II SA/Wa 1887/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA - Anna Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego A. W. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu w sprawie ze skargi C. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddział w [...] z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia dokumentów dotyczących funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa Państwa postanawia odmówić przyznania wynagrodzenia radcy prawnemu A. W. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2015 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie Okręgowa Izba Radców Prawnych w W. pismem z 10 lutego 2015 r. wyznaczona radcę prawnego A. W. pełnomocnikiem skarżącego. Pismem z 31 marca 2015 r. wyznaczony radca prawny wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2014 r. odrzucającego skargę. W skardze kasacyjnej zawarł również wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej przez radcę prawnego z urzędu, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił przedmiotową skargę kasacyjną, wskazując że skarga kasacyjna została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, a pełnomocnik nie zwrócił się do Sądu o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie, wyznaczony radca prawny zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za udzielenie pomocy prawnej przez radcę prawnego z urzędu, jednocześnie oświadczając, że koszty te nie zostały zapłacone w całości, ani w części. Postanowieniem z dnia 16 września 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 18 maja 2015 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd podtrzymał argumentację sądu pierwszej instancji, wskazując na utrwaloną linię orzeczniczą sądów administracyjnych stwierdzając, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika z urzędu po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to okoliczność ta pozwala na przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, o ile wniosek taki zostanie złożony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490), zwanym dalej rozporządzeniem. W § 14 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, zostały wskazane konkretne czynności procesowe, za które przysługuje w drugiej instancji zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu. Z przepisu tego wynika, że zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej należy się pełnomocnikowi z urzędu, między innymi za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej - § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b oraz w postępowaniu zażaleniowym - § 14 ust. 2 pkt 2 lit. d rozporządzenia. Trzeba podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie NSA z 22 grudnia 2004r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93). Oznacza to, że należy ustalić, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych. W niniejszej sprawie ustanowiony radca prawny z urzędu sporządził i wniósł w imieniu skarżącego skargę kasacyjną od postanowienia Sądu z dnia 27 listopada 2014 r. Należy jednak zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie jest możliwe skuteczne wniesienie skargi kasacyjnej po upływie ustawowego terminu bez uprzedniego przywrócenia przez sąd terminu do jej wniesienia. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego, wnosząc skargę kasacyjną, nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do jej wniesienia, w związku z tym Sąd postanowieniem z dnia 18 maja 2015 r. odrzucił skargę kasacyjną. Podniesione w zażaleniu na to postanowienie zarzuty nie zostały uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, który oddalił wniesione zażalenie. W ocenie Sądu, nie można uznać, że wyznaczony pełnomocnik, udzielił stronie pomocy prawnej zgodnie z zasadami profesjonalizmu, a właśnie w tym celu został ustanowiony przymus radcowsko-adwokacki do sporządzenia skargi kasacyjnej. Oznacza to, że brak jest podstaw do przyznania radcy prawnemu żądanego wynagrodzenia, gdyż nie można uznać, iż skarżącemu została rzeczywiście udzielona pomoc prawna. Obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej. Ponadto strona, której zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona pomoc jest pomocą iluzoryczną. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CZ 69/07, publ. LEX nr 325665), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie NSA z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 221/14, postanowienie NSA z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OW 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 250 cytowanej ustawy w zw. z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, orzekł jak w sentencji.