II SA/Wa 1971/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Stanisław Marek Pietras Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2014 r. sprawy ze skargi R. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej - oddala skargę - UZASADNIENIA Dyrektor Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r., na podstawie art. 111 pkt 4 oraz art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) i § 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. Nr 23, poz. 137 ze zm.), zwolnił R. R. z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] sierpnia 2013 r. wskutek nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej w określonym terminie i miejscu. W uzasadnieniu podał, że ze względu na długotrwałe niewykonywanie zadań służbowych z powodu choroby, Dowódca [...] Bazy [...] Taktycznego w dniu [...] marca 2013 r. skierował oficera do Rejonowej Wojskowej Komisji [...] Lekarskiej w W. celem określenia zdolności do zawodowej służby wojskowej. Zainteresowany nie stawił się na komisję w nakazanym terminie 4 kwietnia 2013 r., był w tym dniu niezdolny do wykonywania obowiązków służbowych, jednakże ze wskazaniem, że chory może chodzić. Zaświadczenie lekarskie o niezdolności R. R. do wykonywania obowiązków służbowych od 23 marca do 12 kwietnia 2013 r., nie może usprawiedliwiać niestawiennictwa przed komisją lekarską. Zaistniała zatem obligatoryjna przesłanka określona w art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej. W odwołaniu od powyższego rozkazu R. R. zarzucił, że wezwanie do stawienia się do komisji lekarskiej obarczone jest istotnym błędem formalnym, bowiem nie zawiera wszystkich istotnych elementów wymienionych w art. 54 K.p.a., w tym w szczególności pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania. Ponadto podniósł, że sam fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim ze wskazaniem, że "chory może chodzić", nie może stanowić podstawy do zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i nie wyczerpuje ustawowych przesłanek z art. 111 pkt 4 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Powołał się też na ogólny stan zdrowia psychofizycznego wykluczający świadomość ciążącego na nim obowiązku i wynikających z niego konsekwencji niestawienia się przed komisją lekarską oraz znaczące ograniczenie w podejmowaniu swobodnych decyzji. Wniósł w związku z tym o jego uchylenie. Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r., na podstawie art. 127 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 1 i 2 oraz art. 268a K.p.a., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej daty zwolnienia i ustalił nową datę zwolnienia na dzień [...] września 2013 r., a w pozostałej części utrzymał go w mocy. W uzasadnieniu wskazał, że przepis art. 111 pkt 4 ustawy pragmatycznej stanowi samodzielną podstawę do obligatoryjnego zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, gdyż zgodnie z jego treścią, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Natomiast w myśl orzecznictwa sądów administracyjnych, fakt przebywania na zwolnieniu lekarskim w sytuacji, gdy wskazywało ono, iż chory może chodzić, nie usprawiedliwia niestawiennictwa przed komisją lekarską. Stosownie zaś do art. 15 ust. 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, do oceny stanu zdrowia oficera organem właściwym jest wojskowa komisja lekarska. Odnosząc się do zarzutu braku istotnych elementów skierowania zainteresowanego z dnia [...] marca 2013 r. do wojskowej komisji lekarskiej organ podniósł, że rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.), jako lex specialis w stosunku do rozwiązań przyjętych w Kodeksie postępowania administracyjnego, odmiennie reguluje pewne kwestie, w tym w szczególności tryb kierowania do wojskowych komisji lekarskich żołnierzy zawodowych i osób ubiegających się o powołanie do zawodowej służby wojskowej. Z przedmiotowego rozporządzenia wynika obowiązek sporządzania skierowania zgodnie z jego załącznikiem nr 3, określającym niezbędne elementy tego dokumentu. Takie skierowanie zostało wystawiane przez Dowódcę [...] Bazy [...] Taktycznego. Organ nadmienił także, że zainteresowany, tak jak każdy żołnierz, powinien legitymować się stanem zdrowia pozwalającym na pełnienie zawodowej służby wojskowej oraz posiadać aktualne zaświadczenie lekarskie umożliwiające wykonywanie zadań służbowych na stanowisku służbowym. Jednocześnie stwierdził, że zgodnie z dyspozycją art. 110 § 2 K.p.a., zaskarżony rozkaz nie mógł zostać wykonany, dlatego też należało zmienić datę zwolnienia i ustalić ją po dacie otrzymania przez żołnierza decyzji organu drugiej instancji. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. R. zarzucił jej naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię i zastosowanie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz przepisów postępowania poprzez niezastosowanie się do wytycznych art. 54 § 1 pkt 6 K.p.a. Z tego względu wniósł o jej uchylenie w całości. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi wskazał, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych, gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące. Natomiast skierowanie do komisji lekarskiej zostało wydane z datą [...] marca 2013 r., a więc nie spełniało podstawowej przesłanki wynikającej wprost z przywołanego przepisu, gdyż zostało wydane przed upływem okresu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące. Brak było zatem jakiejkolwiek podstawy prawnej do wydania samego skierowania w dniu [...] marca 2013 r., a nadto nie został spełniony warunek ciągłości choroby. Skarżący ponowił argumentację odwołania, iż brak poinformowania o skutkach prawnych niezastosowania się do wezwania przed Rejonową Komisją Wojskową [...]-Lekarską w skierowaniu nr [...] z dnia [...]. marca 2013 r., stanowi poważne uchybienie formalnoprawne z tego względu, że nie zawiera wszystkich istotnych elementów wymienionych w art. 54 K.p.a. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Dodatkowo stwierdził, że skarżący przedstawiając kolejne zaświadczenie lekarskie stwierdzające jego niezdolność do wykonywania zadań służbowych wykazał, iż jego stan zdrowia uległ pogorszeniu na tyle, że w okresie sierpień 2012 r. – czerwiec 2013 r., nie był w stanie wykonywać zadań służbowych. W świetle zaś art. 5 ust. 3 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych, jeżeli w ich stanie zdrowia nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie zadań służbowych. Wobec powyższego skierowanie oficera na badania lekarskie w celu ustalenia zdolności fizycznej i psychicznej żołnierza do pełnienia zawodowej służby wojskowej ma charakter obligatoryjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest przepis art. 111 pkt 4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.), zgodnie z którym żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek odmowy przyjęcia skierowania do wojskowej komisji lekarskiej lub nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do tej komisji w określonym terminie i miejscu albo niepoddania się badaniom, do których został zobowiązany przez komisję lekarską. Konstrukcja powyższego przepisu nie budzi wątpliwości, iż zwolnienie na jego podstawie ma charakter obligatoryjny. Stosownie do treści art. 5 ust. 3 powołanej ustawy, do wojskowej komisji lekarskiej kieruje się z urzędu żołnierzy zawodowych: 1) gdy nie wykonują zadań służbowych z powodu choroby trwającej nieprzerwanie przez trzy miesiące, 2) jeżeli w ich stanie zdrowia nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie zadań służbowych (...). Podmiotem kierującym żołnierza zawodowego do wojskowej komisji lekarskiej, zgodnie z jej właściwością, jest w myśl art. 5 ust. 5 omawianej ustawy m.in. dowódca jednostki wojskowej – w przypadkach wymienionych w ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1-4 oraz ust. 4 pkt 3, 4 (pkt 1). Szczegółowe zaś kwestie dotyczące orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej, reguluje wydane na podstawie art. 5 ust. 8 i 9 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80 ze zm.). W myśl § 13 ww. rozporządzenia, w przypadkach, o których mowa w art. 5 ust. 2-4 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, podmiot określony w art. 5 ust. 5 ustawy, zwany dalej "podmiotem kierującym", kieruje żołnierza zawodowego do wojskowej komisji lekarskiej, zgodnie z jej właściwością (ust. 1). Wzór skierowania do wojskowej komisji lekarskiej określa załącznik nr 3 do rozporządzenia (ust. 4). W niniejszej sprawie bezsporna jest okoliczność, że skarżący zarówno w 2012 r., jak i w 2013 r., przebywał na długotrwałych zwolnieniach lekarskich, tj. w 2012 r. – 6-14 sierpnia, 17-30 września, 1-10, 15-25 i 29-31 października, 1-16 i 20-30 listopada, 1-7, 10-21 i 27-31 grudnia, zaś w 2013 r. – od 1 stycznia do 21 czerwca, z wyłączeniem sobót – 12.01, 9.03 oraz niedziel – 13.01, 10.03, w tym od 23 marca do 12 kwietnia. Zgodzić się należy ze skarżącym, że przesłanka skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej opisana w art. 5 ust. 3 pkt 1 wojskowej ustawy pragmatycznej, nie została w związku z tym spełniona. Jednakże, jak trafnie podniósł organ, sytuacja, w której skarżący z uwagi na przedkładane zwolnienia lekarskie nie pełnił służby, dała asumpt do przyjęcia, że w stanie zdrowia skarżącego nastąpiło pogorszenie uniemożliwiające lub utrudniające wykonywanie zadań służbowych, co również stanowi podstawę do skierowania żołnierza do wojskowej komisji lekarskiej. Zwrócić trzeba przy tym uwagę, że wbrew stanowisku skarżącego, skierowanie nie jest decyzją administracyjną w rozumieniu art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), gdyż nie jest formą załatwienia sprawy. W konsekwencji brak jest podstaw do przyjęcia, iż powinno zawierać składniki wymienione z art. 107 § 1 K.p.a., w tym uzasadnienie. Ponadto z treści art. 5 ust. 1 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że dopiero orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją. Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, że skierowanie zostało wydane przez organ niewłaściwy. Zgodnie z powołanym przepisem art. 5 ust. 5 pkt 2 wojskowej ustawy pragmatycznej, Dowódca [...] Bazy [...] Taktycznego, czyli jednostki wojskowej, w której skarżący pełnił służbę, był uprawniony do skierowania go do wojskowej komisji lekarskiej. Nieuprawnione jest też powoływanie się R. R. na treść art. 54 § 1 K.p.a., określającego treść wezwania, jakim w jego ocenie jest skierowanie do wojskowej komisji lekarskiej, w tym przede wszystkim wymóg wskazania skutków prawnych niezastosowania się do wezwania. Trzeba bowiem zauważyć, że wskazane wcześniej rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. kompleksowo reguluje kwestie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich. Określa przy tym wzór skierowania i w tej materii nie odsyła do Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy proceduralne zawarte we wskazanym rozporządzeniu stanowią więc lex specialis w stosunku do K.p.a., a więc mają pierwszeństwo przed Kodeksem. Niezależnie od powyższego Sąd podziela stanowisko organu, że w stosunku do skarżącego zaistniała przesłanka nieusprawiedliwionego niezgłoszenia się do wojskowej komisji lekarskiej w określonym terminie i miejscu. W orzecznictwie wyrażony jest bowiem pogląd, który Sąd w pełni podziela, że skierowanie na badanie przez komisję lekarską i związany z tym obowiązek żołnierza zgłoszenia się do takiej komisji dotyczy żołnierzy aktualnie niewykonujących zadań służbowych (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2011 r., I OSK 520/11), co w przypadku skarżącego miało niewątpliwie miejsce. Ponadto w myśl wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt I OSK 1613/09), akceptowanego przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w świetle brzmienia art. 60b ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, w którym mowa o zwolnieniu żołnierza zawodowego od zajęć służbowych, zwolnienie lekarskie nie usprawiedliwia niezgłoszenia się na badania przed komisją lekarską. W odniesieniu do skarżącego podkreślenia wymaga ponadto okoliczność, że zaświadczeniu lekarskim o niezdolności do służby wskazano, że chory może chodzić, co dodatkowo przemawia za przyjęciem nieusprawiedliwionego niestawiennictwa przed komisją. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.