II SA/Wa 191/25

WyrokWSA w Warszawie2025-06-25

Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Joanna Kube, Arkadiusz Koziarski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Minister Obrony Narodowej, rozpatrując odwołanie od decyzji o odmowie powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania, prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i proceduralnego, w szczególności czy uwzględnił przesłanki określone w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny i czy zachował zasadę dwuinstancyjności postępowania?
Ratio decidendi
Minister Obrony Narodowej naruszył zasadę dwuinstancyjności postępowania, ponieważ w uzasadnieniu swojej decyzji skupił się wyłącznie na maksymalnym czasie trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, pomijając kluczowe przesłanki określone w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, takie jak termin złożenia wniosku, ukończenie szkolenia podstawowego, przeniesienie do rezerwy oraz aktualne potrzeby Sił Zbrojnych. Brak oceny tych przesłanek przez organ odwoławczy stanowił istotne naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
Stan faktyczny
Skarżący P. D. złożył wniosek o ponowne powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. Dyrektor Departamentu MON odmówił powołania, wskazując na brak potrzeb Sił Zbrojnych oraz wcześniejsze rezygnację skarżącego ze służby i wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Minister Obrony Narodowej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarżący zaskarżył decyzję Ministra, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących czasu trwania służby i uznania administracyjnego, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności i czynnego udziału strony. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , Protokolant referent Beata Kowalska, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego P. D. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Rozkazem personalnym z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Dyrektor Departamentu [...] Ministerstwa Obrony Narodowej (dalej "Dyrektor Departamentu" lub "organ I instancji") odmówił powołania P. D. do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. W podstawie prawnej rozkazu Dyrektor Departamentu podał art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit. a), art. 186 ust. 2 pkt 1, art. 143 ust. 1 i ust. 2, art. 95 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r. póz. 248, z późn. zm.). W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że szer. rez. P. D. (dalej "skarżący") w dniu [...] września 2024 r. złożył wniosek do Dyrektora Departamentu o ponowne powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. Dyrektor Departamentu podał, że z analizy dokumentów wynika, iż skarżący pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w trakcie kształcenia w okresach [...] sierpnia 2023 – [...] lutego 2024, rezygnując z pełnienia służby na własny wniosek. Organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby Wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Wniosek uwzględnia się, mając na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych. Dyrektor Departamentu zauważył, że powołanie do służby wojskowej powinno następować adekwatnie do istnienia potrzeb Sił Zbrojnych, rozumianych zgodnie z art. 2 pkt 22 lit. a) ustawy o obronie Ojczyzny jako celowość powołania do tej służby. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że powołanie do służby nie jest obligatoryjne lecz fakultatywne. Dalej organ I instancji wyjaśnił, że mając na uwadze charakter służby, o powołanie do której wnioskuje skarżący, organ ocenia również to, czy potrzebom Sił Zbrojnych będzie odpowiadało także powołanie wnioskującego do zawodowej służby wojskowej. Zgodnie bowiem z treścią art. 95 ust. 5 ustawy o obronie Ojczyzny, po ukończeniu pierwszego roku kształcenia określonego programem studiów, ww. będzie mógł być powołany do zawodowej służby wojskowej. W ocenie Dyrektora Departamentu, biorąc pod uwagę przebieg dotychczasowej służby wojskowej, brak jest potrzeb Sił Zbrojnych do powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia w celu jej kontynuacji. Organ I instancji wyjaśnił, że na ocenę potrzeb Sił Zbrojnych miał również wpływ fakt, iż w stosunku do skarżącego zostało wszczęte postępowanie dyscyplinarne, które umorzono po zwolnieniu go z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. Dyrektor Departamentu wskazał jednocześnie, że dostrzega możliwość pełnienia służby przez skarżącego w aktywnej rezerwie lub terytorialnej służbie wojskowej. Od powyższego rozkazu personalnego skarżący wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, z późn. zm., dalej "k.p.a."), Minister Obrony Narodowej (dalej "Minister" lub "organ II instancji") utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny. W uzasadnieniu Minister wskazał, że, w jego ocenie prawidłowo ustalono i przeanalizowano sytuację skarżącego, a tym samym nie przekroczono granic prawa, a wydany w sprawie rozkaz personalny, jak i jego