II SA/Wa 1940/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Danuta Kania (spr.), Protokolant specjalista Maria Zawada po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2020 r. sprawy ze skargi M. O. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. O. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Pismem z dnia [...] marca 2019 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w [...] (dalej: "WKU") skierował M. O. (dalej: "orzekany", "skarżący") na badanie przez wojskową komisję lekarską w celu ustalenia aktualnej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "RWKL", "Komisja I instancji"), działając na podstawie art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 330), dalej: "ustawa o służbie wojskowej (...)", § 4, § 11, § 16 pkt 1 i 2, § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 3 czerwca 2015 r.", oraz § 5 i § 7 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012r., poz. 1013 ze zm.), dalej: "rozporządzenie MON z dnia 24 sierpnia 2012 r.", orzekła, że M. O. jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej - kategoria N. W punkcie 8 ww. orzeczenia RWKL rozpoznała u orzekanego: 1) niedokrwistość - § 55 pkt 4; 2) przebyty uraz twarzoczaszki w wywiadzie, bez istotnego upośledzenia funkcji - bez §, bez pkt; 3) przebyty uraz skrętny lewego stawu skokowego w wywiadzie, bez istotnego upośledzenia funkcji - bez §, bez pkt. Uzasadniając podjęte orzeczenie RWKL wskazała, iż stwierdzone rozpoznanie (pkt 1) powoduje niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej na podstawie załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r., w grupie badanych I obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu złożonym od ww. orzeczenia skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie jego kandydatury do 12-miesięcznego Studium Oficerskiego w roku akademickim 2019/2020. Podniósł, iż rozpoznana niedokrwistość nie ma żadnego wpływu na jego sprawność fizyczną, w czasie odbywanej służby przygotowawczej nie odczuwa żadnych trudności podczas wykonywanego wysiłku fizycznego. Wskazał, iż obecnie pozostaje pod opieką lekarską i w trakcie leczenia, zaś lekarz prowadzący potwierdził rokowania co do całkowitego wyleczenia. Do odwołania załączył zaświadczenie lekarskie z dnia [...] maja 2019 r. Wskazanym na wstępie orzeczeniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2019r. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "CWKL", "Komisja II instancji"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej: "k.p.a.", art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy o służbie wojskowej (...), § 3, § 11 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia MON z dnia 24 sierpnia 2012 r. oraz § 7 pkt 1 i § 23 pkt 1, 2 i 3 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. W uzasadnieniu CWKL wskazała, iż RWKL wydała zaskarżone orzeczenie "opierając się w szczególności na badaniu morfologii krwi, które orzekany wykonał na zlecenie RWKL w Laboratorium analiz lekarskich [...]. W morfologii krwi z dnia [...] lutego 2018 r. stwierdzono stężenie hemoglobiny HGB 123 g/dL, Erytrocyty 3,84 10x12/L, Hematokryt 0,36 L/L. morfologii krwi z dnia [...] marca 2018 r. Dodatkowo w dostarczonym przez orzekanego zaświadczeniu lekarskim lek. med. J. Z. stwierdził, iż u orzekanego występuje niedokrwistość z niedoboru Fe w trakcie leczenia". Zdaniem CWKL zebrany materiał diagnostyczny w przedmiotowej sprawie był wystarczający do postawienia rozpoznania i rozstrzygnięcia orzeczniczego. Orzekany w złożonym odwołaniu nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej będącej w sprzeczności z ustaleniami RWKL. CWKL wskazała, iż wojskowe komisje lekarskie ustalając jednostkę chorobową dokonują jej kwalifikacji orzeczniczej w celu określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej według odpowiednio dobranego paragrafu i punktu na podstawie załączników do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. W przypadku kandydatów do zawodowej służby wojskowej kwalifikacji tej dokonuje się w oparciu o Grupę I (kolumna czwarta wykazu) załącznika nr 1 ww. rozporządzenia. CWKL podzieliła stanowisko RWKL, że rozpoznana u orzekanego niedokrwistość spełnia kryteria zawarte w § 55 pkt 4 ww. rozporządzenia, co w grupie I obejmującej kandydatów do zawodowej służby wojskowej skutkuje wyłącznie kategorią zdrowia N. W pkt 12 orzeczenia RWKL właściwie uzasadniła, z jakiego powodu wybrała kategorię zdrowia N. Z analizy dokumentacji orzeczniczej wynika, że we wszystkich badaniach krwi wykonanych przez orzekanego i znajdujących się w aktach sprawy stężenie hemoglobiny było poniżej obowiązującej normy określonej dla mężczyzn. Zdaniem CWKL orzekany wymaga dalszej specjalistycznej diagnostyki, która wykracza poza ramy procedury orzeczniczej i powinna być zrealizowana w specjalistycznym podmiocie leczniczym w trybie planowym, w ramach umowy z Narodowym Funduszem Zdrowa. Pismem z dnia 15 lipca 2019 r. M. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie CWKL w [...] nr [...] z dnia [...] czerwca 2019 r. zarzucając, iż na podstawie jego chwilowych problemów zdrowotnych przypisano mu kategorię N - zał. Nr 1 Gr I - niezdolny do służby wojskowej. Skarżący podniósł, iż odwołując się od orzeczenia RWKL z dnia [...] maja 2019r. działał na podstawie informacji uzyskanych w WKU w [...], gdzie powiedziano mu, iż jeśli w odwołaniu przedstawi zaświadczenie lekarskie o odbywanej (i jednocześnie leczonej) chorobie, to RWKL ustali termin powtórnych badań, mających na celu weryfikację jego faktycznego stanu zdrowia. Zaznaczył, iż pomimo chęci wykonania powtórnych badań krwi i dołączenia ich wyników w celu wzmocnienia rzetelności odwołania, nie miał takiej możliwości, ponieważ w okresie od dnia [...] maja 2019 r. do dnia [...] lipca 2019 r. odbywał służbę przygotowawczą w [...] Brygadzie Zmechanizowanej im. [...] w [...]. Choć zgłosił potrzebę wykonania takich badań, zarówno ówczesnemu dowódcy drużyny, jak i zastępcy dowódcy plutonu, w programie szkoleniowym nie znalazło się wystarczająco dużo czasu, aby owe badania wykonać. Skarżący wskazał również, iż z badań morfologii krwi wykonanych w dniu [...] lipca 2019 r. przez Medyczne Laboratorium Diagnostyczne (działające przy Miejskiej Przychodni Specjalistycznej w [...], ul. [...]), jasno wynika, że nastąpiła znacząca poprawa stanu jego zdrowia, a parametry, na których zostało oparte orzeczenie RWKL w [...] (hemoglobina, erytrocyty i hematokryt) uległy zmianie. Podkreślił, iż do chwili obecnej nie brał udziału w żadnym specjalistycznym leczeniu (lekarz prowadzący - lek. med. J. Z. zalecił mu jedynie zmiany w diecie, określając niniejszy przypadek jako "lekką, całkowicie uleczalną tymczasową nieprawidłowość"). Zaznaczył, iż większą część tego okresu spędził na odbywaniu służby przygotowawczej w [...]BZ w [...], gdzie funkcjonując na zasadach i warunkach obowiązujących jednakowo dla wszystkich kandydatów, ukończył zarówno szkolenie podstawowe jak i specjalistyczne z wynikiem bardzo dobrym, zdał egzamin z wychowania fizycznego, również z wynikiem bardzo dobrym oraz uzyskał wyróżnienie w postaci listu gratulacyjnego (jako jeden z trzech żołnierzy wyróżnionych w plutonie). Na poparcie powyższego dołączył do skargi uzyskaną w trakcie odbywania służby przygotowawczej opinię służbową. W odpowiedzi na skargę CWKL wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2). Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. Podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez wojskowe komisje lekarskie stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2019 r., poz. 330) oraz rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.). Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, publ. CBOSA). Wojskowe komisje lekarskie mają obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w ww. rozporządzeniu, zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z § 11 ww. rozporządzenia przy orzekaniu o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej i zaliczaniu do jednej z kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej komisje lekarskie uwzględniają wykaz chorób i ułomności, stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia. W myśl § 17 ust. 1 ww. rozporządzenia, wojskowe komisje lekarskie orzekają na podstawie dokumentów, o których mowa w § 9, tj. dokumentów dołączonych do skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, które dotyczą stanu zdrowia żołnierza zawodowego, w szczególności na podstawie odpisu przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, informacji o warunkach i przebiegu służby wojskowej dla celów wojskowych komisji lekarskich, historii chorób leczenia szpitalnego, wyników badań profilaktycznych i okresowych, karty badań profilaktycznych i okresowych, książki zdrowia żołnierza zawodowego, informacji zawartej w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego, akt postępowania powypadkowego. Przepis § 18 ust. 1 ww. rozporządzenia stanowi, że wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu dokumentów. Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej powinno zawierać w szczególności: (1) rozpoznanie, (2) ustalenie kategorii zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a w razie stwierdzenia chorób i ułomności - określenie ich związku lub braku związku z zawodową służbą wojskową (§ 19 ust. 1). Wzór orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej jest określony w załączniku nr 5 do rozporządzenia (§ 19 ust. 5 pkt 1). Od orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej wydanego w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] za pośrednictwem komisji, która wydała orzeczenie, w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia (§ 22 ust. 1). CWKL w [...] rozpatrując odwołanie orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Jednakże, w razie potrzeby, może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów (§ 23 ust. 2). Zaskarżonym w niniejszej sprawie orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2019 r. CWKL utrzymała w mocy orzeczenie RWKL z dnia [...] maja 2019 r., w którym ustalono, że skarżący M. O. jest niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej - kategoria N (Grupa I). Podstawę powyższego stanowiło rozpoznanie u skarżącego niedokrwistości, którą zakwalifikowano do § 55 pkt 4 załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Zgodnie z treścią rozdziału XIV - "Inne choroby wewnętrzne" ww. załącznika do rozporządzenia do § 55 pkt 4 kwalifikuje się niedokrwistości wtórne niewielkiego stopnia towarzyszące innym chorobom, ale rokujące ustąpienie. Przy czym jak wynika z objaśnień szczegółowych do całego § 55 - rozpoznanie powinno być potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej. W uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia CWKL nie wyjaśniła w sposób przekonujący z jakiego powodu podzieliła stanowisko RWKL co do dokonanej kwalifikacji schorzenia, nie przytoczyła nawet treści § 55 pkt 4. Przede wszystkim jednak w żaden sposób nie odniosła się do ww. objaśnień szczegółowych. Nie wskazała, czy ww. rozpoznanie zostało potwierdzone w przedmiotowej sprawie dokumentacją "leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej". Podkreślić przy tym należy, że ww. objaśnienia szczegółowe mają charakter normatywny, zatem komisja lekarska powinna wykazać, że orzeczenie zostało wydane na podstawie dokumentacji spełniającej powyższe kryteria. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia CWKL powołała się na badania morfologii krwi, które orzekany miał wykonać na zlecenie RWKL w Laboratorium analiz lekarskich [...]. Stwierdziła, iż "w morfologii krwi z dnia [...] lutego 2018 r. stwierdzono stężenie hemoglobiny HGB 123 g/dL, Erytrocyty 3,84 10x12/L, Hematokryt 0,36 L/L. morfologii krwi z dnia [...] marca 2018 r. Dodatkowo w dostarczonym przez orzekanego zaświadczeniu lekarskim lek. med. J. Z. stwierdził, iż u orzekanego występuje niedokrwistość z niedoboru Fe w trakcie leczenia". CWKL nie wyjaśniła zatem, z jakich względów uznała, że ww. wyniki badań i zaświadczenie lekarskie (załączone do odwołania przez samego skarżącego) stanowią dokumentację "leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej". Co istotne, w aktach sprawy znajduje się "Sprawozdanie z badań laboratoryjnych" [...] Sp. z o.o. z dnia [...] kwietnia 2019 r. oraz z dnia [...] maja 2019 r. (k. 41 i 36 akt admin.). CWKL nie mogła zatem powołać się na wyniki badań z dnia [...] lutego 2018 r. i [...] marca 2018 r. tym bardziej, że znajdujące się w aktach sprawy skierowanie WKU w [...] nr [...] do RWKL w [...] zostało wystawione w dniu [...] marca 2019 r. Ponadto zaznaczyć należy, że na stronie 1 zaskarżonego orzeczenia (k. 21 akt admin.) CWKL powołując orzeczenie RWKL w [...] wskazała, iż u skarżącego rozpoznano niedokrwistość - § 55 pkt 1 (a nie pkt 4) załącznika nr 1 do rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Tymczasem według § 55 pkt 1 kwalifikuje się niedokrwistości hemolityczne i niedoborowe niewielkiego stopnia niepoddające się leczeniu. Rozbieżność ta nie została w żaden sposób wyjaśniona przez CWKL choćby w odpowiedzi na skargę, w której zresztą przytoczono wskazany powyżej fragment uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia powołujący wyniki badań z 2018 r. (s. 2). Powyższe uchybienia, dotyczące w istocie błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz jego oceny w świetle obowiązujących przepisów prawa, skutkowały uchyleniem zaskarżonego orzeczenia. Jak już wyżej wskazano, wojskowa komisja lekarska ma obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu MON z dnia 3 czerwca 2015 r., zaś w kwestiach tam nieuregulowanych stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Powinna zatem zebrać i rozpatrzyć pełny materiał dowodowy co do wszystkich okoliczności istotnych w sprawie (z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne) oraz w sposób należyty uzasadnić podjęte rozstrzygnięcie. Powinna również odnieść się do wskazówek metodologicznych zawartych w objaśnieniach szczegółowych do poszczególnych paragrafów załącznika do ww. rozporządzenia. Wskazówki te adresowane są wprawdzie do lekarzy diagnozujących poszczególne schorzenia w tego rodzaju sprawach, ale na podstawie kontroli zaskarżonego orzeczenia możliwe jest sprawdzenie przez Sąd, czy wskazówki te zostały w sposób właściwy zinterpretowane i zastosowane. Ustalenia związane ze stanem zdrowia skarżącego oraz dokonana kwalifikacja rozpoznanych schorzeń są elementami stanu faktycznego sprawy, zaś kontrola prawidłowości ustaleń faktycznych organu jest jednym z podstawowych obowiązków sądu administracyjnego w ramach postępowania kontrolnego, prowadzonego na podstawie przepisu art. 3 § 1 p.p.s.a. Ponownie rozpoznając sprawę CWKL uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. Weźmie również pod uwagę powołane wyżej objaśnienia szczegółowe do załącznika nr 1 § 55 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie podejmie na podstawie pełnego materiału dowodowego, który poddany zostanie wszechstronnej analizie i ocenie. Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.