II SA/Wa 2004/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Danuta Kania, Sędzia WSA Waldemar Śledzik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi P. Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu świadczenia mieszkaniowego oddala skargę Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 21 ust. 6 pkt 3, art. 48d ust. 12 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2356 z późn. zm.) (dalej: ustawa o zakwaterowaniu) w zw. z art. 17 ust. 3 i 4 ustawy o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1456) (dalej: ustawa o Agencji), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. orzekającą o nadpłaconym świadczeniu mieszkaniowym na rzecz P. Z. w okresie od [...] sierpnia 2010 r. do [...] listopada 2019 r., w kwocie 60 1666, 45 zł i zobowiązującą do zwrotu tej kwoty. W dniu [...] sierpnia 2010 r. ww. wystąpił z wnioskiem do Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. o wypłatę świadczenia mieszkaniowego, które zostało przyznane i wypłacone w powyżej określonej kwocie. Żołnierz w dniu [...] stycznia 2018 r. złożył kolejny wniosek o wypłatę przedmiotowego świadczenia, w którym oświadczył, że jego małżonka posiada na własność lokal mieszkalny, który nie został od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia Dyrektor Oddziału Regionalnego AMW w W., powołując się na treść art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP, negatywnie rozpatrzył ww. wniosek, orzekając o nadpłaceniu świadczenia mieszkaniowego i zobowiązał żołnierza do zwrotu nadpłaconej kwoty w wysokości określonej w decyzji. Prezes Agencji Mienia Wojskowego wskazał, że Wojskowa Agencja Mieszkaniowa po połączeniu z Agencją Mienia Wojskowego otrzymała nazwę Agencji Mienia Wojskowego, a w związku z przejęciem Agencji Mienia Wojskowego wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki Agencji Mienia Wojskowego, co umożliwiło m.in. prowadzenie spraw dotyczących zwrotu świadczenia mieszkaniowego zaistniałych również przed połączeniem, tj. przed dniem 1 października 2015 r. Podkreślił, że po tej dacie nastąpiła także zmiana przepisów ustawy o zakwaterowaniu w zakresie procedury zwrotu świadczenia mieszkaniowego. Ustawodawca zrezygnował bowiem z trybu cywilnoprawnego dochodzenia zwrotu nienależnie lub w nienależnej wysokości wypłaconego świadczenia mieszkaniowego i wprowadził tryb administracyjnoprawny, poprzez dodanie art. 48d ust. 12 i 13 ustawy o zakwaterowaniu. Organ wskazał, że zgodnie z dyspozycją ust. 12 ww. artykułu, zwrot świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie lub w nienależnej wysokości następuje w formie decyzji administracyjnej. W ustępie 13 natomiast został określony tryb postępowania dyrektora oddziału regionalnego Agencji. W przypadku stwierdzenia nadpłaty świadczenia mieszkaniowego dyrektor oddziału regionalnego Agencji wzywa do zwrotu należności w terminie 14 dni od otrzymania przez żołnierza wezwania, a po bezskutecznym upływie terminu wydaje decyzję administracyjną. Zdaniem organu, z art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP wynika, że wyłączone jest uprawnienie żołnierza zawodowego do zakwaterowania, jeżeli żołnierz lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny z bonifikatą. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie fakt nabycia lokalu mieszkalnego z bonifikatą przez żonę żołnierza od 2006 r. nie jest okolicznością sporną. W ocenie organu, fakt, że lokal został nabyty przez żonę żołnierza przed zawarciem związku małżeńskiego rozpoczęciem służby nie ma wpływu na utratę prawa do zakwaterowania w rozstrzyganej sprawie, bowiem celem tego przepisu jest uniemożliwienie kolejnego zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych przy udziale państwa, a nadto nie zawiera on żadnej cezury czasowej. Prezes AMW, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, iż ustawodawca, ograniczając prawo żołnierza zawodowego do zakwaterowania w przypadku, gdy nabył on lokal mieszkalny z bonifikatą, objął tą przesłanką wszelkie stany faktyczne, niezależnie od daty nabycia lokalu, czy też jego późniejszej sprzedaży. W tej sytuacji, bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy do nabycia lokalu doszło przed powołaniem żołnierza do zawodowej służby wojskowej, czy w trakcie jej pełnienia oraz czy lokal ten stanowił