II SA/Wa 1893/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Marcin Kwiatkowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2025 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] września 2023 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz skarżącego M. B. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] września 2024 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. (SKO w O.), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") w związku art. 1, art. 2 ust. 1 i 2, art. 3, art. 4 ust. 1, art. 5, art. 6, art. 16 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta O. z dnia [...] września 2023 r., nr [...] odmawiającą M. B. udostępnienia informacji publicznej w postaci kopii załącznika nr [...] do umowy [...] z widocznymi cenami jednostkowymi poszczególnych robót objętych zamówieniem konserwacji oświetlenia dróg i innych terenów publicznych w granicach Miasta O. Wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 22 kwietnia 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2373/23 uchylił decyzję SKO w O. z dnia [...] października 2023 r. nr [...]. W uzasadnieniu ww. wyroku, Sąd stwierdził nieprawidłowe zastosowanie przez organ odwoławczy przepisu art. 11 ust 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w brzmieniu obowiązującym do 4 września 2018 r. Sąd wskazał, że obecna definicja "tajemnicy przedsiębiorcy" różni się od definicji przytoczonej przez SKO w O. Sąd nakazał, aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy jeszcze raz zbadać i ocenić sporną kwestię tajemnicy przedsiębiorcy, odwołując się do obowiązującej w dniu wydania decyzji definicji tajemnicy przedsiębiorstwa. SKO w O. w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] września 2024 r., powołując się na wytyczne Sądu, odwołało się do definicji legalnej tajemnicy przedsiębiorstwa zawartej w art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Wskazano, że zgodnie z tym przepisem, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Przepis ten nie precyzuje, jakie konkretnie działania musiał podjąć dany podmiot w celu ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa, aby można było te informacje uznać za poufne. W opinii SKO w O., warunek poufności informacji został w przedmiotowej sprawie spełniony, a wykonawca usługi - firma "[...]" - wyjaśniła w sposób przekonujący, że spełniona została przesłanka formalna tajemnicy przedsiębiorcy. Żądane informacje pozostają pod szczególną ochroną i nie są dostępne dla szerokiego kręgu osób. Oświadczenie takie zostało złożone przez firmę "[...]" w dniu [...] września 2022 r. Aby jednak zastrzeżenie tajemnicy było w ogóle skuteczne, wykonawca musi wraz ze złożeniem takiej informacji złożyć stosowne oświadczenie oraz wykazać, że faktycznie jest to tajemnica. A więc złożenie informacji stanowiącej tajemnicę oraz złożenie zastrzeżenia jej tajemnicy wraz z uzasadnieniem musi nastąpić jednocześnie - razem z ofertą. Ponadto, dla skuteczności złożonego przez wykonawcę zastrzeżenia, oświadczenie o tym, że jakaś informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa musi być odpowiednio uzasadniona. Uzasadnienie musi zawierać konkretne odniesienia do objętej zastrzeżeniem treści, a w uzasadnieniu tym należy wykazać spełnienie wszystkich wymienionych wyżej przesłanek, które pozwalają uznać informację za tajemnicę. W stosunku do poszczególnych przesłanek trzeba sięgać do różnych argumentów i różnych form udowadniania. Na kanwie niniejszej sprawy, oświadczenie wykonawcy złożone w dniu 25 września 2022 r. nie zawierało takiego uzasadnienia. Jednak w piśmie z dnia 15 września 2023 r. przedsiębiorca dokładnie wytłumaczył powody, dla których nie wyraził zgody na udostępnienie kopii załącznika nr [...] do umowy [...]. Przedsiębiorca wskazał, że złożona przez niego oferta - załącznik nr [...] do umowy [...] prezentujący ceny jednostkowe - miała charakter techniczny i organizacyjny oraz posiadała wartość gospodarczą, a czynniki te wpłynęły na kalkulację ceny złożonej oferty przetargowej. Oferta ta okazała się najlepsza i najatrakcyjniejsza dla zamawiającego - Prezydenta Miasta O. To właśnie techniczny i organizacyjny charakter załącznika nr [...] do umowy wpłynął na kalkulację konkretnych pozycji (cen jednostkowych) zawartych w ofercie i posiada wartość gospodarczą, bowiem oferta, jaką przedstawił ten konkrety przedsiębiorca, została wybrana jako oferta najlepsza. Ponadto, zdaniem przedsiębiorcy, w przypadku ujawnienia cen jednostkowych przestałaby obowiązywać zasada konkurencyjności. Organ odwoławczy wskazał, że również organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji - odmawiającej udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 11 ust. 2) - zawarł pełną argumentację wskazującą na okoliczność spełnienia zarówno przesłanek formalnych, jak i materialnych rzeczonej odmowy. SKO w O. zwróciło uwagę, że M. B. w swoim odwołaniu nie sprecyzował ścisłe celu, w jakim udostępniona mu miała zostać żądana informacja. Cel jaki wskazał, tj. społeczna kontrola procesu wydatkowania środków publicznych na zadania związane z utrzymaniem oświetlenia, wydaje się niedookreślony. Odwołujący otrzymał informację, tj. umowę wraz z kwotą jaka została wydatkowana na realizację inwestycji, co winno urealnić wskazany przez odwołującego cel, tj. społeczną kontrolę procesu wydatkowania środków publicznych na zadania związane z utrzymaniem oświetlenia. Organ odwoławczy zauważył, że obowiązujące przepisy rodzą ryzyko nieprawidłowego korzystania z dostępu do informacji, dlatego należy rozważać, czy nie ograniczyć niektórym wnioskodawcom tego prawa, ponieważ ich wnioski są jedynie próbą jego wykorzystania do innych celów, niezgodnych z nadrzędnymi zasadami i wartościami. Jeżeli wnioskodawca kieruje pytania niepodyktowane troską o dobro publiczne, to oznacza, że nadużywa prawa do informacji, a informacja mu się nie należy. Prawo do informacji nie może być wykorzystywane do pozyskiwania wszelkich informacji w celach stanowiących zaprzeczenie idei ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przesądzenie, czy wnioskujący skierował wniosek w prawidłowym celu, w zgodzie z zasadami i wartościami, zależy od organu (adresata wniosku), który powinien każdorazowo oceniać zachowanie wnioskodawcy. W związku z powyższym, SKO w O. uznało, iż w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do uznania odwołania za uzasadnione, a zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. M. B. skierował na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie, o zobowiązanie Prezydenta Miasta O. do udostępnienia informacji w formie, o jaką wnioskował, a także o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1. art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych (Dz. U. z 1977 r. Nr 38, poz. 167) w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o prawie do swobodnego wyrażania opinii obejmującego swobodę poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania wszelkich informacji i poglądów, bez względu na granice państwowe, ustnie, pismem lub drukiem, w postaci dzieła sztuki bądź w jakikolwiek inny sposób według własnego wyboru, poprzez jego niezastosowanie i nieudostępnienie na wniosek informacji podlegającej udostępnieniu, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionego ograniczenia prawa człowieka do informacji; 2. art. 61 ust. 1 w zw. z art. 61 ust. 3 i art. 31 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim z przepisów tych wynikają zasady ograniczenia prawa do informacji, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieuzasadnionej odmowie udzielenia informacji, niespełniającej warunków proporcjonalności i konieczności dokonanego ograniczenia, nieznajdującej podstaw w potrzebie ochrony wartości prawnie chronionych wskazanych w art. 61 ust. 3 Konstytucji RP; 3. art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że prawo do informacji podlega ograniczeniu ze względu na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, poprzez błędne zastosowanie polegające na niepoprawnym przyjęciu, że udostępnienie żądanych informacji naruszyłoby tajemnicę przedsiębiorcy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie odnotowania wymaga, że w sprawie nie jest sporne, że żądana przez wnioskodawcę informacja, tj. kopia załącznika nr [...] do umowy [...] z widocznymi cenami jednostkowymi poszczególnych robót objętych zamówieniem konserwacji oświetlenia dróg i innych terenów publicznych w granicach Miasta O., stanowi informację publiczną. Nie jest także kwestionowane, że Prezydent Miasta O. jest podmiotem obligowanym mocą art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. do udostępnienia informacji, które są w jego posiadaniu. Zasadnicze rozbieżności i spór dotyczą kwalifikacji opisanej informacji jako tajemnicy przedsiębiorcy, której jawność winna być ograniczona na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Dokonując wykładni przywołanego przepisu, konieczne jest wskazanie na konstytucyjne umocowanie prawa dostępu do informacji publicznej. Ta okoliczność ma zasadnicze znaczenie dla właściwego postrzegania ww. przepisu jako wyjątku od zasady dostępu do informacji publicznej. Gwarancje wskazanego uprawnienia zwarte zostały w art. 61 Konstytucji RP. Przepis ten stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (ust. 1). Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Jednocześnie art. 31 ust. 3 Konstytucji RP stwierdza, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku prawnego, bądź też dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Z powołanych norm Konstytucji RP jasno wyłania się, artykułowana na wstępie, teza dostępu do informacji publicznej i wyjątkowym charakterze jej ograniczenia. Zwrócił na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lipca 2003 r. sygn. akt II SA 837/03 (CBOSA), formułując pogląd, wedle którego ogólną zasadą wynikającą z art. 61 Konstytucji jest dostęp do informacji. Wszelkie wyjątki od tej zasady powinny być formułowane w sposób wyraźny, a wątpliwości powinny przemawiać na rzecz dostępu. Zatem wyłączenia w zakresie dostępu do informacji publicznej ujęte w przywołanym już przepisie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. muszą być interpretowane jako wyjątek od zasady, a zatem w sposób dosłowny, stosowanie wykładni rozszerzającej jest wykluczone. Odczytując znaczenie tego przepisu z punktu widzenia okoliczności rozpoznawanej sprawy trzeba dostrzec, że wprawdzie w ustawie o dostępie do informacji publicznej ustawodawca nie zdefiniował pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy", niemniej jednak w polskim systemie prawa funkcjonuje określenie "tajemnica przedsiębiorstwa", które może być co najmniej pomocniczo stosowane dla wykładni istotnego dla sprawy pojęcia "tajemnicy przedsiębiorcy". Pojęcia te w zasadzie pokrywają się zakresowo i w istocie można traktować je jako synonimy (zob. M. Jaśkowska, Dostęp do informacji publicznej w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Toruń 2002, s. 78). Na potrzeby stosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. przyjmuje się definicję pojęcia "tajemnica przedsiębiorstwa", którą zawiera przepis art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2022 r. poz. 1233, dalej: "z.n.k.u."). Zgodnie z jego treścią, przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, które jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania ich w poufności. Przyjmuje się, jak już wyżej zaznaczono, że pojęcia "tajemnica przedsiębiorcy" i "tajemnica przedsiębiorstwa" w zasadzie pokrywają się zakresowo, ale w niektórych sytuacjach tajemnica przedsiębiorcy może być rozumiana szerzej. Ustalenie, że w konkretnym przypadku mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy, jest związane z oceną stopnia ograniczenia prawa do informacji publicznej. Tajemnica ta jest podstawą ograniczenia jawności ze względu na poszanowanie interesu prywatnego podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ten sposób dobro to stanowi wartość, która musi być brana pod uwagę przy wyważaniu, zgodnie z zasadą proporcjonalności, czy w danym stanie faktycznym i prawnym możliwe jest udostępnienie informacji. Stwierdzenie istnienia tajemnicy przedsiębiorstwa musi być dokonywane w konkretnym stanie faktycznym przy uwzględnieniu wszystkich jego uwarunkowań. Tajemnica ta nadto musi być oceniona w sposób obiektywny, nie wystarczy, aby żądana informacja odnosiła się do prowadzonej działalności gospodarczej i aby z woli przedsiębiorcy była objęta tajemnicą. Nie wystarczy także ogólnikowe wskazanie w decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanej informacji, że żądane informacje objęte są tajemnicą przedsiębiorstwa; konieczne jest wykazanie, że w istocie tę tajemnicę zawierają. W orzecznictwie i literaturze wyrażany jest pogląd, że podmiot zobowiązany w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w którego dyspozycji znajduje się informacja, przyjmując zastrzeżenia przedsiębiorcy dotyczące tajemnicy przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa), powinien dokonać oceny zasadności wyłączenia jawności żądanej informacji. Na przedsiębiorcy natomiast ciąży obowiązek wykazania, że zastrzeżone przez niego informacje wpisują się w definicję tajemnicy przedsiębiorstwa. W procesie udostępnienia informacji publicznej chodzi bowiem nie tylko o ustalenie, czy dana informacja ma charakter tajemnicy przedsiębiorcy, ale również o prawidłowe wyważenie proporcji, jakie muszą być zachowane, aby przyjąć, że dane ograniczenie wolności obywatelskiej nie narusza konstytucyjnej hierarchii dóbr (por. P. Szustakiewicz, Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego z lat 2015–2018 w sprawach dotyczących informacji publicznej, PPP 2019/7–8, s. 14–15). Przy zastosowaniu art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w powiązaniu z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, należy pamiętać, że stwierdzenie, iż w danym przypadku mamy do czynienia z tajemnicą przedsiębiorcy, wymaga łącznego wystąpienia przesłanki materialnej i formalnej. Materialny element tajemnicy przedsiębiorcy koncentruje się wokół szczególnej treści informacji objętej tajemnicą (np. szczegółowy opis stosowanych urządzeń, technologii, sposobu wykonywania usługi, jej koszt, rozwiązania konstrukcyjne). Uzasadnienie decyzji odmawiającej na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. udostępnienia informacji z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy, powinno zawierać argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie tzw. przesłanek materialnych tej odmowy. Nie jest zatem dopuszczalne, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, powoływanie się na przesłankę wyłączenia informacji z obowiązku jej udostępnienia, bez wskazania konkretnej argumentacji, uzasadniającej przyczyny uznania, że zachodzą szczególne okoliczności wskazane w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Tylko jasne, nieabstrakcyjne i szczegółowe przedstawienie stanowiska może oprzeć się zarzutowi naruszenia w decyzji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Takie stanowisko prezentowane jest także w piśmiennictwie. Zgodnie z nim, podmiot odmawiający udostępnienia informacji publicznej - z powołaniem się na tajemnicę przedsiębiorcy - obowiązany jest wyjaśnić, czy żądane dokumenty zawierają informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, co do których przedsiębiorca podjął niezbędne działania w celu zachowania ich poufności, a więc, czy chodzi tu o kwestie wynalazcze, związane z działalnością marketingową, czy może o tzw. know-how produkcyjne, ewentualnie know-how handlowe bądź inne. Niewystarczającym jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, bez jakiegokolwiek rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Ważnym jest, by decyzja odmowna poparta była określonymi dowodami. Istnienie tajemnicy przedsiębiorstwa w określonym przypadku musi być oczywiste i weryfikowalne, by mogło uzasadniać odmowę udostępnienia informacji publicznej (por. A. Ostapski, Udzielanie informacji publicznej o działalności spółki z o.o. (w której udziały ma powiat) prowadzącej NZOZ działający na podstawie kontraktu z NFZ, Nowe Zeszyty Samorządowe, 2013 r., nr 2, s. 15). W świetle art. 16 ust. 1 i 2 u.d.i.p., uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej powinno spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a zatem powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy) powinno zawierać konkretną, przekonującą argumentację na okoliczność spełnienia w sprawie tychże przesłanek. Brak, ogólność lub pozorność takiej argumentacji świadczy o - wymagającym uchylenia decyzji - naruszeniu art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Do objęcia danych informacji tajemnicą przedsiębiorcy nie wystarcza samo przekonanie podmiotu dysponującego informacją o działalności przedsiębiorcy, że posiadane przez niego dane mają charakter poufny, nawet przy wyraźnym zamanifestowaniu tego przekonania. Obok przesłanki formalnej musi jeszcze zostać spełniona przesłanka materialna objęcia danych informacji tajemnicą przedsiębiorcy. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Określone informacje, aby mogły zostać objęte tajemnicą przedsiębiorcy, muszą ze swojej istoty dotyczyć kwestii, których ujawnianie obiektywnie mogłoby negatywnie wpłynąć na sytuację danego podmiotu. W realiach niniejszej sprawy podkreślić należy, że wynikająca z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. tajemnica przedsiębiorcy musi być oceniana w sposób obiektywny, oderwany od woli danego podmiotu. Nie wystarczy bowiem, aby żądana informacja dotyczyła podmiotu, tj. aby odnosiła się do prowadzonej przez niego działalności i aby z jego woli byłą objęta tajemnicą. W takim bowiem przypadku tajemnicą przedsiębiorcy objęte byłoby wszystko, co przedsiębiorca arbitralnie uzna za taką tajemnicę, także na podstawie czynności kwalifikowanych (por. wyrok NSA z dnia 1 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1301/21; wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016, sygn. akt I OSK 2950/14; wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2022, sygn. akt III OSK 1258/21). Ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych wskazuje, że przesłanki nieudzielenia informacji publicznej ze wskazanego powodu muszą być omówione i wyjaśnione w sposób wyczerpujący i precyzyjny (por. wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1993/16). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, SKO w O. nie wykazało z jakich zindywidualizowanych i obiektywnych względów wynika, że żądane przez skarżącego informacje podlegają ochronie i nie mogą być udostępnione w trybie u.d.i.p. W wyroku z dnia 10 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2143/13 Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, iż niewystarczające jest powołanie się jedynie na tajemnicę przedsiębiorcy, bez szczegółowego rozwinięcia, w jakim aspekcie tajemnicę tę należałoby oceniać. Z kolei w wyroku z dnia 4 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1939/15 Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, iż nie jest możliwe do przyjęcia zapatrywanie, że to wyłącznie wola przedsiębiorcy decyduje o utajnieniu określonej informacji publicznej. Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia decyzji SKO w O., a także znajdującego się w aktach sprawy pisma wykonawcy z dnia 15 września 2023 r., nie pozwoliła na uznanie, że w sposób wyczerpujący i przekonujący wykazano, iż żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, co uniemożliwia udostępnienie ich jako informacji publicznej. Wykonawca stwierdził, że złożona oferta ma charakter techniczny, organizacyjny oraz posiada wartość gospodarczą, ponieważ wszystkie te czynniki wpływają na kalkulację ceny złożonej oferty przetargowej, która okazała się cenowo najlepsza oraz najatrakcyjniejsza dla zamawiającego i została wybrana. Jej charakter techniczny oraz organizacyjny wpływał na kalkulację ceny konkretnych pozycji jednostkowych zawartych w ofercie i posiada wartość gospodarczą, bo oferta ta została wybrana, tym samym przedsiębiorstwo pozyskało nowego kontrahenta, dzięki czemu może się rozwijać i działać na rynku. Oferta nie została ujawniona do wiadomości publicznej oraz podjęto w stosunku do niej niezbędne działania w celu zachowania poufności, ponieważ złożone zostało stosowne oświadczenie z dnia 25 września 2022 r. do postępowania przetargowego, a ceny nie zostały udostępnione innym osobom. Wykonawca wyraził również obawę, że w przypadku ujawnienia cen jednostkowych przestanie obowiązywać zasada konkurencyjności. Ceny w przyszłości wyciekną na rynek i w następnych postepowaniach staną się cenami innych wykonawców, pewnie z niewielkimi korektami. Ze stanowiskiem wykonawcy, które zaprezentowało w uzasadnieniu decyzji również SKO w O., nie można się zgodzić. Ceny jednostkowe poszczególnych robót objętych zamówieniem nie są informacjami technicznymi, technologicznymi, organizacyjnymi przedsiębiorstwa i w konsekwencji nie mogą stanowić informacji posiadających wartość gospodarczą. Ponadto, przedstawienie cen jednostkowych nie wskazuje na sposób dokonanej przez wykonawcę kalkulacji cen, czy sposób budowania strategii cenowej i elementów składowych tej strategii, czy też know-how wykonawcy. Zatem bez względu na okoliczności i wkład intelektualny wykonawcy przy sporządzaniu oferty w części cenowej, kalkulacje kosztorysowe nie mogą być zastrzeżone przez wykonawców i objęte tajemnicą przedsiębiorstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2024 r. sygn. akt III OSK 716/22). Przygotowanie cen jednostkowych dla warunków danego postępowania jest zjawiskiem naturalnym i samo w sobie nie uzasadnia objęcia informacji na temat cen jednostkowych ochroną wynikającą z tajemnicy przedsiębiorstwa. Cena jest kalkulacją wykonawcy na potrzeby określonego zamówienia. Skoro jest to cena w postępowaniu, nie można mówić, że jest ona tajemnicą przedsiębiorstwa, a jej wskazanie narazi wykonawcę na szkodę. Cena ta dotyczy bowiem tylko tego konkretnego postępowania (por. orzeczenie KIO z dnia 3 lutego 2015 r. nr KIO 108/15, publ. Lex Polonica). W konsekwencji, Sąd uznał, że brak było podstaw do przyjęcia w sprawie, iż żądana przez skarżącego informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, a tym samym nie było podstaw dla odmowy ich udostępnienia na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Powołanie się przez SKO w O. na ochronę tajemnicy przedsiębiorcy, bez przekonującego wykazania, że ceny jednostkowe wpisują się w jej definicję, nie uzasadnia takiej odmowy. Ograniczenie dostępności informacji publicznej ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 zd. pierwsze u.d.i.p.) ma charakter wyjątku od zasady i nie może być wykładane rozszerzająco. Przesłanki, przemawiające za nieudzieleniem informacji publicznej ze wskazanej przyczyny, muszą być wyjaśnione oraz omówione wyczerpująco i precyzyjnie. Wskazanie konkretnej podstawy i zakresu utajnienia danej informacji jest konieczne ze względu na specyficzny charakter objęcia ochroną tajemnicy przedsiębiorcy. Kontrola sądowa w tym zakresie nie może być iluzoryczna, a w związku z tym musi być prowadzona na podstawie dokumentów źródłowych. Ponadto, należy odnieść się do kwestii nadużycia prawa do informacji publicznej ze strony skarżącego, na które powołuje się organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadużywanie publicznego prawa podmiotowego ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów. W ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest jednak jakichkolwiek przesłanek, które pozwalałyby uznać, że skarżący nadużywa prawa do informacji publicznej. Przedstawiona przez organ argumentacja nie jest bowiem do tego wystarczająca. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.), orzeczono jak w pkt 1 sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania rozstrzygnięto w pkt 2 sentencji, w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 1 powyższej ustawy.