II SA/Wa 1896/23
WyrokWSA w Warszawie2024-04-04
Skład orzekający: Joanna Kube, Iwona Maciejuk, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, rozpatrując ponownie sprawę odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, prawidłowo zastosował się do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku sądu administracyjnego, w szczególności w zakresie oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku"?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej naruszył art. 153 p.p.s.a., nie uwzględniając w pełni oceny prawnej i wskazań zawartych w poprzednim wyroku WSA. Pomimo prawidłowego ustalenia spełnienia przez skarżącą kryteriów krótkotrwałości służby przed 1990 r. i rzetelności po 1989 r., organ nie rozważył wystarczająco, czy zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", marginalizując przebieg służby po 1989 r., wyróżnienia (w tym Złoty Medal za Długoletnią Służbę) oraz nie przeprowadzając dogłębnej analizy charakteru zadań w okresie państwa totalitarnego. Sąd uznał, że analiza materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącej w działalność ukierunkowaną na realizowanie zadań państwa totalitarnego, a jej czynności miały charakter pomocniczo-techniczny.Stan faktyczny
Skarżąca U. W. wniosła o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, dotyczących służby w organach bezpieczeństwa państwa totalitarnego. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił, uznając, że służba skarżącej w Milicji Obywatelskiej przed 1990 r. miała charakter ukierunkowany na realizację zadań państwa totalitarnego. WSA uchylił poprzednią decyzję Ministra, wskazując na konieczność ponownej oceny "szczególnie uzasadnionego przypadku" z uwzględnieniem całokształtu służby. Minister ponownie odmówił, powtarzając argumentację o charakterze służby przed 1990 r. i marginalizując służbę po 1989 r. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i istotnych dla sprawy przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2023 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant referent Edyta Brzezicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi U. W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy uchyla zaskarżoną decyzję
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej także: "Minister", "organ") decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 8a ustawy
z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2022 r. poz. 1626 z późn. zm.) (dalej: "ustawa zaopatrzeniowa"), odmówił wyłączenia stosowania wobec U. W. (dalej: "wnioskodawczyni", "skarżąca") art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
i prawnym:
Wnioskodawczyni pismem z dnia 18 października 2017 r. wystąpiła do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku podała, że służbę rozpoczęła
[...] kwietnia 1989 r. na stanowisku telefonistki Sekcji [...] Wydziału [...] Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w G. Poinformowała, że nie miała świadomości, iż Wydział [...] jest w pewnym zakresie podporządkowany Służbie Bezpieczeństwa. Stwierdziła, że została przyjęta do Milicji Obywatelskiej i tak też traktowała swoją służbę. Dodała, że po przyjęciu była w okresie służby przygotowawczej, co wykluczało jakąkolwiek współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa. Po dniu 31 lipca 1990 r. jeszcze przez okres 16 miesięcy była referentem w Wydziale [...] i zakres jej obowiązków był dokładnie taki sam, jak w dniu podjęcia służby, co w jej ocenie jest kolejnym argumentem przemawiającym za całkowitym brakiem współdziałania ze Służbą Bezpieczeństwa.
Wnioskodawczyni podkreśliła, że służbę w Policji pełniła wzorowo
i z zaangażowaniem wypełniała powierzone zadania, a charakter jej służby powodował niejednokrotnie pracę w godzinach nadliczbowych, udział w zdarzeniach stresujących oraz zagrażających jej życiu i zdrowiu. Dodała, że była wielokrotnie wyróżniana nagrodami pieniężnymi, pochwałami i odznaczeniami. Za wzorowe
i wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków została odznaczona Medalem Złotym za Długoletnią Służbę.
Minister decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.
Na skutek wniesionej przez skarżącą skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...]. Przedmiotowy wyrok wraz z aktami sprawy oraz uzasadnieniem i stwierdzeniem jego prawomocności, wpłynął do organu w dniu 30 maja 2022 r.
