II SA/Wa 1996/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.O. i R. O. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego postanawia: odrzucić skargę. M. O. i R. O. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując że skarżący wnieśli skargę bez wcześniejszego wezwania organu Zarządu Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) – dalej zwana "P.p.s.a." kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z oceną prawną wyrażoną w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl), uchwała zarządu dzielnicy [...] w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy, w tym także lokalu będącego pracownią służącą prowadzeniu działalności w dziedzinie kultury i sztuki, jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a. Uchwała ta dotyczy bowiem działań organów gmin, podejmowanych w innej niż umowa prawnej formie działania administracji, a mianowicie w drodze nienormatywnych aktów ogólnych organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowanych w sprawach z zakresu administracji publicznej. W świetle orzecznictwa sądów administracyjnych także skreślenie przez organ gminy osoby z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy jest aktem, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 22 lipca 2010 r., sygn. akt I OSK 362/10, http://cbois.nsa.gov.pl.). Zgodnie z art. 52 P.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§2). Jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę (§3). W przypadku innych aktów, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi i nie stanowi inaczej, należy również przed wniesieniem skargi do sądu wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Termin, o którym mowa w § 3 nie ma zastosowania (§ 4). Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa (§ 2). W niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.), dalej; "u.s.g.", który stanowi, iż każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. W sprawie wezwania do usunięcia naruszenia stosuje się przepisy o terminach załatwiania spraw w postępowaniu administracyjnym (ust. 3). Z powyższego wynika, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego skarżący ma obowiązek wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa i to wezwanie ma być bezskuteczne. Przy czym, jak wynika z treści art. 52 § 4 P.p.s.a., 14-dniowy termin do wniesienia wezwania, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a., nie znajduje zastosowania do aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., a więc również do uchwał zarządu dzielnicy [...] w sprawie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest czynnością procesową, powodującą wszczęcie postępowania mającego na celu autoweryfikację uchwały organu gminy, wskazanej w tym wezwaniu, konkretyzujące podmiot, którego interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone oraz uchwałę, za przyczyną której to się stało. Celem wezwania do usunięcia naruszenia, zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. jest wykorzystanie możliwości załatwienia sprawy przez organ bez konieczności wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Z treści art. 53 § 2 P.p.s.a. wynika, że z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo, że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni do złożenia skargi, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie skarżący uczynili uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu mieszkalnego. Jak wynika z odpowiedzi na skargę organu, skarżący przed wniesieniem przedmiotowej skargi do Sądu nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaskarżonej uchwały. Zatem skarżący nie wyczerpali środka zaskarżenia służącego przed organem właściwym w sprawie, co powoduje, że wniesiona skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Powyższej oceny nie może zmienić okoliczność, iż skarżący nie zostali pouczeni przez organ o trybie zaskarżenia ww. uchwały do sądu administracyjnego. Brak pouczenia nie może bowiem skutkować uznaniem skargi za dopuszczalną, w sytuacji gdy nie został spełniony formalny wymóg wezwania właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa, o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.s.g. Jednocześnie podkreślić należy, że niniejsze orzeczenie nie pozbawia skarżących prawa do ochrony sądowej, gdyż po uprzednim wezwaniu właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w sprawie zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] nr z dnia [...] września 2016 r. nr [...] skarżący mają możliwość wniesienia skargi na przedmiotową uchwałę. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.