II SA/Wa 188/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski Andrzej Kołodziej (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi S. O. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy oczekujących na najem lokalu mieszkaniowego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Zarządu Dzielnicy [...] na rzecz skarżącej S. O. kwotę 557 (słownie: pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2014 r. w sprawie skreślenia z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] w Dzielnicy [...], na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...][...] stanowiącego załącznik nr 12 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.) oraz § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 ze zm.) i § 4 ust. 1 i 2, § 22 ust. 1, § 26 ust. 3 oraz § 28 ust. 5 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), skreślił S. O. z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] w Dzielnicy [...] w związku z niezamieszkiwaniem w obrębie dzielnicy [...]. W uzasadnieniu organ podał, że S. O. uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. została zakwalifikowana i umieszczona na liście oczekujących na najem lokalu na czas nieoznaczony. W chwili kwalifikacji zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...], którego właścicielem była osoba obca. Z uwagi na niepełnosprawność synów bliźniaków J. i S., została zwolniona z kryterium powierzchniowego. Aktualna weryfikacja wykazała, że zainteresowana zamieszkuje obecnie wraz z trojgiem dzieci w lokalu nr [...] przy ul. [...], gdzie skoncentrowane jest życie jej i jej dzieci. Zgodnie zaś z § 22 ust. 1 powołanej uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r., wnioski osób ubiegających się o najem lokalu powinny być składane w dzielnicy, w której zamieszkuje wnioskodawca. Ponieważ wnioskodawczyni nie spełnia tego warunku, należało ją skreślić z listy osób oczekujących na najem lokalu z zasobu [...]. W wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa z dnia 21 listopada 2014 r. S. O. wniosła o uchylenie powyższej uchwały zarzucając jej wydanie bez podstawy prawnej. Zainteresowana stwierdziła, iż Zarząd Dzielnicy [...] w sposób nieprawidłowy przyjął, że przepis § 22 ust. 1 uchwały Rady m.st Warszawy stanowi podstawę prawną do skreślenia z listy zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu tych osób, które po złożeniu stosownego wniosku w dzielnicy, w której zamieszkują, przeniosły się do innej dzielnicy [...]. Tymczasem zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje z mocy prawa utraty członkostwa we wspólnocie samorządowej, tworzonej przez wszystkich mieszkańców [...], co wynika wprost z treści § 1 pkt 7 uchwały, zgodnie z którym przez zasób mieszkaniowy należy rozumieć mieszkaniowy zasób [...], a nie zasoby mieszkaniowe poszczególnych jej dzielnic. Wnioskodawczyni podniosła, że uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sposób szczególny reguluje przypadki prowadzące do skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Może do tego dojść w następujących sytuacjach: 1) w przypadku niespełnienia kryterium dochodowego (§ 26 ust. 3), 2) w przypadku niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji (§ 26 ust. 4), 3) w przypadku, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury jego rodziny (§ 27 ust. 2). Natomiast istniejący w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezom w/w norm prawnych. W odpowiedzi na powyższe wezwanie zastępca Burmistrza Dzielnicy [...] [...] podtrzymał stanowisko zawarte w przedmiotowej uchwale Nr [...] z dnia [...] października 2014r. W skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] października 2014r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. O. zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. § 22 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], poprzez błędną jego wykładnię skutkującą przyjęciem, że przepis ten stanowi podstawę prawną do skreślenia z listy oczekujących na zawarcie umowy najmu tych osób, które po złożeniu stosownego wniosku w dzielnicy, w której zamieszkują, przeniosły się do innej dzielnicy [...], w sytuacji, gdy z treści § 1 pkt 7 powołanej uchwały jednoznacznie wynika, że zmiana miejsca zamieszkania nie powoduje utraty członkostwa we wspólnocie samorządowej tworzonej przez wszystkich mieszkańców [...], niezależnie od zamieszkania na terenie danej dzielnicy. Z uwagi na wskazane zarzuty wnosiła o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu podała, iż zgodnie z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostało naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej może, po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Następnie powtórzyła argumenty przemawiające za tym, że § 22 ust. 1 przedmiotowej uchwały z dnia 9 lipca 2009r. określa wyłącznie procedury prowadzące do rozstrzygnięcia o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu i nie może stanowić podstawy do dokonywania zmiany na liście, w tym skreślenia osób już na niej umieszczonych. Brak było zatem podstaw do skreślenia skarżącej z listy osób oczekujących na najem lokalu w związku z niezamieszkiwaniem w Dzielnicy [...]. Skarżąca podniosła, iż sprawa o zbliżonym stanie faktycznym była przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w wyroku z dnia 26 kwietnia 2013r. (I SA/Wa 1168/12, Legalis) wyraził pogląd zbieżny z przedstawionym przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że przywołany przez skarżącą wyrok dotyczący jedynie osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 us. 2 pkt 4 uchwały z dnia 9 lipca 2009r. Podkreślił jednocześnie, że Rada m.st. Warszawy uchwałą Nr XLVIII/1304/2012 z dnia 13 grudnia 2012r. zmieniającą uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, z dniem 1 stycznia 2013r. wprowadziła stosowne zmiany doprecyzowujące zasady skreślania z listy osób zakwalifikowanych. Organ ponownie wskazał na przepis § 22 ust. 1 uchwały z dnia 9 lipca 2009r. oraz podał, że lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie kryterium dochodowego. W razie niespełnienia któregokolwiek z kryteriów może to skutkować skreśleniem z listy (§ 26 ust. 3). Dopisanie w § 26 ust. 3 zdania 3 w brzmieniu "W przypadku osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4, zmiana miejsca pobytu na obszarze Miasta nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji" oznacza, że w stosunku do innych osób można dokonać negatywnej weryfikacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. W myśl uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008r., sygn. akt I OPS 4/08 (ONSA 2008, nr 6, poz. 90), rozstrzygnięcie o zakwalifikowaniu i umieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu jest rozstrzygnięciem w sprawie z zakresu administracji publicznej, podjętym przez organ dzielnicy, a więc aktem, do którego ma zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) i art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "Ppsa". W świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego, także skreślenie przez organ gminny osoby z listy osób uprawnionych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, w tym socjalnego, wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy, jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 Ppsa (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2010r., sygn. akt I OSK 362/10, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak wynika natomiast z brzmienia art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętym przez organy gminy z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa –zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest uchwała Nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] października 2014r. w sprawie skreślenia S. O. z listy osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu [...] w Dzielnicy [...]. Podstawę prawną jej podjęcia stanowią przepisy § 4 ust. 1 i 2, § 22 ust. 1, § 26 ust. 3 oraz § 28 ust. 5 uchwały Nr LXVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz 3937 ze zm.), dalej jako "uchwała z dnia 9 lipca 2009r." Nie ulega wątpliwości, iż skarżąca przed wniesieniem skargi do Sądu w dniu 7 stycznia 2015r., wyczerpała tryb przewidziany w art. 52 § 4 Ppsa, kierując do Zarządu Dzielnicy [...] w dniu 21 listopada 2014r. wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, na które organ odpowiedział w piśmie z dnia 9 grudnia 2014r., nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska w sprawie. Poza sporem pozostaje również okoliczność, że w dniu [...] sierpnia 2009r. Zarząd Dzielnicy [...] podjął uchwałę nr [...] o umieszczeniu S. O. na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego, po rozpatrzeniu jej wniosku jako mieszkańca Dzielnicy [...]. Zgodnie z § 4 uchwały z dnia 9 lipca 2009r., lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom: 1. które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkaniowej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi z naruszeniem przepisów prawa budowlanego, a nadto 2. w których gospodarstwie domowym średni miesięczny dochód na jednego członka gospodarstwa domowego nie przekracza minimum dochodowego. Zaznaczenia wymaga okoliczność, iż przez mieszkaniowy zasób należy rozumieć mieszkaniowy zasób miasta stołecznego [...] (§ 1 pkt 7 uchwały z dnia 9 lipca 2009r.) Przepis § 22 ust. 1 tej uchwały stanowi z kolei, że wnioski osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu, z wyłączeniem spraw wymienionych w § 40 i § 40a, wraz z oświadczeniami dotyczącymi stanu majątkowego oraz dokumentacja potwierdzająca posiadane przez te osoby tytuły prawne do lokali, powinny być składane w urzędzie dzielnicy właściwym dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy, w przypadku osób bezdomnych – w urzędzie dzielnicy, w której wnioskodawca posiadał ostatnie miejsce zamieszkania, natomiast w przypadku osób bezdomnych, które nie wykazały swojego ostatniego miejsca zamieszkania w [...] – w dowolnie wybranym urzędzie dzielnicy. Wnioski w sprawach, w których wymagane jest weryfikowanie kryterium dochodowego, składane są dodatkowo wraz z oświadczeniami i dokumentami wydanymi przez podmioty wskazane w § 1 pkt 25, potwierdzającymi wysokość dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone we wniosku do wspólnego zamieszkiwania. Z kolei w myśl jej § 26 ust. 3, lista podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia któregokolwiek z kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. W przypadku osób bezdomnych oraz osób wymienionych w § 5 ust. 2 pkt 4, zmiana miejsca pobytu na obszarze Miasta nie może być przyczyną negatywnej weryfikacji. Wreszcie stosownie do § 28 ust. 5 uchwały, w przypadku ustalenia w wyniku weryfikacji, o której mowa w art. 1, że wnioskodawca nie spełnia warunków uprawniających do zawarcia umowy najmu lokalu, zarząd dzielnicy dokonuje skreślenia z listy. Wskazane wyżej przepisy uchwały z dnia 9 lipca, wymienione w zaskarżonej uchwale jako materialnoprawne podstawy jej podjęcia, nie dają podstaw do skreślenia osoby z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego z mieszkaniowego zasobu [...] z tego tylko powodu, że osoba ta mieszka obecnie – tak jak skarżąca zamieszkująca aktualnie w Dzielnicy [...] – w innej dzielnicy niż dzielnica, w której złożony był wniosek. Przepis § 22 ust. 1 przesądza jedynie o właściwości urzędu dzielnicy przy składaniu wniosku, a właściwość ta uzależniona jest od miejsca zamieszkania. Ani powyższy przepis, ani też żaden z powołanych przez organ, zdaniem Sądu nie dawał podstaw do skreślenia skarżącej z przedmiotowej listy. Rację ma skarżąca stwierdzając, że na gruncie uchwały z dnia 9 lipca 2009r. do skreślenia z listy może dojść w przypadku gdy wnioskodawca: nie spełnia kryterium dochodowego (§ 26 ust. 3), nie dostarczył w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do weryfikacji (§ 26 ust. 4 i § 28 ust. 4), nie przyjął żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury jego rodziny (§ 27 ust. 2) oraz gdy w wyniku weryfikacji ( o której mowa w ust. 1) ustalono, że nie spełnia warunków uprawniających do zawarcia umowy najmu lokalu (§ 28 ust.5). Takiej podstawy nie sposób doszukać się również w zdaniu drugim § 26 ust. 3 przedmiotowej uchwały, w brzmieniu wprowadzonym uchwałą Nr XLVIII/1304/2012 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 13 grudnia 2012r., zmieniającą uchwałę w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], na którą to okoliczność organ powołał się w odpowiedzi na skargę. Konkludując należy stwierdzić, iż w świetle uchwały z dnia 9 lipca 2009 r., zarząd dzielnicy nie posiada kompetencji do skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu osób, które po złożeniu stosownego wniosku do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, urzędu dzielnicy, przeniosły się następnie do innej dzielnicy i tam zamieszkują, ponieważ przez przeniesienie się do innej dzielnicy, nie tracą one statusu członka wspólnoty samorządowej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 Ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej uchwały orzeczono na podstawie art. 152 Ppsa, zaś o kosztach w oparciu o przepisy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 Ppsa.