W uzasadnieniu wyroku z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21 Sąd wskazał, że rozpatrując sprawę ponownie organ winien ocenić, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek, w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej przy uwzględnieniu wykładni prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19, z dnia 5 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 636/20; z dnia 13 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1411/19; z dnia 12 grudnia 2019 r. sygn. akt I OSK 1711/19; z dnia 21 maja 2020 r. sygn. akt I OSK 1669/19; z dnia 10 lutego 2021 r. sygn. akt III OSK 3267/21; z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt III OSK 1577/21; z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt III OSK 1511/21 i z dnia 13 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1895/19.
Sąd wskazał, że organ, wypełniając obowiązki określone w art. 7, art. 77 § 1
i art. 80 k.p.a., powinien dokonać oceny charakteru służby skarżącej przed dniem 31 lipca 1990 r. mając na uwadze stanowisko NSA prezentowane w ww. orzeczeniach akcentujące "indywidualistyczną" wykładnię art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Ponadto organ winien uwzględnić przebieg długoletniej służby skarżącej po dniu 12 września 1989 r., charakter pełnionych zadań i obowiązków, wyróżnienia
i nagrody, a przede wszystkim fakt odznaczenia skarżącej w 2011 r. Medalem Złotym "Za długoletnią służbę". Sąd również wskazał, że organ w kontekście szczególnie uzasadnionego przypadku, opisanego w art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, ma ocenić kwestię związku utraty przez skarżącą zdrowia ze służbą w Policji.
Sąd zaznaczył, że zasługi i osiągnięcia skarżącej w służbie nie mogą być pominięte, gdyż godziłoby to w zasadę prawdy obiektywnej wyrażoną w art. 7 k.p.a. oraz zasadę sprawiedliwości społecznej wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Minister Spraw Wewnętrznych
i Administracji decyzją z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...] powtórnie odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Podstawę powyższego stanowiło ustalenie organu, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego przypadku.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej wnioskodawczyni pełniła od dnia [...] kwietnia 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r. tj. 1 rok i 4 miesiące, a całkowity okres służby ww. wynosi 28 lat i 28 dni. Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w dniu 19 października 2020 r., nie wynika, aby wnioskodawczyni nierzetelnie wykonywała zadania.
Z pisma Komendy Głównej Policji z dnia 1 października 2018 r. wynika, że wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji, o czym świadczą informacje zawarte w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie i stanowiska służbowe. Wnioskodawczyni wielokrotnie przyznano zwiększony dodatek służbowy do uposażenia oraz wyróżniano nagrodami pieniężnymi. Za wzorową służbę została uhonorowana Medalem Złotym za Długoletnią Służbę. W materiałach Policji nie stwierdzono informacji o wymierzonych wobec wnioskującej karach dyscyplinarnych oraz prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Jednocześnie poinformowano, że brak jest dokumentów potwierdzających udział wymienionej w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.
Minister wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 10 stycznia 2022 r., sygn. akt II SA/Wa 2322/21 zobligował organ do ponownego rozpatrzenia sprawy, z uwzględnieniem dokonania wyczerpującej oceny co do faktu, czy sprawa skarżącej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek,
w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
Organ stwierdził, że całkowicie zbytecznym było podejmowanie powtórnej analizy w obszarze krótkotrwałości pełnienia przez wnioskodawczynię służby na rzecz totalitarnego państwa oraz rzetelnego wykonywania przez nią zadań
i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., bowiem ocena wyrażona przez organ we wcześniejszym rozstrzygnięciu, którą następnie podzielił Sąd, wskazuje, iż wymieniona spełnia przesłanki stypizowane w art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej.
Jak wynika z kopii archiwalnych akt osobowych o sygn.[...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, wnioskodawczyni w okresie od dnia [...] kwietnia 1989 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełniła służbę w Sekcji I Przewodowej Wydziału [...] WUSW w G., tj. w komórce wymienionej w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Uwzględniając ten fakt, organ uznał, że angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Temu rodzajowi działalności nie sposób przypisać standardów demokracji, a zatem z perspektywy demokratycznego państwa prawa bezspornym jest, że czynności o tym charakterze, w opinii organu, ocenić należy jednoznacznie negatywnie.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, iż wnioskodawczyni pełniąc służbę na stanowisku telefonistki Wydziału [...] realizowała połączenia na łącznicy telefonicznej wewnętrznej oraz na łącznicy rządowej. Wobec powyższego wymieniona miała dostęp do informacji stanowiących tajemnicę służbową
i państwową. Fakt, że strona nie była obecna przy niektórych czynnościach nie oznacza, że jej praca może być rozpatrywana w innych kategoriach.