uzasadnienie, spełniają wymogi określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 143 ust. 1 i ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy, a w czasie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej realizuje się: 1) szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej; 2) szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia, o którym mowa w art 95 ust. 4, w wymiarze do 11 miesięcy. Z kolei jeżeli okres tego kształcenia jest dłuższy niż 11 miesięcy, zgodnie z art. 144 ust. 2 ustawy, to czas pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia może zostać wyjątkowo wydłużony, nie bardziej jednak niż do dnia, w którym rozpoczyna się kolejny rok tego kształcenia. Minister stwierdził, że powyższe rozwiązanie, jak słusznie zauważył organ I instancji, ma związek z umożliwieniem, zgodnie z przysługującym prawem, do przystąpienia słuchaczom I roku studiów na uczelni wojskowej do poprawy egzaminów z zasadniczej sesji egzaminacyjnej do dnia rozpoczęcia kolejnego roku akademickiego. Minister wskazał również na rozporządzane Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 kwietnia 2024 r. w sprawie kształcenia kandydatów do zawodowej służby wojskowej w ramach dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich, centrach szkolenia lub ośrodkach szkolenia, które weszło w życie z dniem 18 kwietnia 2024 r. i określa m.in. warunki i tryb powoływania do służby wojskowej pełnionej na czas kształcenia. W myśl § 60 ust 2 tego rozporządzenia, w przypadku ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia na studiach stacjonarnych w uczelni wojskowej lub uczelni innej niż uczelnia wojskowa łączny czas tej służby wojskowej nie może być dłuższy niż 12 miesięcy z zastrzeżeniem przypadków, o których mowa w art 144 ust. 2 ustawy. Zatem za jednym wyjątkiem, przewidzianym w cyt. przepisie ustawy, maksymalny łączny czas trwania zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Organ II instancji podniósł, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa wykładni językowej w procesie wykładni prawa należy w pierwszej kolejności zastosować dyrektywy wykładni językowej, a dopiero w przypadku dalszych wątpliwości lub w celu wzmocnienia wykładni językowej, sięgać kolejno po wykładnię systemową lub funkcjonalną. Zatem skoro literalne brzmienie powyższych przepisów nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, to każda inna jego wykładnia jest nie do zaakceptowania. Minister wskazał, że mając na uwadze powyższe uwarunkowania prawne oraz fakt, iż skarżący pełnił dobrowolną zasadniczą służbę wojskową w czasie kształcenia w terminie [...] sierpnia 2023 r. - [...] luty 2024 r., czyli przez okres sześciu miesięcy oraz zrezygnował z niej na własny wniosek, stwierdzić należy, iż organ I instancji korzystając ze swych ustawowych uprawnień oraz stosując odpowiednie przepisy prawa podjął właściwe rozstrzygnięcie w sprawie, a zaskarżony rozkaz personalny jest prawidłowy. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucił: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) art. 143 ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 95 ust. 4 i art. 130 ust. 2 pkt 1 ustawy o obronie Ojczyzny, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmówienie powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia czyli poprzez odmówienie powołania do rodzaju czynnej służby wojskowej nie znanego ustawie o obronie Ojczyzny; 2) art. 146 ust 4 w zw. z art. 144 ust 2 w zw. z art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czas trwania szkolenia specjalistycznego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia na uczelni wojskowej nie może być przedłużony na okres dłuższy niż 11 miesięcy w przypadku ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia; 3) art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit a) w zw. z art. 356 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez wydanie decyzji administracyjnej w ramach uznania administracyjnego bez uwzględnienia granic zakreślonych przepisem art. 7 k.p.a., - tj. dążeniem do wyjaśnienia prawdy obiektywnej i obowiązkiem załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, tj. poprzez ustalenie właściwych proporcji pomiędzy kryterium interesu społecznego a słusznego interesu strony, a w szczególności poprzez naruszenie zasady domniemania niewinności obwinionego żołnierza z uwagi na odmowę powołania strony do czynnej służby wojskowej z powodu prowadzenia wobec niej postępowania dyscyplinarnego zakończonego jego umorzeniem; II. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez organ odwoławczy uchybień organu I instancji, który nie podjął niezbędnych czynności potrzebnych do wyjaśnienia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do rozpoznania sprawy w sposób niewszechstronny i niewyczerpujący, bez rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, w tym podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny i prawny w sprawie, 2) art. 10 k.p.a. poprzez niezapewnienie skarżącemu czynnego udziału w żadnym stadium postępowania i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem orzeczenia, co skutkowało nienilowością powołania przez skarżącego dowodów wskazujący na słuszny interes strony w powołaniu jej do czynnej służby wojskowej, co z kolei przełożyło się na treść rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji poprzez orzeczenie o odmowie powołania strony do czynnej służby wojskowej bez rozważenia w ramach uznania administracyjnego jej słusznego interesu w tym powołaniu, 3) wydanie zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy rozkaz personalny organu I instancji w warunkach skutkujących ich nieważnością, tj. pomimo tego, że sprawa powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia została już uprzednio rozstrzygnięta na mocy rozkazu personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymanego w mocy decyzją nr [...] Ministra z dnia [...] października 2024 r. Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu z kopii rozkazu personalnego nr [...] Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. oraz kopii decyzji nr [...] Ministra z dnia [...] października 2024 r. - na okoliczność tego, że sprawa powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia została już uprzednio rozstrzygnięta. Ponadto skarżący wniósł o: 1) stwierdzanie nieważności zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu z dnia [...] października 2024 r., jako dotyczących sprawy już uprzednio rozstrzygniętej mocy rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. utrzymanego w mocy decyzją Ministra z dnia [...] października 2024 r., 2) zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym również kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, według norm przepisanych, 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów skargi, Minister wskazał, że wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2024 r. (rozpatrzony rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Ministra z dnia [...] października 2024 r. nr [...]) dotyczył powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej pełnionej w trakcie kształcenia. Odmowa powołania w tym przypadku nastąpiła na podstawie art. 143 ust. 1 i ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny. Z kolei wniosek skarżącego z dnia [...] września 2024 r. dotyczył ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia na podstawie art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. W ocenie organu nie polegają zatem na prawdzie twierdzenia skarżącego, zgodnie z którymi, sprawa jego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia została już uprzednio rozstrzygnięta na mocy rozkazu personalnego nr [...] (pkt 7) Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r., utrzymanego w mocy decyzją nr [...] Ministra z dnia [...] października 2024 r., gdyż wnioski i ich rozstrzygnięcia dotyczą dwóch niezależnych od siebie spraw administracyjnych. Pierwsza z nich, zakończona decyzją nr [...] Ministra z dnia [...] października 2024 r. dotyczyła odmowy powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. Z kolei druga z nich, zakończona decyzją nr [...] Ministra z dnia [...] listopada 2024 r. dotyczyła ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia, celem jej kontynuacji. Na rozprawie w dniu [...] sierpnia 2025 r. Sąd oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra z dnia [...] listopada 2024 r. utrzymująca w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu z dnia [...] października 2024 r. o odmowie powołania skarżącego do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 129 ustawy o obronie Ojczyzny, służba wojskowa dzieli się na: 1) czynną służbę wojskową; 2) służbę w rezerwie. Stosownie natomiast do treści art. 130 ust. 1 powołanej ustawy, czynna służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) zasadniczej służby wojskowej; 2) terytorialnej służby wojskowej; 3) służby w aktywnej rezerwie w dniach tej służby oraz odbywaniu ćwiczeń wojskowych w ramach pasywnej rezerwy; 4) zawodowej służby wojskowej; 5) służby w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Z kolei, zasadnicza służba wojskowa polega na pełnieniu: 1) dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej; 2) obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej (art. 130 ust. 2). Zgodnie z art. 143 ust. 1 i 2 ustawy o obronie Ojczyzny, dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest pełniona przez okres do 12 miesięcy. W czasie pełnienia dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej realizuje się: 1) szkolenie podstawowe w wymiarze do 28 dni zakończone przysięgą wojskową i wydaniem książeczki wojskowej; 2) szkolenie specjalistyczne połączone z wykonywaniem obowiązków na stanowisku służbowym albo w trakcie kształcenia, o którym mowa w art. 95 ust. 4, w wymiarze do 11 miesięcy. W myśl art. 144 ust. 2 powołanej ustawy, czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, o którym mowa w art. 143 ust. 1 lub 2 pkt 2, może zostać wydłużony w trakcie kształcenia żołnierza, o którym mowa w art. 95 ust. 4, w uczelni wojskowej przez jej rektora-komendanta i za zgodą kierownika komórki organizacyjnej właściwej do spraw kadr, jeżeli okres tego kształcenia jest dłuższy niż 11 miesięcy, nie bardziej jednak niż do dnia, w którym rozpoczyna się kolejny rok tego kształcenia. Zgodnie zaś z art. 146 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, dobrowolna zasadnicza służba wojskowa może zostać przerwana w każdym czasie: 1) z uwagi na potrzeby Sił Zbrojnych; 2) na wniosek osoby odbywającej służbę. Osobę, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, przenosi się na jej wniosek do aktywnej rezerwy albo terytorialnej służby wojskowej, a w przypadku braku takiego wniosku przenosi się ją do pasywnej rezerwy (ust. 2). Osobę, która nie ukończyła szkolenia podstawowego, nie złożyła przysięgi wojskowej lub nie zrealizowała wymaganego programu kształcenia albo programu studiów, o których mowa w art. 95, poza wyjątkami określonymi w regulaminie studiów, albo nie złożyła wniosku, o którym mowa w art. 95 ust. 5, zwalnia się z dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej i przenosi do pasywnej rezerwy (ust. 3). Stosownie zaś do treści art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe i została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2. Wniosek uwzględnia się, mając na uwadze potrzeby Sił Zbrojnych. Przepis art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny stanowił materialnoprawną podstawę rozkazu personalnego organu I instancji z dnia [...] października 2024 r. Zauważyć należy, że przepis ten określa przesłanki, które organ winien był zbadać przed wydaniem decyzji. Otóż wniosek o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny może złożyć osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe, została przeniesiona do aktywnej rezerwy albo pasywnej rezerwy, wniosek taki może zostać złożony w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do aktywnej lub pasywnej rezerwy, a nadto należy uwzględnić potrzeby Sił Zbrojnych, o których mowa w art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyzny. Dyrektor Departamentu rozstrzygając sprawę rozkazem personalnym z dnia [...] października 2024 r. wskazał, że brak jest potrzeb Sił Zbrojnych w trakcie kształcenia. W rozkazie tym organ I instancji wskazał m.in. na wszczęte w stosunku do skarżącego postępowanie dyscyplinarne, które zostało umorzone po zwolnieniu skarżącego ze służby. W odwołaniu od tego rozkazu personalnego skarżący wyjaśniał okoliczności związane z tym postępowaniem dyscyplinarnym w kontekście jego zwolnienia ze służby. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra koncentruje się natomiast na wykazaniu, iż maksymalny łączny czas trwania dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia nie może być dłuższy niż 12 miesięcy. Minister zupełnie pominął wskazane w art. 146 ust. 4 przesłanki i nie dokonał w istocie żadnej oceny sytuacji prawnej i faktycznej skarżącego. Minister nie zbadał czy wniosek z dnia [...] września 2024 r. złożony został w terminie, czy skarżący spełnia wymóg ukończenia szkolenia podstawowego, czy został przeniesiony do rezerwy pasywnej czy aktywnej i czy powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia, o którym mowa w art. 143 ust. 2 pkt 2 ustawy o obronie Ojczyzny, uwzględnia aktualne potrzeby Sił Zbrojnych. Minister nie odniósł się również w żaden sposób do zarzutów odwołania. Dodatkowo należy podnieść, że w uzasadnieniu swojej decyzji Minister podnosi m.in., że Dyrektor Departamentu dokonał prawidłowej wykładni art. 144 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny, w sytuacji gdy organ ten w ogóle nie analizował treści tego przepisu. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jawi się jako sporządzone w innej sprawie administracyjnej niż określonej zakresem rozstrzygnięcia organu I instancji. Zdaniem Sądu Minister naruszył zasadę dwuinstancyjności postepowania określoną w art. 15 k.p.a. Stosownie do tego przepisu postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjaśnić bowiem należy, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zmieniać rodzaju sprawy, a zatem w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawa. Organ odwoławczy nie może orzekać w zakresie innym niż to uczynił przed nim organ pierwszoinstancyjny. Zmiana podstawy materialnoprawnej rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy. Oznacza to naruszenie zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z 23 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 451/06, orzeczenia.nsa.gov.pl). W piśmiennictwie przyjmuje się, że charakter rozstrzygnięć organu odwoławczego w sposób bezpośredni zdeterminowany jest zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Jej istota polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu tej samej sprawy wyznaczonej treścią zaskarżonej decyzji. Wypływa stąd obowiązek traktowania postępowania odwoławczego jako powtórzenia rozstrzygania tej samej sprawy. Decyzja organu II instancji jest takim samym aktem stosowania prawa, jak decyzja organu I instancji, a działanie organu odwoławczego nie ma