II SA/Wa 1828/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Góraj (spr.) Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska Sędzia WSA Jacek Fronczyk Protokolant Eliza Kusy po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2010 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] września 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku 1) oddala skargę, 2) przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz pełnomocnika z urzędu adw. M.S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o 22% podatku od towarów i usług w kwocie 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote i 80/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] września 2009 r. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...], którą to decyzją odmówił przyznania świadczenia specjalnego dla T.M. T.M. zwrócił się do Prezesa Rady Ministrów z prośbą o przyznanie mu świadczenia specjalnego na warunkach określonych w art.82 ustawy z dnia 1 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). Wniosek swój motywował faktem, iż otrzymał decyzję odmowną ZUS w zakresie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy z uwagi na orzeczenie jedynie częściowej niezdolności do pracy. Wnioskodawca podniósł, iż [...] czerwca 2004 r. został skierowany do szpitala w związku z rozpoznaniem gruźlicy. W grudniu 2005 r. został uznany za całkowicie niezdolnego do pracy i wyrokiem Sądu Okręgowego przyznano mu okresową rentę; od stycznia 2007 r. został uznany za częściowo niezdolnego do pracy i otrzymał odmowę ZUS w zakresie prawa do renty. Wnioskodawca podał, że Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2008 r. lekarz orzecznik ZUS w N. uznał go za całkowicie niezdolnego do pracy, ale w wyniku odwołania się ZUS od tego orzeczenia, Komisja ZUS w K. uznała go za częściowo niezdolnego do pracy. Odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia Prezes Rady Ministrów jako podstawę materialnoprawną wskazał art. 82 ust.1 ustawy z dnia 1 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 z późn. zm.). W motywach uzasadnienia organ wyjaśnił, że Prezes Rady Ministrów, zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w szczególnie uzasadnionych przypadkach może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Świadczenie specjalne może być przyznane osobie posiadającej wybitne i niepowtarzalne zasługi w jakiejś dziedzinie aktywności, np.zawodowej, artystycznej, społecznej, czy politycznej oraz w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowych zdarzeń losowych. Wyjaśnił, że sytuacja bytowa wnioskodawcy, choć brana jest pod uwagę, nie może być jedyną przesłanką uzasadniającą przyznanie takiego świadczenia. Od powyższej decyzji T.M., wniósł wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nazwany mylnie skargą z dnia [...] października 2009 r. domagając się zmiany powyższej decyzji. Podniósł, że art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie precyzuje warunków jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Prezes Rady Ministrów, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku zainteresowanego i decyzją z dnia [...] września 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy swoje poprzednie rozstrzygnięcie twierdząc, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wyjaśnił, że względu na to, że przepis art. 82 ust 1nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogły być przyznane w trybie tego przepisu każdy wniosek jest wnikliwie rozpatrywany i oceniany pod kątem występowania okoliczności mogących uzasadniać potraktowanie sprawy w szczególny sposób. Organ wskazał też, że świadczenie specjalne może być przyznane osobie znajdującej się w trudnej sytuacji bytowej, o ile w sprawie występują też inne okoliczności, wskazujące na jej szczególny charakter. W konkluzji stwierdził, że okoliczności wskazane przez zainteresowanego, nie dają podstaw do przyznania świadczenia w trybie art. 82 ustawy. Wskazał też, że świadczenia specjalne przyznawane przez Prezesa Rady Ministrów, nie są świadczeniami o charakterze socjalnym przyznawanymi jedynie z tytułu trudnej sytuacji zdrowotnej lub materialnej, nie stanowią także żadnego odszkodowania bądź też zadośćuczynienia za doznane krzywdy i cierpienia. Świadczenia specjalne nie mają też charakteru roszczeniowego, gdyż ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając rozstrzygnięcie w tym zakresie uznaniowej decyzji Prezesa Rady Ministrów. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi T.M. do tutejszego sądu. Skarżący zwrócił się w niej do Sądu z prośbą o zmianę zaskarżonej decyzji, oraz o przyznanie mu świadczenia specjalnego. Podniósł, że art.82 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie precyzuje warunków, jakie powinny być spełnione, aby renta lub emerytura mogła być przyznana w trybie tego przepisu. Podniósł także, że zgodnie z art. 32 Konstytucji RP wszyscy są wobec prawa równi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi, ewentualnie o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr.153, poz.1269 z późn. zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ w sposób prawidłowy nie dopatrzył się występowania po stronie wnioskodawcy przesłanek uzasadniających przyznanie mu emerytury lub renty specjalnej. Omawiana tematyka została uregulowana w art.82 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr.39, poz. 353 ze zm.) w myśl którego, Prezes Rady Ministrów może w szczególnie uzasadnionych przypadkach przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określona w ustawie. Przepis ten nie zawiera wyszczegółowienia sytuacji uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. Pozostawia organowi będącemu decydentem tego świadczenia swobodę, w ustalaniu przesłanek, których spełnienie jest konieczne dla uzyskania renty lub emerytury specjalnej. Organ administracji w skarżonej decyzji wskazał sposób rozumienia treści powyższego przepisu. Podkreślił, iż świadczenie to przysługuje osobie, która podczas swojej działalności politycznej, kulturalnej, naukowej czy społecznej położyła wybitne i niepowtarzalne zasługi dla rozwoju kraju, a która jednocześnie, wskutek szczególnego zdarzenia losowego znalazła się w sytuacji bytowej będącej rażąco niesprawiedliwą w odniesieniu do jej dokonań. Z tak zaprezentowanym odczytywaniem treści spornego przepisu tut. Sąd w pełni się zgadza. Powyższa materia była bowiem przedmiotem wielokrotnej oceny sądów administracyjnych, które w drodze orzeczniczej wypracowały wykładnię omawianego przepisu. Dla przykładu wskazać należy m. in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 stycznia 2007 r. wydanego w sprawie o sygn. akt I OSK 894/06 w którym wskazano, iż :"(...) szczególnie uzasadniony przypadek wiązać się winien nie tylko z ekstremalnie nawet trudną sytuacją bytową, lecz także ze szczególnymi właściwościami osoby ubiegającej się o przyznanie tego świadczenia , wskazującymi na wyjątkowość danego przypadku w aspekcie społecznym. Chodzić tu może o posiadanie przez wnioskodawcę pewnych cech wyróżniających , jak wybitne osiągnięcia na niwie zawodowej, artystycznej i sportowej czy społecznej, świadczące o zasługach danej osoby wobec społeczeństwa. Sytuacja bytowa spowodowana stanem zdrowia, czy też zdarzeniem losowym nie daje zatem podstaw do domagania się przyznania emerytury lub renty(...)". W podobny sposób wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 1 sierpnia 2007r. w sprawie o sygn. akt I OSK 7/07 stwierdzając, iż: "Niedookreślone pojęcie szczególnie uzasadnionych przypadków bez wskazania jakichkolwiek kryteriów i przesłanek oznacza, że ustawodawca pozostawił Prezesowi Rady Ministrów ocenę, czy sytuacja osoby ubiegającej się o świadczenie specjalne nosi znamiona szczególnie uzasadnionego przypadku. Przy czym warto wskazać, iż celem przepisu art.82 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach (...) jest uhonorowanie i zapewnienie godziwych warunków bytowych osobom, które mają wybitne indywidualne zasługi i osiągnięcia w określonej dziedzinie aktywności". Również w wyroku z dnia 12 grudnia 2008r. wydanym w sprawie o syg. akt I OSK 396/08 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że :"Świadczenie o którym mowa w art.82 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach (...) nie ma charakteru socjalnego, gdyż wtedy zatraciłoby wyjątkowy charakter przyznania i stałoby się świadczeniem o charakterze powszechnym". Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż okoliczności przedstawione przez wnioskodawcę nie świadczą o tym, aby przysługiwało mu uprawnienie do świadczenia w omawianym trybie. Skarżący nie uzasadnił skutecznie tego, aby legitymował się wybitnymi osiągnięciami i zasługami dla kraju. O posiadaniu takich zasług nie świadczy zaś fakt otrzymania odznaczeń państwowych. Stanowią one oczywiście wyraz uznania, dla pracy skarżącego, jednakże nie można skutecznie wywodzić z tego faktu istnienia zasług dla całego kraju, a zwłaszcza zasług o charakterze wyjątkowym i niepowtarzalnym. Za przyznaniem świadczenia w omawianym trybie nie przemawia również podnoszona w skardze okoliczność doznania krzywdy wskutek nieprawidłowego leczenia w państwowej służbie zdrowia. Ta bowiem materia może być ewentualną przesłanką do wytoczenia powództwa odszkodowawczego na drodze cywilnej. Nie może zaś zostać potraktowana jako uzasadniająca istnienie zdarzenia losowego o charakterze szczególnym. Uwypuklana w skardze trudna sytuacja materialna także nie stanowi wystarczającej przesłanki dla przyznania omawianego świadczenia. Przedmiotowy przepis nie ma bowiem charakteru świadczenia socjalnego. Co się zaś tyczy pozostałych zarzutów podniesionych w skardze, w szczególności dotyczących oceny ustawy o emeryturach i rentach(...), czy też wypowiedzi prasowych Prezesa Rady Ministrów to uznać należy, iż pozostają one w oderwaniu od problematyki prawnej niniejszej sprawy i nie wpływają na jej wynik. Za chybiony uznać należy także zarzut wywiedziony z konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Pomijając fakt, iż zarzut taki uzasadniałby wyłącznie konieczność odmowy przyznawania świadczeń w omawianym trybie, to podkreślić należy, że przepis będący podstawą wydania skarżonej decyzji pozostaje w obrocie legislacyjnym. Trybunał Konstytucyjny nie stwierdził jego niezgodności z Konstytucją RP. Tutejszy Sąd również nie dopatruje się takiej niekonstytucyjności. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, oraz iż przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.)