Uwzględniając zatem zaangażowanie wnioskodawczyni w realizację obowiązków służbowych, organ stwierdził, że służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można w przypadku wnioskodawczyni zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanej w ustawowej definicji, bowiem cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju.
Organ, odnosząc się do wskazanej przez Sąd w uzasadnieniu wyroku kwestii utraty zdrowia wnioskodawczyni, wskazał, iż służba w Policji zwykle wiąże się
z potencjalnym ryzykiem dla zdrowia i życia funkcjonariuszy oraz ewentualnymi urazami. Powołując się na orzeczenie [...] Rejonowej Komisji Lekarskiej [...] w Z. z dnia [...] czerwca 2017 r. stwierdził, że wnioskodawczyni została uznana za całkowicie niezdolną do służby w Policji oraz zaliczona do trzeciej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą w Policji. Przy czym komisja lekarska uznając, że wymieniona jest całkowicie niezdolna do służby stwierdziła, że związek schorzenia albo ułomności (niezdolności do służby, inwalidztwa) ze szczególnymi warunkami lub właściwościami służby nie istnieje. Zaznaczył, iż orzeczenie komisji lekarskiej zaliczające stronę do trzeciej grupy inwalidzkiej w związku ze służbą, nie jest tożsame z posiadaniem zaświadczenia, iż służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia uprawniającego do podwyższenia procentowego wysługi emerytalnej.
Zdaniem Ministra, nie może mieć również znaczenia w sprawie kwestia aktualnej, indywidualnej sytuacji finansowej byłego funkcjonariusza, ponieważ instytucja wyłączenia stosowania reguł ogólnych, zawarta w art. 8a ust. 1 ustawy, nie ma charakteru pomocy socjalnej.
Organ stwierdził, że analiza materiału zgromadzonego w toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego dowodzi, że osiągnięcia odnotowane przez zainteresowaną po dniu 12 września 1989 r., a w szczególności nadanie wymienionej Złotego Medalu Za Długoletnią Służbę, niewątpliwie zasługują na aprobatę. Jednakże biorąc pod uwagę całokształt służby ww., a w szczególności jej charakter przed dniem 31 lipca 1990 r., ukierunkowany na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, przyjął, że przedmiotowa sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie
z uprawnień wynikających z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni art. 15c, art. 22a i art. 24a tejże ustawy.
U. W. pismem z dnia 16 sierpnia 2013 r. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra
z dnia [...] lipca 2023 r. nr [...], wnosząc o jej uchylenie.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a polegało na naruszeniu przepisu art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 180 § 1 k.p.a. przez ich niezastosowanie, tj. odstąpienie od dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przez zebranie i rozpatrzenie całości materiału dowodowego sprawy, obejmujące odstąpienie od weryfikacji
i pełnej analizy sytuacji, czy wyłączenie wobec niej zastosowania art. 15c, art. 22a
i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek
w rozumieniu art. 8a ww. ustawy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. pomimo obiektywnego istnienia przesłanek do uwzględnienia wniosku, organ wydał decyzję odmowną.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podkreśliła, że organ arbitralnie stwierdził, iż angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Również całkowicie gołosłownie uznał, że pełniąc służbę na stanowisku telefonistki Wydziału [...] miała dostęp do informacji stanowiących tajemnicę służbową
i państwową. Jest to nadinterpretacja organu, gdyż organ nie może posiadać wiedzy na temat treści rozmów telefonicznych.
W ocenie skarżącej, podstawą decyzji było samo stwierdzenie pełnienia służby przez skarżącą w określonej formacji bez szczegółowej analizy charakteru podejmowanych czynności. A przecież z samej przynależności organizacyjnej do określonej formacji służbowej nie można wyciągać negatywnych konsekwencji wobec funkcjonariuszy składających wnioski na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Organ przy wydawaniu decyzji powinien wziąć pod uwagę fakt, iż w okresie służby
w Wydziale [...] skarżąca nie podejmowała żadnych działań, które naruszałyby godność, czy prawa człowieka i nie angażowała się w politykę.
