II SA/Wa 1799/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Asesor WSA Mateusz Rogala, , Protokolant referent Marta Stec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa 1. uchyla zaskarżoną decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...]; 2. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz skarżącego J. K. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (dalej organ II instancji/Prezes KRUS) decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. nr [...] (dalej decyzja organu II instancji) po rozpatrzeniu wniosku Pana J. K. (dalej skarżący) o ponowne rozpoznanie sprawy decyzji Prezesa KRUS (organ rentowy) z dnia [...] sierpnia 2023 nr [...] (dalej decyzja organu rentowego) w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 z późn. zm.) w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa (Dz. U. z 2023, poz. 1073 dalej ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa). W dniu [...] lipca 2023 r. skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa i dołączył wszystkie niezbędne dokumenty potwierdzające pełnienie tej funkcji w latach 1981-1990 w sołectwie [...]. Organ rentowy Decyzją z [...] sierpnia 2023 r. odmówił skarżącemu prawa do wnioskowanego świadczenia, ponieważ w ocenie tego organu skarżący nie spełnił warunku z art.2 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa tj. pełnił funkcję sołtysa na podstawie przepisów przed wejściem ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r., poz.609 ze zm. dalej u.s.g.) Skarżący złożył odwołanie od decyzji, w którym szczegółowo opisuje czynności wykonywane w czasie pełnienia funkcji sołtysa oraz prośbę o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do odwołania dołączono zaświadczenie z [...] sierpnia 2023 r. wydane przez Wójta Gminy [...]. Wobec zaistniałych rozbieżności w dokumentach wydanych przez Wójta tj. postanowieniu z [...] lipca 2023 r. i zaświadczeniu z [...] sierpnia 2023 r. wskazującym datę końcową pełnienia funkcji sołtysa, przeprowadzono postępowanie wyjaśniające. W dniu [...] września 2023 r. uzyskano informację, że Wójt nie może potwierdzić pełnienia tej funkcji , gdyż w zasobach archiwalnych urzędu znajduje się 1 dokument, potwierdzający udział skarżącego jako sołtysa w sesji Rady Gminy (lista obecności), która odbyła się dnia [...] października 1990 r. Prezes KRUS wydał decyzję z dnia [...] września 2023 r. oznaczoną [...], którą na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy rozpatrzył wniosek skarżącego z dnia [...] sierpnia 2023 r., w treści której wyjaśnił przesłanki, od których spełnienia zależy przyznanie prawa do świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Uzasadniając ww. decyzję Prezes KRUS wyjaśnił, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wyłącznie przed dniem wejścia w życie ustawy, czego następstwem jest brak podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Na decyzję z dnia [...] września 2023 r. skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie zarzucając naruszenie przepisów ustawy oraz przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, dalej K.p.a.). Wskazał, że w dniu [...] sierpnia 2023 r. wraz z zaświadczeniem przedłożył odwołanie od decyzji Prezesa KRUS z dnia [...] sierpnia 2023 r. Wobec powołanych zarzutów wniósł m.in. o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Prezesa KRUS do wypłaty na jego rzecz odszkodowania. W odpowiedzi na skargę Prezes KRUS w całości podtrzymał swoje stanowisko zawarte w treści rozstrzygnięcia z dnia [...] września 2023 r. WSA w Warszawie po rozpoznaniu skargi na decyzję Prezesa KRUS z [...] września 2023 r. Wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2124/23 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wyroku wskazał, iż ponownie rozpoznając sprawę Prezes KRUS uwzględni rozważania poczynione przez Sąd, przede wszystkim organ uzupełni akta administracyjne o zwrócony wniosek skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie ustali aktualną treść żądania skarżącego. W ocenie WSA w Warszawie Prezes KRUS niezasadnie, bez podjęcia czynności celem rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – ewentualnie sprecyzowania żądania skarżącego, uznał zaświadczenie wniesione przez