własność żołnierza w dacie wejścia w życie znowelizowanych przepisów. P. Z., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na powyżej określoną decyzję organu odwoławczego. W skardze podniesiono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż na skutek nabycia przez żonę skarżącego lokalu mieszkalnego z bonifikatą nie przysługuje skarżącemu prawo do zakwaterowania z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej, podczas gdy wskazany lokal mieszkalny został nabyty jeszcze przed zawarciem związku małżeńskiego, zatem brak jest podstaw do odmowy przyznania prawa do zakwaterowania, a tym samym do uznania, że świadczenie mieszkaniowe zostało nadpłacone. Ponadto we wniesionej skardze zarzucono, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 136 w zw. z art. 96a kpa. Pełnomocnik skarżącego podnosząc powyższe zarzuty wniósł o o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, zgodnie z którym odprawa mieszkaniowa nie przysługuje żołnierzowi zawodowemu, jeżeli on lub jego małżonek nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia. Przepis ten wprowadził art. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, który wszedł w życie z dniem 1 lipca 2010 r. Podać należy, że zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojny RP, żołnierzowi zawodowemu, od dnia wyznaczenia na pierwsze stanowisko służbowe do dnia zwolnienia z czynnej służby wojskowej, przysługuje prawo do zakwaterowania na czas pełnienia służby wojskowej w miejscowości, w której żołnierz pełni służbę, albo w miejscowości pobliskiej, albo za jego zgodą w innej miejscowości. Zgodnie zaś z ust. 2 tego artykułu, prawo do zakwaterowania żołnierza zawodowego jest realizowane w jednej z następujących form: - przydziału kwatery albo innego lokalu mieszkalnego; - przydziału miejsca w internacie albo kwaterze internatowej; - wypłaty świadczenia mieszkaniowego. Ustawodawca, przyznając prawo do zakwaterowania, określił również przesłanki negatywne, których spełnienie wyłącza dopuszczalność realizacji prawa żołnierza zawodowego do zakwaterowania, tj. realizacji tego prawa w formie przydziału kwatery oraz w innej formie, w tym wypłaty świadczenia mieszkaniowego. W świetle art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu, żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, jeżeli on lub jego małżonek, z zastrzeżeniem ust. 10: 1. otrzymał ekwiwalent pieniężny w zamian za rezygnację z kwatery, wypłacony na podstawie przepisów ustawy obowiązujących do dnia 30 czerwca 2004 r.; 2. otrzymał odprawę mieszkaniową wypłaconą albo zrealizowaną w formie rzeczowej na podstawie przepisów ustawy obowiązujących od dnia 1 lipca 2004 r.; 3. nabył lokal mieszkalny od Skarbu Państwa, Agencji albo jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia; 4. otrzymał pomoc finansową wypłaconą w formie zaliczkowej lub bezzwrotnej do dnia 31 grudnia 1995 r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 maja 1976 r., o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19 oraz z 1994 r. Nr 10, poz. 36); 5. nabył własnościowe spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego od Agencji. Bezspornym jest, że żona skarżącego nabyła lokal mieszkalny przy zastosowaniu 90% bonifikaty. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych sprawy, niewątpliwie spełniona została przesłanka negatywna do wypłaty skarżącemu świadczenia mieszkaniowego, określona w art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sil Zbrojnych RP. W ocenie Sądu, organy dokonały prawidłowej interpretacji, zarówno art. 21 ust, 1 i 2, jak również art. 21 ust. 6 pkt 3 ww. ustawy, stwierdzając, że skarżącemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania. Zgodzić się należy z organem, że przepisy nie odnoszą się do kwestii czasu, w jakim miało miejsce nabycie lokalu mieszkalnego z bonifikatą. Istotne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy osoba posiadająca obecnie status żołnierza zawodowego lub jej małżonek kiedykolwiek wcześniej skorzystała z jednej z form pomocy na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, o której mowa w art. 21 ust. 6 ustawy o zakwaterowaniu. Jeżeli, jak w sprawie niniejszej, odpowiedź ta jest twierdząca, to żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje uprawnienie, o którym mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP W tym kontekście należy zwrócić uwagę na orzecznictwo sądów administracyjnych wypracowane na kanwie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w odniesieniu do stanów faktycznych, w których organy podejmowały rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia mieszkaniowego na rzecz wnioskodawcy - żołnierza zawodowego, który sam lub jego małżonek nabyli lokal mieszkalny w sposób wskazany w powołanym przepisie. Tego rodzaju okoliczność, tj. nabycie przez małżonków lokalu mieszkalnego od Skarbu Państwa, Agencji lub jednostki samorządu terytorialnego z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia - bez względu na datę nabycia takiego lokalu, małżeński ustrój majątkowy między małżonkami w dacie nabycia lokalu, okoliczność czy lokal ten pozostaje nadal własnością małżonka, czy też nie, a także bez względu na okoliczność, czy małżonek w dacie nabycia lokalu pozostawał w związku małżeńskim z wnioskodawcą, czy też nie - traktowana była jako przeszkoda w uznaniu, że żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do zakwaterowania, w tym także do wypłaty świadczenia mieszkaniowego, o którym mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 3038/12 (CBOSA), " (...) ratio legis art. 21 ustawy jest zakwaterowanie żołnierza i jego rodziny w jeden ze sposobów przewidzianych w tym przepisie, a takie wyjątkowe prawo, jak zakup mieszkania z bonifikatą lub z uwzględnieniem pomniejszenia w cenie nabycia, rodzina żołnierza może wykorzystać tylko jeden raz. Tak ogólne sformułowanie art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy (...) pozwala przyjąć, że zamiarem ustawodawcy było szerokie ujęcie omawianego wyłączenia, obejmujące przypadki, gdy żołnierzowi lub jego małżonkowi kiedykolwiek udzielono pomocy ze środków publicznych na cele mieszkalne tam wskazane. Oczywistym jest też, że podobnie jak w pozostałych przypadkach wymienionych w art. 21 ust. 6 ustawy, w których żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje prawo do zakwaterowania, wskazane zdarzenia dotyczyć mogą zdarzeń zaistniałych w przeszłości, przed datą wprowadzenia zmiany ustawy, która obowiązuje od dnia 1 lipca 2010 r. Taka wykładnia art. 21 ust. 6 pkt 3 powołanej ustawy pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą praworządności, wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, który stanowi, że organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (podobnie wyrok WSA w Warszawie z dnia 18.sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 137/18 i z dnia 10 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Wa 1324/17). Z zasady tej wynika, że w postępowaniu administracyjnym organy administracji publicznej obowiązane są stosować przepisy prawa obowiązujące w dniu wydania decyzji. Od tej reguły mogą zostać wprowadzone odstępstwa przepisami przejściowymi, które mogą ograniczyć moc przepisów prawa w czasie, przez wyłączenie stosowania danych przepisów do zdarzeń prawnych mających miejsce przed wejściem ich w życie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. zmieniającej ustawę o zakwaterowaniu sił zbrojnych, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 ustawy (tj. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP), w brzmieniu dotychczasowym. Art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej nie przyjął zatem ograniczenia mocy obowiązującej przepisów zmienionych, w tym art. 21 ust. 6 pkt 3 ustawy, do zdarzeń prawnych powstałych po ich wejściu w życie". Wbrew twierdzeniom skarżącego zgodzić się należy z organem odwoławczym, że okoliczność, iż nabycie przedmiotowego lokalu mieszkalnego nastąpiło przed zawarciem związku małżeńskiego nie ma znaczenia dla konieczności zwrotu świadczenia. A zatem skoro skarżący otrzymał świadczenie mieszkaniowe w okresie, mimo istnienia negatywnej przesłanki do realizacji przedmiotowego świadczenia, to okoliczność ta jest decydującą w sprawie i w oparciu o dyspozycję art. 48d ust. 12 w związku z ust. 1 ustawy zobowiązywała ona organ I instancji do wydania decyzji o zwrocie świadczenia mieszkaniowego wypłaconego nienależnie. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja znajduje potwierdzenie w obowiązujących przepisach prawa materialnego i nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.