Niezależnie jednak od dokonanej przez organ oceny dokumentów zgromadzonych w sprawie, skarżąca podniosła, że działanie organu nakierowane na ocenę służby przed 1989 r. jest sprzeczne z intencją ustawodawcy wyrażoną w art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Przepis ten wyraźnie nakazuje ocenić jedynie służbę pełnioną po 1989 roku.
Zdaniem skarżącej, organ odstąpił od weryfikacji i pełnej analizy sytuacji, czy wyłączenie wobec niej zastosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej stanowi szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 8a ww. ustawy. Powołanie się bowiem na służbę przed 1989 r. jest sprzeczne z ww. przepisem i nie może być uznane za wystarczające. A zatem doszło do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
W myśl zaś art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
Należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja Ministra z dnia [...] lipca 2023 r. została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Ministra z dnia [...] kwietnia 2021 r. o odmowie wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia zarówno przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również dopuścił się błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego, tj. art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej.
W związku z prawomocnym wyrokiem Sądu, wydanym w sprawie sygn. akt II SA/Wa 2322/21, organ był zobowiązany ponownie rozpoznać sprawę, kierując się dyspozycją art. 153 p.p.s.a., który stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, a zatem zarówno organ administracji, jak i sąd, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej i zaleceń zawartych w prawomocnym wyroku (por. wyrok NSA z dnia
1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, publ. LEX 745376).
Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa czyniącej pogląd Sądu nieaktualnym, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną. Powyższe przesłanki nie zaistniały
w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu, wydając zaskarżoną decyzję Minister dopuścił się naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organ nie uwzględnił bowiem oceny prawnej (wykładni prawa) oraz wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie
z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21.
Przyjmując bowiem prawidłowo, że w przypadku skarżącej spełnione są kryteria z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy zaopatrzeniowej, tj. "krótkotrwałość służby przed dniem 31 lipca 1990 r." oraz "rzetelność wykonywania zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r.", organ nie rozważył, zgodnie ze wskazaniami zawartymi
w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w ww. przepisie.
Organ, dokonując takiej oceny, pominął zupełnie przebieg długoletniej służby skarżącej po dniu 12 września 1989 r., charakter pełnionych zadań i obowiązków, wyróżnienia i nagrody, a przede wszystkim fakt odznaczenia skarżącej w 2011 r. Medalem Złotym "Za długoletnią służbę", a także nie przeprowadził jakichkolwiek ustaleń na okoliczności charakteru wykonywanych zadań przez skarżącą w okresie pełnienia przez nią służby na rzecz państwa totalitarnego. Organ, dokonując takiej oceny, przywołał jedynie wybiórczo informacje z akt osobowych o sygn. [...] wywodząc z tego, że skarżąca angażowała się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji.
W uzasadnieniu decyzji organ powołał się na opinię bezpośredniego przełożonego zawartą w Arkuszu słuchacza skierowanego na egzamin podoficera,
z której wynika, że skarżąca "jest pracownicą zdyscyplinowaną i sumienną, rozumiejącą potrzeby służby. Nie jest osobą konfliktową. Stopniowo zdobywa zaufanie środowiska koleżeńskiego i wiedzę potrzebną na zajmowanym stanowisku. Polecenia przełożonych wykonuje bez uwag. Rokuje nadzieje na zaangażowaną
i oddaną służbie pracownicę". Ponadto przytoczono fragment uzasadnienia Wniosku o nadanie stopnia Milicji Obywatelskiej zawierający następującego sformułowania: "[...]. W. U. jest sumiennym i zdyscyplinowanym funkcjonariuszem. Chętnie się uczy i dobrze realizuje powierzone zadania. Umiejętnie korzysta
z doświadczenia i rad starszych koleżanek. Dnia [...].06.1989 r. złożyła egzamin na podoficera MO w Szkole Milicji Obywatelskiej w [...]. Zasługuje na mianowanie do stopnia kaprala."