skarżącego za wniosek inicjujący nowe postępowanie. Nie wyjaśnił przy tym powodów nieprzejęcia złożonego przez skarżącego środka zaskarżenia, który jak wynika z akt administracyjnych sprawy została wniesiony do organu skutecznie, z zachowaniem terminu. WSA w Warszawie wskazał, że w zależności od poczynionych ustaleń organ wyda w sprawie stosowne rozstrzygnięcie. W dniu [...] lipca 2024 r. Prezes KRUS otrzymał oświadczenie skarżącego, w którym zwraca się z prośbą o przyznanie prawa do świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa we wsi [...] dodatkowo opisując jak wyglądały wykonywane przez niego obowiązki. Do powyższego oświadczenia dołączył kopię odwołania z [...] sierpnia 2023 r. od decyzji z dnia [...] sierpnia 2023 r. odmawiającej prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, uprzednio zwróconego przez organ rentowy. Prezes KRUS po rozpoznaniu wniosku z [...] lipca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego od decyzji Prezesa KRUS, z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, decyzją z dnia [...] lipca 2024 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W ocenie organu zgromadzona dokumentacja w sprawie dała niewątpliwie podstawę do uznania, że skarżący pełnił funkcję sołtysa od 1981 r. do [...] października 1990 r., na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Z tego powodu organ uznał, że nie widzi możliwości załatwienia sprawy w sposób odmienny niż to uczynił dotychczas. Organ stwierdził, że nie podziela poglądów skarżącego co do przyznania prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, zarzucając naruszenie: 1) art. 7 K.p.a. - poprzez naruszenie przepisów postępowania polegające nie podjęciu czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego udokumentowanego w przedłożonych przez Skarżącego dokumentach załączonych do wniosku o przyznanie świadczenia z tytułu pełnienia funkcji sołtysa oraz przedstawionych w skardze z dnia 23 października 2023r.. 2) art. 2 ust. 1 pkt. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 2023r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa poprzez błędną interpretację, że ustawa SG nie weszła w życie w dniu 27 maja 1990r. i nie obowiązywała w okresie od 27 maja 1990r (dzień wejścia w życie ustawy SG i ustawy wprowadzającej z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych Dz. U. z 1990r. nr 32, poz. 191) a dniem [...] października 1990r do którego to dnia Skarżący pełnił funkcję sołtysa na podstawie u.s.g. W jego ocenie złożenie skargi jest konieczne z uwagi na błędną decyzję Organu i błędną interpretację dowodów jakie przedłożył Skarżący dotychczas w sprawie o przyznanie świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa, a także błędną interpretację w odniesieniu do daty wejścia w życie przepisów ustawy SG. Wskazał, że z oświadczeń świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej wynika, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wsi [...] w okresie od roku 1981 do roku 1990 włącznie. Wskazał, że pełnił funkcję sołtysa do dnia [...] października 1990r., tj. po dniu wejścia w życie przepisów ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, która weszła w życie w dniu 27 maja 1990r. (załącznik nr 1 - wydruk ze strony Sejmu dokumentujący opublikowanie w/w ustawy do której to ustawy odnosi się art. 2 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy ), czyli ponad pięć miesięcy po wejściu w życie przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Stwierdził, że podobnie ustawa z dnia 10 maja 1990r. wprowadzająca ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990r. nr 32 poz. 191) również weszła w życie w dniu 27 maja 1990r. i nie uchylała ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym a dookreślała kwestie z tej ustawy (załącznik nr 2 - wydruk ze strony Sejmu dokumentujący opublikowanie ustawy z wskazaną datą wejścia jej w życie). W związku z powyższym wnosił o: 1) uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie rozstrzygnięcia uznającego wniosek Skarżącego wraz z przedłożonymi Organowi dowodami za prawidłowy i w pełni dokumentujący zaistniały stan faktyczny, które będzie skutkowało przyznaniem świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa z dniem