II SA/Wa 1788/16
WyrokWSA w Warszawie2017-06-21
Skład orzekający: Joanna Kube, Janusz Walawski, Piotr Borowiecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy funkcjonariusz Straży Granicznej, który zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego, ale nie złożył nowego oświadczenia mieszkaniowego, jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że funkcjonariusz Straży Granicznej, który zawarł umowę najmu lokalu mieszkalnego zaspokajającego normy zaludnienia, utracił prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. Niezłożenie nowego oświadczenia mieszkaniowego, mimo zmiany sytuacji mieszkaniowej, stanowi niewykonanie obowiązku zawiadomienia organu o zmianie mającej wpływ na uprawnienie do świadczenia. W związku z tym, organy administracji zasadnie orzekły o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego równoważnika.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Straży Granicznej, otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. Po zawarciu umowy najmu lokalu mieszkalnego, który zaspokajał przysługujące mu normy zaludnienia, organy Straży Granicznej orzekły o utracie przez niego uprawnień do tego świadczenia i nakazały zwrot nienależnie pobranej kwoty za okres od lipca 2014 r. do czerwca 2015 r. Skarżący kwestionował zasadność zwrotu, podnosząc m.in. brak należytego poinformowania go o skutkach prawnych najmu oraz błędy proceduralne organów. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Piotr Borowiecki (spr.), Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], Komendant Główny Straży Granicznej (dalej także: "organ odwoławczy"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: "k.p.a.") oraz art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1402 ze zm. - dalej także: "u.S.G.") w związku z § 1 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania (Dz. U. Nr 118, poz. 1014 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. K. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej (dalej także: "organ pierwszej instancji") nr [...] z dnia [...] maja 2016 r. o obowiązku zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego - utrzymał w mocy w/w decyzję organu pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej wydana została w następującym stanie faktycznym.
Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...], zmienioną następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...], Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej przyznał skarżącemu D. K. [...] Straży Granicznej, równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego od dnia [...] października 2008 r. w wysokości przysługującej funkcjonariuszowi nieposiadającemu członków rodziny. Podstawę przyznania przedmiotowego świadczenia stanowiło oświadczenie mieszkaniowe, z którego wynikało, że skarżący jest funkcjonariuszem w służbie stałej i w miejscowości pełnienia służby oraz w miejscowości pobliskiej nie posiada lokalu mieszkalnego lub domu.
W dniu [...] stycznia 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień skarżącego do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W toku prowadzonego postępowania Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej ustalił, że skarżący funkcjonariusz, na podstawie umowy najmu lokalu mieszkalnego nr [...] zawartej w dniu [...] lipca 2014 r. z Wojskową Agencją Mieszkaniową [...], zajmuje lokal mieszkalny nr [...] położony przy ul. [...] w [...] (a więc w miejscowości pobliskiej względem miejscowości pełnienia służby), którego powierzchnia mieszkalna spełnia należne mu normy zaludnienia.
W związku z powyższym, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r., nr [...], Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej - działając na podstawie art. 96 ust. 1 w zw. z art. 99 pkt 2 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 1 pkt 3 i § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania - orzekł o utracie przez skarżącego z dniem [...] lipca 2014 r. uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w związku z zaistnieniem przesłanki wynikającej z § 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie do Komendanta Głównego Straży Granicznej, który decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], utrzymał w mocy sporną decyzję organu pierwszej instancji orzekającą o utracie przez skarżącego uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Następnie, skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na w/w decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r.
W wyniku rozpoznania sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/15 (prawomocnym od dnia 21 stycznia 2016 r.) oddalił skargę D. K. na w/w decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r. utrzymującą w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] lutego 2015 r. wydaną w przedmiocie orzeczenia o utracie przez skarżącego z dniem [...] lipca 2014 r. uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
W związku z powyższym, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej - powołując się na przepisy art. 96 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 5 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 8 ust. 2 w związku z § 6 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. - decyzją z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na fakt, iż od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący funkcjonariusz Straży Granicznej otrzymywał przedmiotowe świadczenie w wysokości [...] złotych dziennie, to zachodzi konieczność zwrotu nadpłaconej kwoty, jako nienależnie pobranej. W tej sytuacji, organ uznał, że w świetle przepisu § 8 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., zachodzi podstawa prawna do wydania decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] złotych ([...] dni x [...] złotych). Wobec powyższego, organ pierwszej instancji nakazał wskazaną powyżej kwotę pieniężną zwrócić w terminie 14 dni od daty otrzymania decyzji, poprzez dokonanie stosownego przelewu na podany w treści decyzji rachunek bankowy.
