II SA/Wa 1913/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2016 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata M. R. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu w sprawie ze skargi J. A. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: odmówić przyznania ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata M. R. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r. oddalił wniesioną w niniejszej sprawie skargę (k-72 akt). Nieprawomocne orzeczenie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone skarżącej J. A. w dniu 25 lutego 2016 r. (zpo, k-92 akt). Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2016 r. zostało przyznane stronie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (k-173 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną i wniesioną przez skarżącą (k-182 akt). Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącej w dniu 25 kwietnia 2016 r. (zpo, k-194 akt). Okręgowa Rada Adwokacka w [...] wyznaczyła pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącej adw. M. R. (pismo ORA w [...] z dnia [...] maja 2016 r., k-209 akt). Wyznaczona pełnomocnik w dniu 27 czerwca 2016 r. zapoznała się z aktami sprawy, pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. wniosła o doręczenie odpisu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r. wraz z uzasadnieniem, a pismem z dnia 21 lipca 2016 r. złożyła zażalenie od postanowienia Sądu z dnia 21 kwietnia 2016 r. wraz z wnioskiem o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu, oświadczając, że nie zostały uiszczone w całości ani w części (k-216 i nast. akt). Okręgowa Rada Adwokacka w [...] pismem z dnia [...] października 2016 r., odpowiadając na wezwanie Sądu, poinformowała, że pismo o wyznaczeniu adw. M. R. pełnomocnikiem z urzędu w niniejszej sprawie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 20 maja 2016 r. (k-228 akt). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 27 października 2016 r. odrzucił zażalenie sporządzone przez pełnomocnika z urzędu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 kwietnia 2016 r., jako wniesione po terminie (k-235 i nast. akt). Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej p.p.s.a., wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r. Zgodnie z § 22 tego rozporządzenia, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Trzeba jednakże podkreślić, że pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy, o którym mowa w art. 250 cytowanej ustawy, otrzymuje wynagrodzenie w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, publ. ONSAiWSA 2005/5/93, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2015 r., sygn. akt I GSK 2012/13 publ. LEX nr 1748630). Oznacza to, że przede wszystkim należy ustalić, czy pomoc prawna została rzeczywiście stronie udzielona. Sąd bowiem, w tym zakresie, odpowiada za zasadność i legalność wydatkowania środków publicznych. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej, wnosząc zażalenie, złożyła je po terminie, w związku z tym Sąd odrzucił zażalenie. W ocenie referendarza sądowego, nie można uznać, że wyznaczona pełnomocnik udzieliła stronie pomocy prawnej zgodnie z zasadami profesjonalizmu, a właśnie w tym celu został ustanowiony przymus radcowsko-adwokacki do sporządzenia zażalenia od postanowienia sądu administracyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej (art. 194 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Oznacza to, że brak jest podstaw do przyznania adwokatowi żądanego wynagrodzenia, gdyż nie można uznać, iż skarżącej została rzeczywiście udzielona pomoc prawna. Obowiązek poniesienia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej dotyczy bowiem pomocy faktycznie udzielonej. Ponadto strona, której zostało przyznane prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, nie może pozostawać w przeświadczeniu, że udzielona pomoc jest pomocą iluzoryczną. Powyższe stanowisko znajduje odzwierciedlenie zarówno w orzecznictwie Sądu Najwyższego (vide postanowienie SN z dnia 20 września 2007 r., sygn. akt II CZ 69/07, publ. LEX nr 325665), jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 221/14, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt II OW 7/14, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 250 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 8 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.