Organ wskazał również, że wnioskodawczyni, pełniąc służbę na stanowisku telefonistki Wydziału [....], realizowała połączenia na łącznicy telefonicznej wewnętrznej oraz na łącznicy rządowej. Organ wywiódł z tego, iż miała dostęp do informacji stanowiących tajemnicę służbową i państwową. W oparciu o powyższe organ stwierdził, że zaangażowanie skarżącej w realizację obowiązków służbowych świadczy, że podejmowała konkretną działalność ukierunkowaną na rzecz totalitarnego państwa.
Organ nie rozważył natomiast w ogóle, zgodnie z wytycznymi zawartymi
w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego można przypisać skarżącej konkretne, godzące w wolności obywatelskie działania w ramach pełnienia służby
w okresie istnienia totalitarnego państwa.
Organ zupełnie pominął przy tym, podnoszoną przez skarżącą wielokrotnie kwestię, że w okresie służby na rzecz totalitarnego państwa, czyli od [...] kwietnia
1989 r. do [...] lipca 1990 r. pracowała w okresie służby przygotowawczej, jako telefonistka w Sekcji [...] Wydziału [...] WUSW w G. Do jej obowiązków należało wyłącznie łączenie rozmów telefonicznych. Zatem, jak podkreślała skarżąca, wykluczało to jakąkolwiek współpracę ze Służbą Bezpieczeństwa w zakresie operacyjno-technicznym. Kwestie te organ miał obowiązek uwzględnić przy ponownym orzekaniu w niniejszej sprawie, zaś zaniechanie w tym zakresie wskazuje na naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 § 1 k.p.a.
Organ nie rozważył także w sposób wyczerpujący charakteru służby, postawy skarżącej oraz osiągnięć w służbie po dniu 12 września 1989 r. W istocie organ zmarginalizował przebieg służby skarżącej po tej dacie, stwierdzając jedynie, że osiągnięcia odnotowane przez wnioskodawczynię, a w szczególności nadanie wymienionej Złotego Medalu Za Długoletnią Służbę, nie mają kluczowego znaczenia w przedmiotowej sprawie w kontekście charakteru jej służby przed dniem 31 lipca
1990 r., ukierunkowanego na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ rozpoznając ponownie sprawę nie zastosował się w tym zakresie do wskazań zawartych w prawomocnym wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r., co do oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
Organ w toku ponownego rozpoznania sprawy nie przedstawił żadnych nowych dowodów i nie przypisał skarżącej żadnych konkretnych czynów godzących
w wolności obywatelskie, które pozwalałyby – w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego – na jednoznaczną ocenę, że prawa emerytalne nabyte przez skarżącą - przede wszystkim po ponad 26 latach służby w Policji - zostały nabyte niesłusznie. Organ ponownie zmarginalizował też przebieg służby skarżącej po dniu 12 września 1989 r.
W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania skarżącej w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Z akt administracyjnych wynika, że działalność skarżącej w ramach państwa totalitarnego polegała na wykonywaniu zwykłych, standardowych czynności o charakterze pomocniczo-technicznym, a także chęć zdobywania wyższych kwalifikacji zawodowych, co nie stanowi okoliczności dyskredytujących funkcjonariusza, choćby pozostawał on w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa
w rozumieniu art. 13b ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej. Ogólne wnioski, wywiedzione
z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych, świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".
W świetle powyższego, zarzuty skargi należy uznać za uzasadnione. Zaskarżona decyzja została wydana z pominięciem wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2022 r., odnośnie oceny, czy w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek", co stanowi o naruszeniu art. 153 p.p.s.a.
Sąd zalecił w związku z tym, aby rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględnił powyższe rozważania oraz ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Wa 2322/21. Organ powinien dokonać ponownej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", uwzględniając fakt nadania skarżącej,
w okresie pełnienia służby na rzecz państwa demokratycznego, Złotego Medalu Za Długoletnią Służbę, a także charakter zadań wykonywanych przez skarżącą
w okresie pełnienia przez nią służby na rzecz państwa totalitarnego.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło