II SA/Wa 1770/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości. Wnioskiem z dnia [...] stycznia 2014 r. A. K. wystąpiła do Zarządu Dzielnicy [...] w [...] o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Uzasadniając powyższy wniosek wskazała na trudną sytuacją mieszkaniową, rodzinną i finansową. Podała, że mieszka w pokoju o powierzchni 11,20 m z mężem i dwójką dzieci, drugi pokój o powierzchni 19,80 m² zamieszkuje teściowa. Teściowa jest chora po [...], jest [...]. W opiece nad dziećmi pomaga im jej matka, która przyjeżdża z innego miasta. Powyższy wniosek został pozytywnie zaopiniowany przez Komisję Mieszkaniową oraz rozpatrzony przez Zarząd Dzielnicy [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...], który uchwałą Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. na podstawie § 6 ust 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.), w związku z § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz.Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz.9485 ze zm.) oraz § 4 pkt 1) i § 24 ust. 1, Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.) uchwalił, że po rozpatrzeniu wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego, rozstrzygnął o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu A. K. zamieszkałej w [...] przy ul. [...] m. [...]. W uzasadnieniu uchwały organ podał, że A. K. zamieszkała w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...], w dniu [...] stycznia 2014 r. złożyła wniosek o najem lokalu mieszkalnego. O przydział lokalu ubiega się z mężem oraz dwójką dzieci. Rodzina mieszka w ww. lokalu, do którego prawo odrębnej własności do lokalu posiada E. K. - teściowa wnioskodawczym. Lokal znajduje się w dyspozycji Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" Administracji Osiedla Nr [...], która potwierdziła, że w lokalu zamieszkuje pięć osób. Mieszkanie składa się z dwóch pokoi o powierzchni użytkowej 50,20 m², w tym powierzchni mieszkalnej 31,00 m², na osobę przypada 6,20 m² powierzchni mieszkalnej. Łączny dochód gospodarstwa domowego za okres 6 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku wynosi - 29111,61 zł, co daje miesięcznie na osobę po 1212,98 zł. Teściowa wnioskodawczym jest po [...], ma [...] (nie mówi, nie pamięta, jest agresywna). Wymaga całodobowej opieki. Wnioskodawczym pracuje na zmiany, opiekuje się teściową, dlatego też w opiece nad teściową przez pięć dni w tygodniu pomaga matka wnioskodawczyni M. S., która na stałe mieszka w [...] w swoim domu rodzinnym. Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] na podstawie zgromadzonych dokumentów zaopiniowała pozytywnie wniosek o najem lokalu mieszkalnego w sprawie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących. Z uwagi na fakt, że powierzchnia mieszkalna na osobę wynosi 6,20 m² na podstawie § 4 pkt 1 Uchwały Nr LYIII/l751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, wnioskodawczyni nie może być zakwalifikowana i umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego. Powyższą uchwałę skarżąca zakwestionowała w piśmie z 23 czerwca 2014 r. i podała, że mieszkają we czwórkę w pokoju o metrażu 11,20 m² w którym jest sypialnia, pokój do zabaw, nauki, suszarnie. Matka męża zajmuje pokój o większym metrażu 19,80 m² do którego nie ma wstępu, jest on zamykany na klucz, nie ma dostępu nawet do balkonu. W rzeczywistości i tak nie przypada jej i dzieciom oraz mężowi te 6,20 m² na osobę na, które się powołuje organ, ponieważ metraż który zamieszkują to w przeliczeniu na jedną osobę wynosi 2,80 m². "Zrozumiałym jest odwołanie się do Uchwały Miasta [...], aczkolwiek oparcie się tylko na argumencie metrażu w przypadku naszej skomplikowanej sytuacji rodzinnej, jest daleko krzywdzące. Od każdej Ustawy są odstępstwa, a dobro dziecka w naszym kraju, i nie tylko, jest najważniejsze, 20 cm² (słownie: dwadzieścia centymetrów kwadratowych!) za dużo na osobę, brzmi jak tekst z komedii z czasów dobrze nam znanych". Podkreśliła, że jej starania o mieszkanie podyktowane są zapewnieniem dzieciom odpowiednich warunków do rozwoju i nauki. Zarząd Dzielnicy [...]w dniu [...] lipca 2014 r. podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko. Pismem z dnia 28 sierpnia 2014 r. A. K., w ustawowym terminie, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na Uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu. W uzasadnieniu skargi podkreśliła, iż spełnia wymogi prawne kwalifikujące ją do zawarcia umowy najmu lokalu. Powołała się na § 5 pkt 1 Uchwały nr LVII/1751/2009, na którą przecież powołuje się Zarząd Rady Dzielnicy, mówi iż postanowień § 4 (dotyczącego maksymalnego metrażu przypadającego na osobę, wspomnianych wcześniej 6 m²), nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkalnymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej, obejmującej, co podaje punkt a) niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania; punkt b) ciężka, przewlekła choroba wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania; punkt c) istniejąca udokumentowana przemoc lub inne patologie w rodzinie, pod warunkiem, że wnioskodawca zamieszkuje lokal za zgodą właściciela. Powyższe punkty zostały bez ustosunkowania się do nich, a jedynie odpowiedź ustna Pani Naczelnik, brzmiała, iż choroba i niepełnosprawność nie dotyczy mnie, ani mojej najbliższej rodziny (męża i dzieci), a teściowej i te postanowienia nie regulują naszej sytuacji w tym przypadku. Nie przysłano żadnej komisji sprawdzającej stan faktyczny zamieszkania ani sytuacji rodzinnej. Z powyższym się nie zgadzam i to zaskarżam. Dalej wskazała, że teściowa jest osobą uprawnioną do zamieszkiwania obecnego lokalu. Jest przewlekle chora, częściowo niepełnosprawna. [...] powstaje w wyniku uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Jest objawem ogniskowym, a więc jednoznacznie potwierdza zaburzenie [...] i teoretycznie pozwala na wnioskowanie o lokalizacji uszkodzenia w mózgu. Brak zrozumienia osoby chorej może wywoływać lęk u osób najbliższych i dodatkowo pogłębiać izolację osoby chorej. Problem stresu po [...] dotyczy zarówno osoby chorej, jak i jej najbliższych. [...] ma długotrwały negatywny wpływ na chorego i jego rodzinę – obawa o życie, pogorszenie zdrowia, niepełnosprawność, a także towarzyszące temu problemy emocjonalne, zmiany trybu życia, problemy finansowe są bardzo silnym źródłem stresu. Długotrwały stres pozbawiony okresów odpoczynku może powodować problemy fizyczne i emocjonalne u chorego i jego rodziny. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej odrzucenie lub oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej przepisu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z [...] czerwca 2014 r. mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga na powyższą uchwałę, zgodnie z art. 52 § 4 P.p.s.a., została poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, i została wniesiona w terminie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało uznać ją za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. W przepisie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a osobami takimi są, jak wskazuje powyższy przepis, osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Określenie zasad oraz trybu wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposobu postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosku o najem lokali, ustawodawca powierzył radzie gminy (art. 21 ww. ustawy). W rozpoznawanej sprawie upoważnienie zawarte w powyższym przepisie realizuje uchwała nr VIII/1751/2009 Rady miasta st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., która w § 4 określa warunki, jakie muszą spełniać osoby ubiegające się o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego. Uchwała w § 4 przewiduje, że lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a nadto, w których gospodarstwie domowym średni dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Stosownie do § 5 ust. 2 pkt 3 lit. a uchwały postanowień § 4 pkt 1 nie stosuje się do osób pozostających w związku z warunkami mieszkaniowymi w wyjątkowo trudnej sytuacji zdrowotnej, rodzinnej lub społecznej obejmującej niepełnosprawność wnioskodawcy lub innej osoby uprawnionej do wspólnego zamieszkiwania. Tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej określony został w Rozdziale 7 uchwały. Zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących m.in. o zawarcie umowy najmu lokalu należy poddać wnikliwej analizie zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela. Natomiast stosownie do pkt 5 ww. przepisu w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12 i § 31 wnikliwej analizie należy poddać warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania oraz warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych mieszkaniach. W rozpoznawanej sprawie odmowę umieszczenia A. K. na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu oparto na § 4 pkt 1 uchwały i uzasadniono zabezpieczeniem jego potrzeb mieszkaniowych w lokalu, w którym jest zameldowany. Przyjęto, że powierzchnia mieszkalna lokalu, w którym mieszka z rodziną na jedną osobę przypada ponad 6,20 m². W uchwale wskazano również że lokal składa się z dwóch pokoi o powierzchni mieszkalnej 31,00 m². W ocenie Sądu przyjęte w uchwale ustalenia faktyczne nie obejmowały wszystkich okoliczności istotnych dla podjęcia uchwały zgodnie z powołanymi przepisami. W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie wyjaśniono i nie oceniono wszystkich okoliczności podniesionych przez skarżącą. Organ w ogóle nie odniósł się do okoliczności, że w przedmiotowym mieszkaniu, mieszka ciężko chora teściowa skarżącej, która jest po udarze. Jest niepełnosprawna. Kobieta wymaga stałej opieki drugiej osoby. Opiekę tę świadczy A. K., oraz jej matka przyjeżdżająca z innej miejscowości, wówczas w mieszkaniu znajduje się jeszcze jedna dorosła osoba. W mieszkaniu, zamieszkuje dwójka małoletnich dzieci, które powinny mieć warunki do nauki, zabawy, rozwoju i spokojnego odpoczynku. Organ nie wykazał w uzasadnieniu uchwały, że jego stanowisko jest uprawnione, iż lokal ten zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe rodziny A. K. Uwzględniając powyższe okoliczności faktyczne – w ocenie Sądu – nie można uznać, że organ, przed podjęciem skarżonej uchwały, poddał wnikliwej analizie warunków zamieszkiwania w lokalu nr [...] przy ulicy [...]. Procedując w przedmiotowej sprawie organ nie rozważył też w dostatecznym stopniu sytuacji rodzinnej skarżącej w tym znaczeniu, że nie poczynił ustaleń co do stanu zdrowia teściowej A. K., gdyż okoliczność ta determinuje – stosownie do przywołanego powyżej § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały – możliwość odstąpienia od wymogów określonych w § 4 pkt 1 uchwały. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że choć Zarząd Dzielnicy, prowadząc postępowanie w przedmiotowej sprawie, był obowiązany stosować przepisy procesowe zawarte w powołanej uchwale z 9 lipca 2009 r., to jednak jako organ władzy publicznej, nie powinien tracić z pola widzenia zasad prawnych określonych w art. 6 i 7 K.p.a., zgodnie z którymi organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Tych zasad w niniejszej sprawie nie respektowano. Rozpoznając ponownie sprawę organ obowiązany będzie jeszcze raz przeanalizować sytuację rodzinną i mieszkaniową skarżącej. Powinien wziąć pod uwagę że przedmiotowy lokal mieszkalny składa się z dwóch pokoi i kuchni. Jeden pokój zajmuje chora, niepełnosprawna, agresywna kobieta, która wymaga opieki drugiej osoby. Wobec powyższego zamieszkiwanie w przedmiotowym mieszkaniu może być utrudnione. Jeszcze raz należy podkreślić, że w takiej sytuacji organ powinien przeanalizować, czy stosownie do treści § 5 ust. 2 pkt 3 uchwały w przedmiotowej sytuacji będą miały zastosowanie normy metrażowe z § 4 ust. 1 uchwały. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że zaskarżona uchwała nie mogła ostać się w obrocie prawnym i dlatego też, na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594), orzekł jak w sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt 2 wyroku zostało oparte o przepis art. 152 P.p.s.a.