charakteru kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu I instancji (zob. G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Opublikowano: LEX 2010, komentarz do art. 15). W ocenie Sądu, powyższe oznacza również, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego tj. art. 146 ust. 4 w zw. z art. 2 pkt 22 lit. a ustawy o obronie Ojczyny, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Argumentacja organu zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odpowiada jedynie na kwestię związaną z możliwością kontynuowania przez skarżącego dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w czasie kształcenia, od momentu jej przerwania tj. w trakcie szkolenia specjalistycznego. Argumentacja ta nie odnosi się jednak do istoty sprawy i przesłanek określonych w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Nie są zasadne zarzuty skargi, z których skarżący wyprowadza wnioski o konieczności stwierdzenia nieważności wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Zauważyć należy, że w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny wskazuje się, że osoba, która ukończyła wyłącznie szkolenie podstawowe może w terminie 3 lat od dnia jej przeniesienia do tej rezerwy złożyć wniosek "o powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w celu jej kontynuowania przez odbycie szkolenia". Organ I instancji rozpatrując wniosek skarżącego z dnia [...] września 2024 r. rozstrzygnął o odmowie powołania skarżącego "do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia". Organ ten nie rozstrzygnął zatem o odmowie powołania skarżącego do nieznanego ustawie o obronie Ojczyzny rodzaju dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, ale w swoim rozstrzygnięciu odniósł się do treści art. 146 ust. 4 ustawy. Ponadto nie można uznać, że sprawa rozstrzygnięta zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją Ministra dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, tj. decyzją Ministra z dnia [...] października 2024 r. nr [...] utrzymującą w mocy rozkaz personalny Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]. Istotnie, skarżący występował o ponowne powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej dwukrotnie. Pierwszy wniosek z dnia [...] marca 2024 r. został rozpatrzony rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], utrzymanym w mocy decyzją Ministra z dnia [...] października 2024 r. nr [...]. Mimo, że w podstawie prawnej rozkazu personalnego z dnia [...] sierpnia 2024 r. powołano art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny, to z uzasadnienia tego rozkazu oraz utrzymującej go w mocy decyzji organu II instancji nie wynika aby odmowa powołania w tym przypadku nastąpiła na podstawie tego przepisu. Żaden z tych organów nie analizował bowiem przesłanek ponownego powołania do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej określonych w art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Organy dokonały wówczas analizy art. 143 ust. 1 i ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny i uznały, że nie jest możliwe ponowne powołanie skarżącego do dobrowolnej służby wojskowej, albowiem przekroczony byłby maksymalny czas jej trwania określony w tych przepisach. Z kolei we wniosku z dnia [...] września 2024 r. skarżący zaznaczył, że wnosi o ponowne powołanie do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie kształcenia na podstawie art. 146 ust. 4 ustawy o obronie Ojczyzny. Jak już wskazano wyżej Dyrektor Departamentu rozkaz personalny z dnia [...] października 2024 r. oparł na tym właśnie przepisie. Nie można w tej sytuacji uznać, że zachodzi tożsamość przedmiotowa tych spraw zainicjowanych dwoma odrębnym wnioskami skarżącego. Wydane w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organów nie są zatem obarczone wadą, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a. Niezasadny jest również zarzut naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, że uniemożliwienie mu wypowiedzenia się, co do zebranych dowodów i materiałów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku. Wyjaśnić należy, że Sąd nie uwzględnił wniosku dowodowego zawartego w skardze. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 1685, z późn. zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Zauważyć należy, że rozkaz personalnego Dyrektora Departamentu z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] oraz utrzymująca go w mocy decyzją Ministra z dnia [...] października 2024 r. nr [...] znajdują się w aktach sprawy nadesłanych do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę. Zbędne zatem było wnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z tych dokumentów. Stosownie bowiem do treści art. 133 § 1 p.p.s.a sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. Biorąc powyższe pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania obejmujących koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł, jak w punkcie 2 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935, z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło