II SA/Wa 1968/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung Ewa Marcinkowska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Beata Gibzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2011 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] nr [...] z dnia [...] września 2010 r. o utracie przez J. T. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 września 2010 r. Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: J. T. został zarejestrowany w Urzędzie Pracy [...] w dniu 4 września 2002 r. jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku od dnia 12 września 2002 r. Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2009 r. zaliczył J. T. do lekkiego stopnia niepełnosprawności począwszy od 21 kwietnia 2009 r. do 30 czerwca 2011 r. W orzeczeniu tym wskazano, że jest zdolny do wykonywania pracy, z ograniczeniem dźwigania. W dniu 2 września 2010 r. J. T. otrzymał skierowanie z Urzędu Pracy do pracodawcy G. Ł. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...], na stanowisko pracownika gospodarczego. J. T. stawił się do ww. pracodawcy, jednak, jak wynika z adnotacji na skierowaniu, odmówił przyjęcia zaproponowanej pracy twierdząc, że jest za ciężka i niezgodna z orzeczeniem lekarskim. Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2010 r., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.), orzekł o pozbawieniu J. T. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 września 2010 r. z powodu odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy bez uzasadnionej przyczyny. W odwołaniu od powyższej decyzji J. T. zwrócił się o przywrócenie statusu osoby bezrobotnej. Zarzucił, że skierowano go do pracy ciężkiej, fizycznej, niezgodnej z orzeczeniem lekarskim. Podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia, ma zakaz dźwigania oraz nie nadaje się do kopania łopatą, odśnieżania itp. prac. Podniósł też, że pracodawca do którego został skierowany nie był zainteresowany jego orzeczeniem o niepełnosprawności i nie skierował go na badania. Wojewoda [...], w wyniku rozpoznania powyższego odwołania, decyzją nr [...] z dnia [...] października 2010 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, przytaczając treść przepisów art. 2 ust. 1 pkt 16 oraz art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy podkreślił, że skarżący został prawidłowo pouczony o konsekwencjach niedopełnienia obowiązków ciążących na osobach zarejestrowanych w urzędzie pracy, tj. pozbawienie statusu osoby bezrobotnej z powodu odmowy bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej pomocy określonej w ustawie. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podkreślił, iż przedłożona oferta zgodna była z definicją odpowiedniej pracy zawartej w treści art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy. Ponadto, z formularza "zgłoszenie oferty pracy" wynika, że praca w charakterze pracownika gospodarczego skierowana została do osób niepełnosprawnych, a do ich obowiązków należałoby sprzątanie biur i ciągów komunikacyjnych. Z powyższego wynika zatem, że Urząd Pracy, kierując pana T. do pracy, uwzględnił jego orzeczenie lekarskie i zawarte w nim wskazania dotyczące charakteru ewentualnego zatrudnienia. Poza tym, sprzątanie biur i ciągów komunikacyjnych nie jest uzasadnionym powodem odmowy przyjęcia zaproponowanej pracy, ponieważ wykonywanie takiej pracy nie jest związane z "kopaniem łopatą i odśnieżaniem". Organ podkreślił też, że potencjalny pracodawca, podczas rozmowy kwalifikacyjnej, nie jest zobowiązany do żądania dokumentów potwierdzających niepełnosprawność osoby skierowanej do pracy przez Urząd Pracy i tym bardziej kierowania jej na badania lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na danym stanowisku. Wstępnym badaniom lekarskim podlegają bowiem jedynie osoby przyjmowane do pracy, a nie będące w trakcie rekrutacji. W konkluzji Wojewoda [...] stwierdził, iż oferta przedłożona J. T. spełniała warunki, aby określić ją mianem "odpowiedniej pracy", a powody odmowy jej przyjęcia przedstawione przez skarżącego są nieuzasadnione i nie zasługują na uwzględnienie. Organ odwoławczy poinformował jednocześnie stronę, iż ponowne nabycie statusu osoby bezrobotnej będzie możliwe nie wcześniej niż po upływie 120 dni od dnia odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy, o ile zostaną spełnione warunki określone