złożenia pierwotnego wniosku Skarżącego oraz zobowiązanie Organu do wypłaty zaległego świadczenia wraz z należnymi ustawowymi odsetkami za zwłokę; 2) zobowiązanie Organu do wypłaty na rzecz Skarżącego odszkodowania w kwocie 2.000,-zł (słownie: dwa tysiące złotych) z tytułu kosztów i strat na jakie naraziła Skarżącego wydana kolejna błędna decyzja Organu (kilkukrotne wizyty w Urzędzie Gminy celem uzyskania kolejnych dowodów, dojazdy do Organu w tym wymagane ponowne stawiennictwo po wydanym wyroku z dnia 16 kwietnia 2024 r. i żądanie kolejnego oświadczenia, pomoc w przygotowaniu odwołania od decyzji Organu i dwóch skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na błędne decyzje Organu, których Skarżący mógłby uniknąć gdyby Organ właściwie przeanalizował przedłożone dowody przez Skarżącego oraz obowiązujący stan prawny w przedmiocie sprawy; 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa KRUS z dnia [...] lipca 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] sierpnia 2023 w sprawie odmowy przyznania Panu J. K. świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 z dnia 2024.06.26 dalej P.p.s.a.). Zaskarżoną decyzją Prezes KRUS utrzymał w mocy poprzedzająca ją decyzję odmawiająca prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa z powodu nie spełnienia warunku określonego w art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji sołtysa. W ocenie organu zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o świadczeniu pieniężnym z tytułu pełnienia funkcji, świadczenie przysługuje osobie, która spełnia łącznie następujące warunki: pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym przez okres co najmniej dwóch kadencji nie mniej niż przez 8 lat; osiągnęła wiek: a) w przypadku mężczyzn - 65 lat. Organ rentowy zwrócił się do Urzędu Gminy w [...] o podanie informacji czy po wejściu w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym skarżący pełnił funkcję sołtysa w terminie [...] października 1990 r. Urząd Gminy wskazał, że pełnienie funkcji sołtysa we wsi [...] miało miejsce po wejściu w życie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U z 2023 r., poz. 40). Wobec powyższego organ twierdzi, że skarżący pełnił funkcję sołtysa od 1981 r. do [...] października 1990 r., na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i w związku z tym brak jest podstaw do przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia. Z tego powodu organ uznał, że nie widzi możliwości załatwienia sprawy w sposób odmienny niż to uczynił. Należy zauważyć, że Prezes KRUS przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zgodnie z art. 153 P.p.s.a związany był oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w powołanym wyżej orzeczeniu WSA w Warszawie (Wyrok z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 2124/23). W w/w powołanym orzeczeniu WSA w Warszawie stwierdził, że ...skarżący w dniu [...] sierpnia 2023 r. otrzymał pouczenie o przysługującym uprawnieniu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem decyzji z dnia [...] sierpnia 2023 r. Wskazał, że choć w aktach administracyjnych sprawy znajduje się jedynie wniesione przez skarżącego zaświadczenie (k. 9 akt administracyjnych), to jednak wraz z wniesieniem skargi do Sądu na tę decyzję, skarżący wykazał że takowy wniosek, datowany na [...] sierpnia 2023 r., o ponowne rozpoznanie sprawy złożył (k. 9 akt sądowoadministracyjnych), mylnie tytułując go "odwołaniem". Pismo to – będące w istocie wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z oświadczeniem skarżącego zawartym w skardze, zostało zwrócone. Przyjęte, a następnie uwzględnione pośród akt administracyjnych sprawy zostało natomiast samo zaświadczenie, które stanowiło załącznik do pisma zatytułowanego "odwołaniem". Wniesienie przez skarżącego do organu "odwołania" wraz z zaświadczeniem w dniu [...] sierpnia 2023 r. powinno zostać dostrzeżone przez Prezesa KRUS jako jednoznaczne wyrażenie niezadowolenia z otrzymanej przez skarżącego decyzji. Organ doręczył skarżącemu decyzję wraz z pouczeniem o przysługującym środku do jej zakwestionowania, do którego to pouczenia skarżący następnie się zastosował... . W ocenie Sądu należy zauważyć , że świadczenie przysługuje osobie, która spełnia łącznie warunki zawarte w art. 2 ust. 1 ustawy, w tym pełniła funkcję sołtysa na podstawie ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.s.g.", przez okres co najmniej dwóch kadencji, nie mniej niż przez 8 lat. Organ twierdzi, że skarżący nie udowodnił pełnienia funkcji sołtysa,. W konsekwencji brak jest podstaw do przyznania świadczenia. Skarżący w dniu [...] lipca 2023r. złożył wniosek o przyznanie prawa do świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji sołtysa na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 26 maja 2023r. ustawy ŚPPFS. Do wniosku Skarżący dołączył zgodnie z wymogami art. 4 ust. 5 na formularzu udostępnionym przez Organ pisemne oświadczenie o spełnieniu wymogu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt. 1 ustawy ŚPPFS potwierdzone pisemnymi oświadczeniami złożonymi przez 5 osób zamieszkujących we wsi [...], w czasie w którym Skarżący pełnił funkcję sołtysa i które mieszkają tu do dnia dzisiejszego. Warunkiem uzyskania świadczenia jest, poza wymogiem osiągnięcia odpowiedniego wieku i sprawowania urzędu sołtysa przez dwie kadencje, dopełnienie także wymogu łącznego pełnienia tej funkcji przez co najmniej 8 lat, a w niniejszej sprawie ten ostatni warunek jest sporny. Z oświadczeń świadków złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej wynika, że skarżący pełnił funkcję sołtysa wsi [...] w okresie od roku 1981 do roku 1990 włącznie. Dodatkowe potwierdzenie nieco krótszej daty granicznej do kiedy Skarżący pełnił tę funkcję stanowi dowód w postaci zaświadczenia wydanego przez miejscowy Urząd Gminy w [...], który potwierdził na podstawie posiadanej dokumentacji archiwalnej (lista obecności na sesji Rady Gminy z dnia [...] października 1990r.), co potwierdza, że skarżący pełnił funkcję sołtysa. Tak więc zgromadzona dokumentacja w sprawie może dawać podstawę do uznania, że skarżący pełnił funkcję sołtysa od 1981 r. do [...] października 1990 r. - czyli ponad pięć miesięcy po wejściu w życie przepisów ustawy o samorządzie gminnym. Podobnie ustawa z dnia 10 maja 1990r. wprowadzająca ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. z 1990r. nr 32 poz. 191) również weszła w życie w dniu 27 maja 1990r. i nie uchylała ustawy o samorządzie gminnym a dookreślała zapisy tej ustawy. Świadkowie, którzy potwierdzili fakt pełnienia przez Skarżącego funkcję sołtysa we wskazanym wyżej terminie to osoby, które po nim pełniły tę funkcję w jego miejscowości oraz najbliżsi sąsiedzi, którzy byli osobami pełnoletnimi w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję sołtysa. Oświadczenia świadków zostały załączone do pierwotnego wniosku Skarżącego i przedłożone Organowi. Do wniosku Skarżący załączył oświadczenia świadków, gdyż Urząd Gminy w [...] nie wydał Skarżącemu zaświadczenia, ani nie wydał postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Organ nie przedstawił, argumentów odnoszących się do oświadczeń świadków jednocześnie twierdzi, że zgromadzona dokumentacja w sprawie dały niewątpliwie podstawę do uznania, że pełnił skarżący funkcję sołtysa od 1981 r. do [...].10.1990 r., ale na podstawie przepisów obowiązujących przed dniem wejścia w życie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. W ocenie organu treść art. 28 ust.1 ustawy wprowadzającej ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191), który brzmi: utrzymuje się dotychczasową organizację samorządu mieszkańców wsi, w tym sołtysów do czasu wyboru organów sołectw, nie dłużej jednak niż do 31 grudnia 1990 r. przemawia za tym, że skarżący nie jest objęty działaniem tej ustawy. Organ w żaden sposób nie przedstawił toku myślenia, który pozwoliłby Sądowi na skontrolowanie w/w decyzji W tym stanie rzeczy w ocenie WSA w Warszawie decyzja odmawiająca przyznania świadczenie z tego powodu nie poddaje się Sądu i jako taka podlega uchyleniu. Ponownie rozpoznają sprawę organ weźmie pod uwagę wyżej przedstawiona argumentację a w szczególności uzasadni postawioną tezę, "...że skarżący nie jest objęty działaniem tej ustawy...". W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełnia wspomniana wyżej decyzja administracyjna. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c. ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.