W dniu [...] czerwca 2016 r. do Komendanta Głównego Straży Granicznej wpłynęło odwołanie skarżącego od powyższej decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2016 r.
Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji, skarżący zarzucił temu organowi:
1) obrazę przepisów prawa materialnego - polegająca na błędnym przyjęciu, jako podstawy wydania spornej decyzji, przepisów art. 96 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 5 ustawy o Straży Granicznej oraz § 8 ust 2 w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania - z uwagi na publiczne przyrzeczenie wyrażone przez [...] M. S. - Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], w oparciu o opinię prawną otrzymaną od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o braku przeciwwskazań do wypłacania równoważnika za brak mieszkania, a tym samym potwierdzająca brak obowiązku złożenia nowego oświadczenia mieszkaniowego, który byłby podstawą do wstrzymania wypłacania przedmiotowego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji powyższego uchybienia - naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.;
2) błąd w ustaleniach faktycznych - polegający na bezpodstawnym przyjęciu przez organ pierwszej instancji, że istnieje podstawa prawna i faktyczna zwrotu wypłaconego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego, co w konsekwencji doprowadziło do rażącego naruszenia prawa i zasad ogólnych przewidzianych w przepisach art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.;
3) błąd w ustaleniach faktycznych - który miał wpływ na treść zapadłej decyzji - polegający na:
- naruszeniu zasady swobodnej oceny dowodów i nadaniu spornej decyzji cech dowolności,
- nieliczeniu się z zasadami logicznego rozumowania i wskazaniami wiedzy,
- wysnuciu niewłaściwych wniosków z prawidłowo ustalonych faktów,
- pominięciu niektórych dowodów oraz braku oceny poszczególnych dowodów z uwagi na brak określenia, które dowody są wiarygodne a którym dowodom organ odmawia wiarygodności, a także polegającego na braku powiązania dowodów w logiczną całość i poddania ich prawnej ocenie,
co w konsekwencji stanowi rażące naruszenie prawa i zasad ogólnych, w rozumieniu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.;
Jednocześnie, skarżący zgłosił w treści odwołania wnioski o przeprowadzenie dowodów z:
- całości materiałów gromadzonych w Placówce Straży Granicznej w [...] w teczce związanej z wynajmem mieszkań od Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] przez funkcjonariuszy tej placówki,
- przesłuchania w charakterze świadka Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] M. S. na okoliczność opinii otrzymanej od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej dotyczącej braku przeciwskazań do dalszego wypłacania równoważnika pieniężnego funkcjonariuszom Straży Granicznej w przypadku wynajmu mieszkania z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a także na okoliczność złożenia publicznego przyrzeczenia funkcjonariuszom wskazanej powyżej placówki, którzy wynajęli mieszkania, o braku przesłanek do utraty prawa do pobierania przedmiotowego równoważnika pieniężnego,
- przesłuchania w charakterze świadka [...] J. F. - Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej, na okoliczność wydania opinii o braku przeciwskazań do dalszego wypłacania równoważnika pieniężnego funkcjonariuszom SG w przypadku wynajmu mieszkania z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej,
- przesłuchania w charakterze świadka [...] I. K. - funkcjonariusza Placówki SG [...], na okoliczność zawartości teczki będącej w posiadaniu Placówki SG w [...] z dokumentami dotyczącymi wynajmu mieszkań z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej.
W uzasadnieniu odwołania skarżący powołał się m.in. na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, wydany w sprawie sygn. akt IV SA/Po 683/10, z uzasadnienia którego wynika, że mimo utraty prawa do równoważnika pieniężnego, nie można żądać od funkcjonariusza zwrotu wypłaconych pieniędzy, jeżeli wypłata owa nastąpiła z przyczyn leżących po stronie organu.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Komendant Główny Straży Granicznej dokonał powtórnej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], utrzymał w mocy w/w decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2016 r. o obowiązku zwrotu przez skarżącego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego.
W uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej Komendant Główny Straży Granicznej, powołując się na stosowne przepisy, a także na poczynione ustalenia faktyczne, zauważył na wstępie, że skarżący funkcjonariusz dnia [...] października 2008 r. złożył wniosek o przydział lokalu mieszkalnego i oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości. W związku z brakiem lokali mieszkalnych spełniających przysługujące normy zaludnienia, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej poinformował funkcjonariusza o umieszczeniu go na liście funkcjonariuszy oczekujących na przydział lokalu mieszkalnego oraz decyzją Nr [...] z dnia [...] listopada 2008 r. przyznał wnioskującemu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego.
Organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń poczynionych w toku postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] lipca 2014 r. skarżący zawarł z Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddziałem Regionalnym w [...] umowę najmu lokalu mieszkalnego o powierzchni użytkowej [...], w tym o powierzchni mieszkalnej [...], tj. zaspokajającej przysługujące skarżącemu funkcjonariuszowi normy zaludnienia.
W związku z powyższym, jak zauważył organ odwoławczy, decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2015 r. Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, działając na podstawie art. 96 ust. 1 w związku z art. 99 pkt 2 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 1 pkt 3 i § 6 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. - orzekł o utracie przez skarżącego z dniem [...] lipca 2014 r. uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Decyzja ta została następnie utrzymana w mocy decyzją Komendanta Głównego Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., zaś po rozpoznaniu skargi funkcjonariusza, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/15, oddalił skargę, stwierdzając w jego uzasadnieniu, iż "(...) Skoro zatem skarżący zawarł z Wojskową Agencją Mieszkaniową umowę najmu lokalu mieszkalnego, którego powierzchnia mieszkalna odpowiada przysługującym mu normom, to tym samym przestał spełniać przesłanki do przyznania prawa od lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji, przesłanki do przyznania prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu".
Ponadto, Komendant Główny Straży Granicznej wskazał w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej, że w związku z tym, iż skarżący funkcjonariusz w swoim odwołaniu zgłosił wnioski dowodowe, organ odwoławczy zwrócił się do Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o zajęcie stanowiska w sprawie i przesłanie dokumentacji, o którą wnosił skarżący.
Organ odwoławczy podniósł, iż z otrzymanych w dniu [...] lipca 2016 r. od Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej materiałów wynika, że w Oddziale tym nie była tworzona opinia na okoliczność braku przeciwskazań do dalszego wypłacania równoważnika pieniężnego funkcjonariuszom Straży Granicznej w przypadku wynajmu mieszkania z Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, iż w materiałach tych zawarte są informacje o trybie przydziału mieszkań z zasobów Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, a także znajduje się w nich również wykaz funkcjonariuszy zainteresowanych przydziałem tych lokali mieszkalnych. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że w piśmie z dnia [...] czerwca 2014 r. zawarta jest informacja, iż zawarcie umów najmu z tymi funkcjonariuszami będzie miało wpływ na uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, albowiem zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, w przypadku pozyskania przez funkcjonariusza w służbie stałej m.in. lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego oraz stanowiących własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych, zgodnego z przysługującymi mu normami zaludnienia, wówczas traci on uprawnienie do przedmiotowego świadczenia.
Komendant Główny Straży Granicznej wskazał jednocześnie w uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej, że istotnym argumentem przemawiającym za orzeczeniem o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobranego świadczenia jest fakt, że funkcjonariusz ten, po zawarciu umowy z Wojskową Agencja Mieszkaniową nie złożył oświadczenia mieszkaniowego, czym nie dopełnił obowiązku wynikającego z przepisu § 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., zgodnie z którym "Funkcjonariusz jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (...)". W tej sytuacji, organ odwoławczy uznał, że w wyniku zaniedbania przez skarżącego spełnienia powyższego obowiązku, Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej nie posiadał pełnej informacji o zmianie uprawnień funkcjonariusza do powyższego świadczenia.
Ustosunkowując się do zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu wniosków dowodowych, organ odwoławczy uznał, że powołane przez stronę skarżącą dowody dotyczą okoliczności, które zostały rozstrzygnięte przez WSA w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt SA/Wa 1417/15, w postępowaniu dotyczącym utraty przez skarżącego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Odnosząc się z kolei do przywołanego w treści odwołania wyroku WSA w Poznaniu, organ odwoławczy zauważył, że wyrok ten stanowi rozstrzygnięcie podjęte w indywidualnej sprawie, a więc dotyczy innych okoliczności faktycznych i prawnych i nie może być brany pod uwagę przy rozstrzygnięciu w niniejszym postępowaniu administracyjnym.
Ponadto, organ odwoławczy zgodził się z zarzutem skarżącego dotyczącym wadliwości wydanego w toku postępowania przez organ pierwszej instancji postanowienia z dnia [...] maja 2016 r. wyznaczającego nowy termin załatwienia sprawy, niemniej wskazał jednocześnie, iż zauważony błąd organu pierwszej instancji nie ma jakiegokolwiek wpływu na prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy.
W piśmie z dnia 16 września 2016 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2016 r.
Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła:
I. obrazę przepisów prawa materialnego - polegającego na braku formalnego uwzględnienia bądź odrzucenia złożonych w odwołaniu wniosków dowodowych w formie postanowienia, do czego organ odwoławczy był zobowiązany na podstawie przepisów procedury administracyjnej, co w konsekwencji stanowi rażące naruszenie przepisów art. 77 § 2 k.p.a. i art. 78 k.p.a.;
II. obrazę przepisów prawa materialnego - polegającego na błędnym przyjęciu, jako podstawę wydania spornej decyzji, przepisów art. 96 ust. 1 w związku z art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej oraz § 8 ust. 2 w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., wobec faktu, że organ pierwszej instancji był w posiadaniu wiedzy na temat zmiany statusu mieszkaniowego poprzez stworzenie listy osób uprawnionych do otrzymania lokalu, niezwłocznego przekazania informacji o zmianie adresu zamieszkania oraz poprzez żądanie nadesłania odpisu umowy najmu zawartej na tę okoliczność, a tym samym braku obowiązku złożenia nowego oświadczenia mieszkaniowego, który byłby podstawą do wstrzymania wypłacania przedmiotowego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego a w przypadku, gdy organ był w posiadaniu wiedzy o zmianie statusu mieszkaniowego i mimo to chciałby nowego oświadczenia mieszkaniowego, był zobowiązany z urzędu wezwać do jego zmiany, tj. naruszenie art. 7 Konstytucji RP i art. 6 k.p.a.;
III. błąd w ustaleniach faktycznych - polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że istnieje podstawa prawna i faktyczna zwrotu wypłaconego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego, co stanowi rażące naruszenie prawa i zasad ogólnych, w rozumieniu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.;
IV. błąd w ustaleniach faktycznych - który miał wpływ na treść zapadłej decyzji - polegający na:
- naruszaniu zasady swobodnej oceny dowodów i nadania decyzji cech dowolności,
- nieliczeniu się z zasadami logicznego rozumowania i wskazaniami wiedzy,
- wysnucia niewłaściwych wniosków z prawidłowo ustalonych faktów,
- pominięciu niektórych dowodów,
- na braku oceny poszczególnych dowodów, w tym określenia, które dowody są wiarygodne, a którym organ odmawia wiarygodności,
- braku powiązania dowodów w logiczną całość i niepoddaniu ich prawnej ocenie,
co w konsekwencji stanowi rażące naruszenie prawa i zasad ogólnych, w rozumieniu art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a.,
Wskazując na powyższe zarzuty, strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i umorzenie postępowania, bądź też - z ostrożności procesowej - o uchylenie decyzji organów obu instancji i skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Jednocześnie, skarżący wniósł o zasądzenie od organu odwoławczego na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca zarzuciła, że w trakcie prowadzonego postępowania organy obu instancji dopuściły się licznych naruszeń prawa, wydając w konsekwencji decyzje obarczone wadami prawnymi i sprzecznościami, jakie zawarte są w ich treści.
Skarżący zauważył, że zarzuca organowi naruszenie prawa materialnego poprzez zarówno niepostąpienie w sposób nakazany przez przepisy prawa materialnego zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, a także z uwagi na mylne rozumienie treści normy prawnej i niewłaściwe jej zastosowanie, czyli tzw. błąd w subsumpcji, a więc wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotetycznie określonej normie prawnej.
Skarżący wskazał, że w swoim odwołaniu od decyzji wydanej przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej nr [...] z dnia [...] maja 2016 r., kierowanym do Komendanta Głównego Straży Granicznej, zawarł on w prawidłowy sposób wnioski dowodowe o przesłuchanie wskazanych świadków oraz o załączenie do akt postępowania całości dokumentacji wytworzonej między organami w sprawie wynajmu mieszkań ze szczególnym uwzględnieniem dokumentu, na podstawie którego Komendant Placówki SG w [...] zapewniała tamtejszych funkcjonariuszy o braku przeciwwskazań do utraty równoważnika. W tej sytuacji, skarżący uznał, że organ odwoławczy winien uwzględnić wnioski dowodowe i je wykonać lub odrzucić owe wnioski w stosownym trybie, a więc poprzez wydanie odrębnego postanowienia, co wynika wprost z treści przepisów art. 77 § 2 k.p.a. i art.78 k.p.a., a czego organ odwoławczy nie wykonał. Zdaniem skarżącego, wspomniane wnioski dowodowe, o których przeprowadzenie wnosił, miały wykazać:
po pierwsze - że organ kierował naborem i weryfikacją funkcjonariuszy spełniających kryteria do najmu lokali,
po drugie - że organ zapewniał, iż najem lokalu nie spowoduje utraty równoważnika za brak lokalu,
po trzecie - że organ wiedział o zmianie statusu mieszkaniowego po zawarciu umowy najmu przez żądanie kopii umowy najmu zawartej pomiędzy skarżącym a Wojskową Agencją Mieszkaniową, jaką skarżący przesłał, wcześniej informując o zmianie miejsca zamieszkania w lokalu należącym do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w [...].
Skarżący zarzucił ponadto, że Komendant Główny Straży Granicznej nie zapoznał go z pismem nr fax [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., na które powołał się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stwierdzając, że w piśmie tym zawarta jest informacja, iż zawarcie z funkcjonariuszami Straży Granicznej umów najmu lokali należących do Wojskowej Agencji Mieszkaniowej Oddział Regionalny w [...] będzie miało wpływ na uprawnienie do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Skarżący wskazał jednocześnie, iż z jego informacji wynika, że także inni funkcjonariusze, którzy uzyskali prawo do najmu mieszkania, nie zostali również zapoznani z powyższym pismem. Skarżący zauważył jednocześnie, że z jego ustaleń wynika ponadto, iż w żadnym piśmie dotyczącym najmu przedmiotowych lokali nie ma zapisu, na jaki powołał się organ odwoławczy w treści zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji, skarżący zauważył, że z tego powodu złożył w odwołaniu wniosek dowodowy o przesłuchanie w charakterze świadka M. S. - Komendant Placówki Straży Granicznej w [...] na okoliczność między innymi wspomnianych wyżej pism, co przyczyniłoby się do dotarcia do stosownego pisma i jego załączenia do akt sprawy. W związku z tym, skarżący uznał, że przeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania powyższego świadka było niezbędne do wyjaśnienia okoliczności przedmiotowego sporu o zwrot równoważnika pieniężnego. Skarżący uznał, że organ odwoławczy celowo nie przeprowadził dowodów, o które strona wnosiła, ponieważ wykazałyby one tezę przeciwną, świadczącą o braku podstaw do żądania zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Ponadto, skarżący ponownie wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, sygn. akt IV SA/Po 683/10, wydany w podobnej sprawie w stosunku do funkcjonariusza Policji, w którym to wyroku WSA w Poznaniu stwierdził, że jeżeli organ został powiadomiony o zmianie statusu mieszkaniowego w inny sposób, niż opisany w przepisach szczególnych i gdy uzna to za niewystarczające to sam z urzędu winien wystąpić do funkcjonariusza o dopełnienie stosownych formalności.
Mając na względzie wskazany powyżej wyrok WSA w Poznaniu, skarżący zauważył, że ze swojej strony powiadomił niezwłocznie po podpisaniu umowy najmu z Wojskową Agencją Mieszkaniową o zmianie adresu zamieszkania oraz przesłał na żądanie organu kopię umowy najmu, wobec czego, w jego ocenie, uznać należy, iż dopełnił on wszystkich należnych formalności związanych z powiadomieniem organu, zaś ten uznał je za wystarczające, skoro działając z urzędu nie zwrócił się o zmianę formy powiadomienia.
W konsekwencji, skarżący uznał, że wysuwanie wobec jego osoby roszczenia opartego na przepisach art.92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w z związku z § 1 i § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu - jest całkowicie chybione i nie ma podstaw prawnych.
W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 21 czerwca 2017 r. skarżący, podtrzymując zarzuty skargi, wskazał, iż jego działanie było wynikiem wprowadzenia w błąd przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...].
Obecny na rozprawie sądowej pełnomocnik Komendanta Głównego Straży Granicznej, podtrzymując dotychczasowe stanowisko organu odwoławczego, wniósł o oddalenie skargi, jako niezasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga D. K. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2016 r. utrzymująca w mocy decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] maja 2016 r. nakładającą na skarżącego obowiązek zwrotu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego za okres od dnia [...] lipca 2014 do dnia [...] czerwca 2015 r. w wysokości [...] złotych, jako nienależnie pobranego - nie narusza przepisów prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy Straży Granicznej obu instancji, wydając sporne decyzje - nie dopuściły się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Ponadto, w ocenie Sądu, wydając przedmiotowe decyzje administracyjne, organy Straży Granicznej nie dopuściły się również naruszenia norm prawa materialnego, w tym przede wszystkim obrazy przepisów art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w związku z § 1 pkt 3, § 7 i § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania, albowiem prawidłowo przyjęły w niniejszej sprawie, iż zachodzą podstawy zarówno faktyczne, jak i prawne do zobowiązania skarżącego funkcjonariusza Straży Granicznej do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Przyjmując powyższe stanowisko, organy Straży Granicznej obu instancji prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie w sposób wszechstronny do podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów i argumentów.
Na wstępie rozważań merytorycznych dotyczących oceny legalności spornej decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2016 r., należy zauważyć, że zgodnie z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.
Z tak określonym prawem do lokalu wiążą się przewidziane w przywołanej ustawie formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Straży Granicznej, w szczególności przydział lokalu mieszkalnego, prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Powyższe wskazuje, iż realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić poprzez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego albo przez przyznanie świadczeń określonych ustawą.
Zgodnie z art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej, funkcjonariuszowi przysługuje prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej.
Świadczenie określone w art. 96 ust. 1 cyt. ustawy stanowi zastępczą formę zrealizowania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariusza Straży Granicznej z uwagi na nieposiadanie lokalu w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Równoważnik jest więc ściśle powiązany z prawem do lokalu mieszkalnego, a zatem funkcjonariuszowi nie przyznaje się równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej.
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, określił, w drodze rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., wysokość oraz szczegółowe warunki przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez funkcjonariuszy Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania, wzory wymaganych dokumentów, organy właściwe do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu.
Przepis § 1 ust. 1 pkt 3 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. stanowi, że równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się funkcjonariuszowi Straży Granicznej w służbie stałej, jeżeli w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej on sam lub członek jego rodziny nie posiada lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy lub innych jednostek samorządu terytorialnego oraz stanowiącego własność Skarbu Państwa lub państwowych osób prawnych.
Przepis § 5 w/w rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. stanowi, iż równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego przyznaje się zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym funkcjonariusza. Jednocześnie, przepis ten rozstrzyga, iż wzór oświadczenia mieszkaniowego do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz jego wysokości stanowi załącznik do rozporządzenia.
Z kolei, w świetle przepisu § 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., funkcjonariusz Straży Granicznej jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego albo na jego wysokość. Minister przesądził jednocześnie, że zawiadomienia dokonuje się poprzez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w § 5 tego rozporządzenia.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości, że w świetle obowiązujących przepisów, równoważnik pieniężny za brak lokalu ma więc charakter stricte kompensacyjny i jest surogatem zasadniczego uprawnienia funkcjonariusza, którym jest prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego w naturze. Jest to zastępcza i tymczasowa forma realizacji prawa do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 92 ustawy o Straży Granicznej. Konsekwencją takiego charakteru tego uprawnienia jest ścisłe powiązanie przesłanek przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu z przesłankami przyznania prawa do lokalu. Funkcjonariuszowi, który nie spełnia przesłanek do przyznania prawa do lokalu nie będzie również możliwe przyznanie prawa do tego równoważnika.
W tym miejscu zauważyć należy, że zgodnie z art. 99 pkt 2 ustawy o Straży Granicznej lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się funkcjonariuszowi posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy.
Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że do cofnięcia skarżącemu D. K. uprawnienia do pobierania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego doszło w wyniku ustaleń dokonanych w toku postępowania przez Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej.
Otóż, jak wynika jednoznacznie ze zgromadzonego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego, bezsporne jest to, że skarżący zawarł w dniu [...] lipca 2014 r. z Wojskową Agencją Mieszkaniową Oddziałem Regionalnym [...] umowę najmu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. [...] w [...]. Lokal ten składa się z dwóch pokoi, kuchni, przedpokoju, łazienki i wc i ma łączną powierzchnię [...], w tym powierzchnię mieszkalną [...]. Z ustaleń organu wynika ponadto, że na dzień zawarcia powyższej umowy skarżący posiadał uprawnienie do [...] norm zaludnienia, stosownie do treści § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 czerwca 2002 r. w sprawie przydziału, opróżniania lokali mieszkalnych i tymczasowych kwater przeznaczonych dla funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz norm zaludnienia lokali mieszkalnych (Dz. U. Nr 99, poz. 898 ze zm.), co odpowiada lokalowi o powierzchni mieszkalnej w granicach 14-20 m2. Okoliczność ta również nie jest kwestionowana przez skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/15, oddalając skargę D. K. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], w przedmiocie utraty uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, wyraźnie wskazał, że "(...) Skoro zatem skarżący zawarł z Wojskową Agencją Mieszkaniową umowę najmu lokalu mieszkalnego, którego powierzchnia mieszkalna odpowiada przysługującym mu normom, to tym samym przestał spełniać przesłanki do przyznania prawa od lokalu mieszkalnego, a w konsekwencji, przesłanki do przyznania prawa do równoważnika pieniężnego za brak lokalu (...)".
W tej sytuacji, uznać należy, że skoro WSA w Warszawie prawomocnie przesądził we wskazanym powyżej orzeczeniu, iż organy Straży Granicznej obu instancji zasadnie uznały, że z dniem zawarcia umowy najmu przedmiotowego lokalu skarżący utracił prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zaszła podstawa do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia, czy w przypadku skarżącego nie zachodziły podstawy do orzeczenia o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Zdaniem Sądu, uznać należy, że rolą organów Straży Granicznej, rozstrzygających sprawę administracyjną w przedmiocie ewentualnego orzeczenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - jest wykazanie przede wszystkim, czy zachodzą przesłanki, o których mowa w przepisie § 8 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania.
Przepis § 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. stanowi, iż kwoty równoważnika pieniężnego wypłacone za brak lokalu mieszkalnego podlegają zwrotowi w razie ich nienależnego pobrania na skutek:
1) podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 5, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość,
2) niewykonania obowiązku, o którym mowa w § 7,
3) zaistnienia innych okoliczności uzasadniających zwrot nienależnie otrzymanego świadczenia.
Jednocześnie, przepis § 8 ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że w razie nienależnego pobrania przez funkcjonariusza równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, organy, o których mowa w § 6, wydają decyzję o jego zwrocie.
Mając na względzie zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż organy Straży Granicznej obu instancji zasadnie przyjęły, że skoro w świetle prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 1417/15, przesądzone zostało, że skarżący funkcjonariusz Straży Granicznej utracił z dniem [...] lipca 2014 r. uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, to jednocześnie - z uwagi na fakt, iż od dnia [...] lipca 2014 r. do dnia [...] czerwca 2015 r. skarżący otrzymywał przedmiotowe świadczenie w wysokości [...] złotych dziennie - zachodzi konieczność zwrotu nadpłaconej kwoty, jako nienależnie pobranej.
W tej sytuacji, organy Straży Granicznej, wydając obie sporne decyzje administracyjne, zasadnie uznały, że w świetle przepisu § 8 ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., zachodzi podstawa prawna do wydania decyzji nakazującej zwrot nienależnie pobranego świadczenia w wysokości [...] złotych (vide: [...] dni nienależnego pobierania równoważnika x [...] złotych za dzień).
W ocenie Sądu, uznać należy jednocześnie, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynikają okoliczności podnoszone przez skarżącego funkcjonariusza, a więc brak jest przede wszystkim potwierdzenia dla tezy, jakoby wypłata skarżącemu nienależnego świadczenia z tytułu równoważnika pieniężnego była konsekwencją winy (zaniedbania) ze strony stosownego organu.
Zdaniem Sądu, nie ustalono w szczególności istnienia opinii, w której właściwy organ, a więc Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, odpowiadając na zapytanie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], miał rzekomo przesądzić o braku przeciwwskazań do pobierania przez funkcjonariuszy równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego w sytuacji zawarcia umów najmu lokalu mieszkalnego z Wojskową Agencją Mieszkaniową.
Warto w tym miejscu zauważyć, że w aktach administracyjnych analizowanej sprawy znajduje się m.in. pismo Naczelnika Wydziału Budownictwa i Gospodarowania Nieruchomościami [...] Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...], w którym wskazana jednostka organizacyjna [...], odpowiadając na zapytanie Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], informuje wyraźnie, że zawarcie umów najmu lokalu mieszkalnego z zasobu Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] z funkcjonariuszami Straży Granicznej w służbie stałej, którym przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu, będzie miało ewentualny wpływ na uprawnienie do owego równoważnika pieniężnego.
Ustosunkowując się z kolei do sugestii skarżącego, jakoby miał on zawiadomić właściwy organ o zmianie statusu związanego z warunkami lokalowymi, a więc o zmianie warunków uprawniających do wypłaty spornego równoważnika pieniężnego, należy - zdaniem Sądu - w szczególności wskazać na treść przepisu § 7 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia uprawnień do jego otrzymania, który stanowi wyraźnie, że zawiadomienie o zmianie mającej wpływ na uprawnienia do otrzymania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego następuje w formie oświadczenia mieszkaniowego funkcjonariusza.
Z akt niniejszej sprawy nie wynika, aby skarżący w sposób właściwy poinformował Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej o zmianie wskazanych powyżej warunków. Również sam skarżący w toku zarówno postępowania administracyjnego, jak również przed Sądem, nie wykazał, aby - w związku z zawarciem umowy najmu lokalu mieszkalnego wchodzącego w skład zasobu mieszkaniowego Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w [...] - skutecznie poinformował organ o zmianie okoliczności mogących mieć wpływ na wypłatę równoważnika.
Tym samym, uznać należy, że poinformowanie organu w sposób inny, niż przewidziany expressis verbis w przywołanym przepisie § 7 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., uznać należy za bezskuteczne.
W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, iż w niniejszej sprawie organy Straży Granicznej obu instancji - prowadząc postępowanie w przedmiocie zobowiązania skarżącego funkcjonariusza Straży Granicznej do zwrotu nienależnie pobieranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego - zasadnie przyjęły, że zachodzi podstawa do zastosowania przepisów art. 92 ust. 1, art. 96 ust. 1 i art. 101 ust. 5 ustawy dnia z 12 października 1990 r. o Straży Granicznej w związku z § 1 pkt 3, § 7 i § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i warunków przyznawania funkcjonariuszom Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oraz szczegółowych warunków jego zwrotu, a także sposobu postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania.
Należy przyjąć jednocześnie, że organy Straży Granicznej, wydając obie sporne decyzje, szczegółowo wykazały, z jakich dokładnie przyczyn w przypadku skarżącego nie jest możliwe odstąpienie od powyższego obowiązku, pomimo podnoszonych przez stronę skarżącą argumentów odwołujących się do okoliczności związanych z rzekomym przyrzeczeniem złożonym publicznie przez Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], czy też związanych z rzekomym zaniedbaniem ze strony organu i zignorowaniem przez ten organ informacji skarżącego o zmianie okoliczności mogących mieć wpływ na wypłatę równoważnika pieniężnego.
Wobec powyższego, należy uznać, że zarówno Komendant Główny Straży Granicznej, wydając zaskarżoną decyzję z dnia [...] sierpnia 2016 r., jak i Komendant [...] Oddziału Straży Granicznej, rozstrzygając w dniu [...] maja 2016 r. o obowiązku zwrotu przez skarżącego nienależnie pobieranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, nie uchybili normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., albowiem organy te podjęły wszelkie możliwe i niezbędne zarazem czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy.
Ponadto, poprzez pełne - w ocenie Sądu - uzasadnienie faktyczne i prawne obu spornych decyzji, organy Straży Granicznej nie naruszyły normy postępowania administracyjnego wyrażonej w przepisie art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Sąd uznał jednocześnie, że organy Straży Granicznej nie dopuściły się również w toku postępowania administracyjnego naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 k.p.a., albowiem prowadząc owo postępowanie w kontekście przepisów art. 92 ust. 1 i art. 96 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej w związku z § 7 i § 8 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 cyt. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., wszechstronnie wyjaśniły wszelkie istotne okoliczności dotyczące analizowanej sprawy, jak również wyjaśniły w sposób precyzyjny i jednoznaczny zarazem, dlaczego - w świetle powołanych wyżej przepisów - zachodziły wszelkie podstawy do orzeczenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranego przez skarżącego funkcjonariusza Straży Granicznej równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło