II SA/Wa 1864/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kania Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung (sprawozdawca) Sławomir Fularski Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. N. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej postanowieniem nr [...] z dnia [...] września 2014 r. stwierdził, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144, a także art. 268a kpa oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm.), niedopuszczalność zażalenia A. N. na postanowienie Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. W sprawie ustalono stan faktyczny. Zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewoda [...] wszczął w stosunku do A. N. postępowanie w trybie egzekucji administracyjnej w przedmiocie zwolnienia i wydania wierzycielowi - Oddziałowi Regionalnemu Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. lokalu mieszkalnego położonego w P. przy ul. [...]. Następnie postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] wezwał A. N. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi z nim osobami do opróżnienia, opuszczenia i wydania na rzecz wierzyciela zajmowanego lokalu mieszkalnego. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia radcy prawnego J. K., działającego w imieniu dłużnika. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. Wojewoda [...] wezwał ww. radcę prawnego do nadesłania w terminie 7 dni pełnomocnictwa do działania w imieniu A. N. przed organem egzekucyjnym. W odpowiedzi radca prawny nadesłał pełnomocnictwo udzielone mu przez stronę w dniu [...] grudnia 2011 r. do zastępowania go w postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczącym wykwaterowania z lokalu mieszkalnego przed organami Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz organami postępowania egzekucyjnego, sądami administracyjnymi I i ewentualnie II instancji. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...] stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ wskazał, iż ww. zażalenie zostało złożone przez podmiot niemający legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia. Na powyższe postanowienie, zgodnie w zawartym w nim pouczeniu, radca prawny J. K. wniósł do Ministra Obrony Narodowej zażalenie, zarzucając naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Minister Obrony Narodowej po rozpoznaniu powyższego zażalenia, stwierdził postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. jego niedopuszczalność. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe zażalenie jest niedopuszczalne zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Organ wyjaśnił bowiem, że Wojewoda [...] w zaskarżonym postanowieniu błędnie pouczył zobowiązanego o prawie wniesienia zażalenia do Ministra Obrony Narodowej. Jednak błędne pouczenie strony, nie tworzy uprawnienia do zaskarżenia takiego postanowienia. Odnosząc się natomiast do przesłanek podmiotowych niedopuszczalności wniesionego zażalenia organ podniósł, że A. N. udzielił pełnomocnictwa radcy prawnemu w dniu [...] grudnia 2011 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej w rozważanym przypadku nastąpiło natomiast w dniu [...] kwietnia 2013 r. i dopiero z tym dniem mogło nastąpić skuteczne ustanowienie pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi A. N., reprezentowanego przez radcę pranego J. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie norm prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 33 § 1 i 2 kpa, polegające na przyjęciu, iż zobowiązany nie może udzielić w każdym czasie nawet przed wszczęciem postępowania pełnomocnictwa pełnomocnikowi przewidując, iż w przyszłości takowe postępowanie może się toczyć i udzielenie takiego pełnomocnictwa nie jest skuteczne. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W dniu [...] grudnia 2014 r. organ nadesłał do Sądu postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...], w którym organ stwierdził nieważność postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2014 r. jako wydanego z naruszeniem przepisów o właściwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga A. N. zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Artykuł 18 cytowanej ustawy wskazuje natomiast, że jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Stosownie zaś do art 134 w zw. z art 144 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W rozpoznawanej sprawie organ I instancji - Wojewoda [...] stwierdził postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. niedopuszczalność zażalenia z dnia [...] czerwca 2014 r. od wydanego własnego postanowienia. Dodatkowo w wydanym rozstrzygnięciu organ pouczył stronę o prawie wniesienia środka zaskarżenia (zażalenia) do organu wyższego stopnia - Ministra Obrony Narodowej i strona z tego prawa skorzystała, wnosząc zgodnie z pouczeniem zażalenie z dnia [...] lipca 2014 r. W wyniku tego organ II instancji wydał zaskarżone postanowienie o niedopuszczalności powyższego zażalenia. Nie ulega wątpliwości, że działanie organu I instancji Wojewody [...] było błędne. Wątpliwości tych nie miał też organ II instancji wszczynając z urzędu postępowanie i wydając postanowienie o stwierdzeniu nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. W tym miejscu należy wyjaśnić, że stwierdzenie nieważności jest aktem deklaratoryjnym, który działa z mocą wsteczną (ex tunc) od daty wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji administracyjnej dotkniętej wadą. Decyzja stwierdzająca nieważność uchyla więc skutki prawne jakie powstały od dnia doręczenia nieważnej decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 października 2012 r. sygn. akt II OZ 952/12, publ. LEX nr 1240847). Oznacza to, iż w sensie prawnym postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. nie było. W związku z tym uprawnione jest stwierdzenie, że działanie organu II instancji (stwierdzenie nieważności postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r.) doprowadziło do sytuacji, w której w obrocie prawnym pozostało postanowienie z dnia [...] września 2014 r. oraz dwa zażalenia – z dnia [...] czerwca 2014 r. i z dnia [...] lipca 2014 r. Zażalenia z dnia [...] lipca 2014 r. zostało rozpoznane zaskarżonym postanowieniem Ministra Obrony Narodowej, jednak wcześniejsze zażalenie pozostało nadal nierozpoznane. Jest to o tyle istotne, że to w pierwotnym zażaleniu z dnia [...] czerwca 2014 r. pełnomocnik skarżącego odniósł się do postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., w którym wezwano A. N. wraz ze wszystkimi wspólnie zamieszkałymi z nim osobami do opróżnienia, opuszczenia i wydania na rzecz wierzyciela zajmowanego lokalu mieszkalnego. Zatem rozpoznanie tego zażalenia gwarantuje stronie zachowanie zasady dwuinstancyjnego postępowania. Natomiast zażalenie z dnia [...] lipca 2014 r. zostało złożone w wyniku błędnego pouczenia organu zawartego w nieważnym już postanowieniu i dotyczy głównie kwestii związanych z pełnomocnictwem przedstawionym przez radcę prawnego, a nie meritum sprawy. Stąd też wyeliminowanie z obrotu prawnego błędnego postanowienia z dnia [...] lipca 2014 r. musi wiązać się z wyeliminowaniem zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej i rozpoznaniem zażalenia z dnia [...] czerwca 2014 r. Dlatego też ponownie rozpoznając sprawę organy wezmą pod uwagę zmianę okoliczności sprawy oraz rozważania Sądu. Na marginesie należy dodać, że na obecnym etapie postępowania Sąd nie mógł wypowiedzieć się co do prawidłowości złożonego przez pełnomocnika skarżącego pełnomocnictwa, ani też co do prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Byłoby to bowiem działanie przedwczesne. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonego orzeczenia Sąd orzekł na podstawie art. 152 cytowanej ustawy.