnymi i brak jest rokowań poprawy stanu zdrowia w najbliższych latach. Zaznaczył, że poradnia ortopedyczna sugerowała odwlekanie ingerencji operacyjnej dotyczącej kolan. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267, z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym względem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (powołany wyrok z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14). Stosownie do treści art. 87 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca 2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, rozporządzenie to określa wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej; zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej; warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie; szczegółowe warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej poza granicami państwa; tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich, w tym tryb zgłaszania sprzeciwu wobec projektu orzeczenia komisji lekarskiej; sposób ustalania związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową przez te komisje; sposób orzekania o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z § 3 pkt 1 – 3 rozporządzenia zaś wynika, iż wojskowe komisje lekarskie orzekają z uwzględnieniem wykazów chorób i ułomności określonych w powyższych załącznikach. Jeżeli stwierdzona podczas orzekania choroba lub ułomność nie została wymieniona w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, kwalifikuje się ją zgodnie z wiedzą medyczną, według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego (§ 6). Wskazać należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, ale przydatności do służby wojskowej i określenie jej rodzaju na podstawie dokonanego rozpoznania z uwzględnieniem wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Przydatność do służby wojskowej oceniana jest według stanu z chwili wykonania badania lekarskiego. Oznacza to, że kandydat do zawodowej służby wojskowej nie może skutecznie powoływać się na własne przekonanie co do swojej zdolności psychofizycznej, bądź dodatkowe wyniki badań przeprowadzone po zakończeniu postępowania. W świetle § 9 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 12 ust. 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie podstawą zakwalifikowania skarżącego jako osoby zdolnej do czynnej służby wojskowej było stwierdzenie, że rozpoznane u orzekanego liczne schorzenia kwalifikują go jako zdolnego do czynnej służby wojskowej - kategoria A. Rozpoznane schorzenia, za wyjątkiem cukrzycy typu 2 (§ 54 pkt 5) oraz dyskopatii L4-S1 z przewlekłym zespołem bólowym lędźwiowo-krzyżowym objawowym (§ 62 pkt 2) zostały w grupie II przyporządkowane do kat. A. W przypadku zaś cukrzycy typu 2 do kategorii A/D. W szczegółowych objaśnieniach do § 54 pkt 5 wskazano, iż żołnierzy, u których stwierdza się cukrzycę dającą się łatwo wyrównać leczeniem dietetycznym lub w połączeniu z doustnymi lekami hipoglikemizującymi, można kwalifikować jako zdolny. W aktach znajduje się karta informacyjna wystawiona przez poradnię Diabetologiczną Szpitala Uniwersyteckiego nr [...] im. dr A. J. w B. z [...] stycznia 2022 r. stwierdzająca u skarżącego cukrzycę insulinoniezależną bez powikłań z zaleceniem diety z ograniczeniem łatwo przyswajalnych węglowodanów i tłuszczów zwierzęcych 1500 cal (k.- 35-36 akt administracyjnych). Biorąc pod uwagę, iż to od wiedzy medycznej członków wojskowej komisji lekarskich zależy określenie właściwej kategorii, nie można organom orzekającym w sprawie czynić zarzutu dowolności w wyborze kategorii A dla tego schorzenia. Odmiennie należy jednak oceniać przyporządkowanie kategorii A do schorzenia opisanego jako dyskopatia L4-S1 z przewlekłym zespołem bólowym lędźwiowo-krzyżowym objawowym. Wprawdzie prawodawca do § 62 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia nie przewidział objaśnień szczegółowych, pozostawiając do decyzji wojskowej komisji lekarskiej wybór kategorii A lub D, niemniej dokonanie stosownej kwalifikacji powinna poprzedzać wnikliwa ocena dowodów zgromadzonych w sprawie, tj. dokumentacji medycznej i badań specjalistycznych. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia CWKL wskazała, iż w procesie orzeczniczym wykorzystano wyniki badań MRI kręgosłupa z [...] czerwca 2023 r. oraz pozostałą dokumentację medyczną dostarczoną przez orzekanego. W przedmiotowej tomografii rezonansu magnetycznego (k. - 20 – akt administracyjnych) ujawniono na poziome L3 – L4 oraz L4 - L5 przepuklinę krążka m-k. Skarżący w odwołaniu z [...] sierpnia 2024 r. podniósł, iż ma trudności z poruszaniem się i jest po 2 seriach rehabilitacji, które ten stan poprawiają. Tę kwestię organ drugiej instancji zbagatelizował, choć w postępowaniu odwoławczy był uprawniony do dokonania ponownych badań lekarskich i specjalistycznych. W ocenie Sąd, w realiach tej sprawy, przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia materiału dowodowego na potrzeby ustalenia aktualnego stopnia zwyrodnienia kręgosłupa u skarżącego było uzasadnione. Trzeba podkreślić, iż podstawę oceny konsultacji neurologicznej i następnie rozstrzygnięcia CWKL stanowiła tomografia rezonansu magnetycznego wykonania w czerwcu 2023 r., zaś stan zdrowia orzekanego powinien być ustalany na dzień orzekania, tj. wrzesień 2024 r. Oznacza to, iż organ wydając zaskarżone orzeczenie nie ustalił należycie stanu faktycznego sprawy, a dostrzeżone uchybienie mogło mieć istotny wpływ na końcowe rozstrzygnięcie, tj. zakwalifikowanie skarżącego jako zdolnego do czynnej służby wojskowej – kat. A. Nie bez znaczenia w sprawie pozostaje też i to, że 5 września 2024 r. lekarz neurolog wystawił skarżącemu skierowanie priorytetowe (CITO) do szpitala w związku ze stwierdzonymi zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa (wydruk skierowania załączony do skargi). Niewątpliwie jest to okoliczność istotna dla procesu orzeczniczego przed CWKL, która zaistniała jeszcze przed wydaniem zaskarżonego orzeczenia i potwierdza zasadność skorzystania z uprawnień przewidzianych w § 12 ust. 2 rozporządzenia. Podsumowując, zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu, bowiem zostało wydane z naruszeniem § 9 ust. 1 i § 12 ust. 2 rozporządzenia, a także art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę CWKL uwzględnieni powyższe uwagi Sądu, w szczególności uzupełni w niezbędnym zakresie materiał dowodowy sprawy, podda wnikliwej analizie i oceni dokumentację obrazującą aktualny stan zwyrodnienia kręgosłupa skarżącego i wówczas podejmie rozstrzygnięcie należycie uzasadniając zajęte w sprawie stanowisko. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.