w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. T. zarzucił, że jest ona dla niego bardzo krzywdząca, gdyż Urząd Pracy niesłusznie pozbawił go statusu osoby bezrobotnej. Skarżący przypomniał, że zarejestrował się w Urzędzie Pracy w 2002 r. po zwolnieniu go z zakłady pracy w wyniku reorganizacji. Podkreślił, że posiada bardzo dobry i poszukiwany zawód elektromechanika samochodowego, w którym przepracował 20 lat, oraz inne umiejętności techniczne. Z Urzędu Pracy nie otrzymał wcześniej żadnej propozycji pracy. W 2007 r. podjął działania w celu przekwalifikowania się i uzyskania zawodu kierowcy autobusu. Jednak po uzyskaniu stosownego prawa jazdy oraz innych dokumentów potrzebnych do podjęcia pracy ciężko zachorował. Dwukrotnie przebywał w szpitalu, a potem był poddawany wielomiesięcznej rehabilitacji, która nie przyniosła jednak oczekiwanych rezultatów. Ma obecnie stwierdzone zwyrodnienie kręgosłupa, niedosłuch i nadciśnienie tętnicze. Na tej podstawie Komisja Lekarska w 2009 r. orzekła u niego niepełnosprawność. Skarżący podkreślił, że z uwagi na stan zdrowia, nie może samodzielnie egzystować, gdyż wymaga pomocy w tak prozaicznych czynnościach, jak np. umycie się, czy ubranie. Zarzucił, że większość ofert pracy kierowanych do osób niepełnosprawnych to oferty nieuczciwe, gdyż pracodawcy poszukują osób niepełnosprawnych, a faktycznie proponują pracę dla osób zdrowych i młodych. Tak było też w jego przypadku, gdyż pracodawca do którego został skierowany, zaproponował mu kopanie trawników i odśnieżanie. Zachowywał się przy tym agresywnie i nie interesował go zupełnie stan jego zdrowia. Skarżący stwierdził, iż jego błędem było przyjęcie skierowania do nieodpowiedniej pracy, której fizycznie nie był w stanie wykonywać. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi podkreślił, iż organ I instancji nie jest władny do oceny stanu zdrowia bezrobotnego na podstawie załączonej dokumentacji medycznej wydając mu skierowanie do pracy. Brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na danym stanowisku może stwierdzić jedynie lekarz medycyny pracy podczas badań wstępnych, którym podlegają osoby przyjmowane do pracy, a nie będące w trakcie rekrutacji. Starosta nie ma natomiast obowiązku kierować na takie badania lekarskie bezrobotnych. Obowiązek ten ciąży na pracodawcy. W przypadku zaś, gdyby lekarz medycyny pracy stwierdził u skarżącego jakiekolwiek przeciwwskazania do wykonywania zaproponowanej pracy, to Prezydent [...] nie pozbawiłby go statusu osoby bezrobotnej. Urząd Pracy kierując skarżącego do pracy wziął pod uwagę warunki zaproponowane przez pracodawcę w zgłoszonej ofercie. Praca w charakterze pracownika gospodarczego została skierowana do osób niepełnosprawnych, a zgodnie z orzeczeniem lekarskim Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. zaliczył skarżącego do lekkiego stopnia niepełnosprawności, uznając go za zdolnego do wykonywania pracy, jednak z ograniczeniem dźwigania. Zespół Orzekający nie zalecił jednocześnie skarżącemu korzystania z usług socjalnych, opiekuńczych, rehabilitacyjnych, czy też stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Zatem, stwierdzenie skarżącego, iż nie może samodzielnie egzystować, nie znajduje uzasadnienia i tym samym jest sprzeczne z załączonym do akt sprawy orzeczeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania rozstrzygnięcia - decyzji w sprawie. Sąd administracyjny nie ocenia więc decyzji pod kątem jej słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga J. T. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...] nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na prawidłowość wydanego rozstrzygnięcia. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 z późn. zm.). Zgodnie z powołanym przepisem starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy określonej w ustawie lub poddania się badaniom lekarskim lub psychologicznym, mającym na celu ustalenie zdolności do pracy lub udziału w innej formie pomocy określonej w ustawie; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia odmowy na okres 120 dni w przypadku pierwszej odmowy. Dla wykładni tego przepisu i właściwego jego zastosowania istotne znaczenie mają regulacje zawarte w art. 33 ust. 3 zd. pierwsze i art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy. Stosownie do tej ostatniej normy bezrobotnym jest osoba niezatrudniona i niewykonująca innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną - zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W myśl zaś art. 33 ust. 3 zd. 1 bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd. Odpowiednia praca w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy oznacza zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, które podlegają ubezpieczeniom społecznym i do wykonywania których bezrobotny ma wystarczające kwalifikacje lub doświadczenie zawodowe lub może je wykonywać po uprzednim szkoleniu albo przygotowaniu zawodowym dorosłych, a stan zdrowia pozwala mu na ich wykonywanie oraz łączny czas dojazdu do miejsca pracy i z powrotem środkami transportu zbiorowego nie przekracza 3 godzin, za wykonywanie których osiąga miesięczne wynagrodzenie brutto, w wysokości co najmniej minimalnego wynagrodzenia za pracę w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy. Z treści powołanych przepisów wynika, że istotnymi cechami charakteryzującymi pojęcie prawne "bezrobotnego" jest zdolność i gotowość do podjęcia zatrudnienia. Brak takiej dyspozycyjności oraz niezdolność do podjęcia pracy eliminują zainteresowanego z grona osób mogących ubiegać się o przyznanie, czy zachowanie statusu bezrobotnego. Bezrobotnym w ujęciu normatywnym może być zatem wyłącznie osoba fizyczna zdolna do pracy. Chodzi tu przy tym o zdolność do pracy w sensie prawnym (czyli zdolność do bycia pracownikiem, uwarunkowana wiekiem i posiadaniem przynajmniej ograniczonej zdolności do czynności prawnych - art. 22 § 2 i § 3 kodeksu pracy). Zdolność do pracy oznacza ponadto taki stan zdrowia, który pozwala pracodawcy na stałe zatrudnianie danej osoby w pełnym wymiarze, a w przypadku niepełnosprawnego - co najmniej w połowie obowiązującego czasu pracy. J. T. orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z dnia [...] czerwca 2009 r. został zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności począwszy od 21 kwietnia 2009 r. do 30 czerwca 2011 r. W orzeczeniu tym wskazano, że jest zdolny do wykonywania pracy na wolnym rynku, z ograniczeniem dźwigania. Przedstawiona skarżącemu przez Urząd Pracy w dniu 2 września 2010 r. propozycja pracy uwzględniała powyższe okoliczności, gdyż oferta ta była skierowana do osób niepełnosprawnych, dotyczyła zatrudnienia na stanowisku pracownika gospodarczego oraz, według informacji przekazanych przez pracodawcę, polegać miała na sprzątaniu biura i ciągów komunikacyjnych. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, organy uznały, że propozycja przedstawiona skarżącemu odpowiadała definicji "odpowiedniej pracy" w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 16 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Za gołosłowne i nieznajdujące oparcia w materiale dowodowym sprawy należy zatem uznać stwierdzenie skarżącego, że była to praca zbyt ciężka i niezgodna z orzeczeniem lekarskim. Skarżący odmawiając przyjęcia zaproponowanej pracy, pozbawił się możliwości zweryfikowania jego stanu zdrowia oraz przydatności do pracy na tym stanowisku, przez lekarza medycyny pracy. Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zobowiązuje bezrobotnego w każdym przypadku do przyjęcia przedstawionej propozycji pracy, niemniej jednak ustanowienie sankcji w postaci pozbawienia statusu osoby bezrobotnego, który odmówił bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji pracy wskazuje, że na bezrobotnym ciąży powinność współpracy z urzędem pracy w celu wyjścia z bezrobocia i podjęcia zatrudnienia. Nie każdy podany przez bezrobotnego powód odmowy przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy może być zatem uznany za uzasadnioną przyczynę. Pod pojęciem "uzasadnionej przyczyny" należy rozumieć szczególną, wyjątkową i obiektywnie występującą sytuację, która stanowi usprawiedliwienie dla odmowy podjęcia pracy. Odmowa przyjęcia zaproponowanej pracy nie może być spowodowana subiektywnym przekonaniem bezrobotnego, że jest to praca zbyt ciężka, nieodpowiednia do jego stanu zdrowia. Konsekwencją odmowy przyjęcia odpowiedniej pracy bez uzasadnionej przyczyny jest pozbawienie skarżącego statusu osoby bezrobotnej, o czym został on wcześniej prawidłowo pouczony przez Urząd Pracy. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Wojewody [...] oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta [...], odpowiadają prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.