II SA/Wa 201/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Lipiński (spr.) Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak Sławomir Antoniuk Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi B. G. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwolnienia lokalu mieszkalnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] września 2010 r., 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz B. G. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu wpisu sądowego. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania B. G., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w B. z dnia [...] września 2010 r. orzekającą o obowiązku zwolnienia przez J. G. i B. G. lokalu mieszkalnego położonego w B. przy ul. [...] w terminie 30 dni od dnia, w którym ww. decyzja stanie się ostateczna. Podstawę prawną decyzji stanowił przepis art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje: Decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w B. z dnia [...] grudnia 2004 r. żołnierzowi zawodowemu J. G. został przydzielony lokal mieszkalny w B. przy ul. [...] na czas pełnienia obowiązków na stanowisku służbowym w JW. Nr [...] w B. W przydziale tym uwzględniono małżonkę żołnierza B. G. i córkę M. G. Przyczyną, dla której orzeczono o obowiązku zwolnienia lokalu mieszkalnego był przydział J. G. innego lokalu mieszkalnego w miejscowości K., a zatem utrata prawa do przedmiotowego lokalu. Z akt sprawy administracyjnej wynika, iż wyrokiem Sądu Okręgowego w B. Wydział [...] z dnia [...] października 2008 r. sygn. akt [...] orzeczono rozwód związku małżeńskiego J. G. i B. G., zaś miejscem zamieszkania małoletniej córki stron – M. ustanowiono miejsce zamieszkania matki - B. G. Obecnie w lokalu zamieszkuje B. G. wraz z małoletnią córką M. W odwołaniu B. G. zarzuciła naruszenie przepisów art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i art. 95 § 1 i 3 Krio w zw. z art. 26 § 1 i 2 Kc, poprzez zobowiązanie jej na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej do opuszczenia przedmiotowego lokalu, w którym pozostanie jej małoletnia córka, nad którą sprawuje piecze rodzicielską. Wskazywała, że wobec małoletniej córki nie można wydać decyzji o opróżnieniu lokalu i w takim przypadku zgodnie z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu, organ powinien skierować do sądu powszechnego pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego i orzeczenie uprawnień do lokalu socjalnego. Przesłanka z art. 45 ust. 3, którą została ustawowo objęta jej małoletnia córka M. powinna również mieć zastosowania do skarżącej, z uwagi na to, iż sprawuje władzę rodzicielską nad swoją córką, która jest dobrem nierozporządzanym i nie jest tu możliwe jakiekolwiek przekształcenie podmiotowe po stronie osób sprawujących władzę rodzicielską. Wobec powyższego zarzutu Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że nie będzie dochodzić wobec skarżącej, jako sprawującej władzę rodzicielską nad małoletnią, przymusowego wykwaterowania z przedmiotowego lokalu do czasu orzeczenia przez sąd uprawnień do lokalu socjalnego dla małoletniej córki i podpisania stosownej umowy najmu lokalu socjalnego. Nadto wskazał, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143). Zgodnie z art. 18 ust. 1 tej noweli do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta przed dniem 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym zgodnie z art. 41 i art. 42 w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji i dlatego możliwe jest orzekanie o opróżnieniu lokalu przez B. G. w drodze administracyjnej. Organ podkreślił, iż uprawnienia wynikające z brzmienia wówczas obowiązującego art. 45 ust. 3 dotyczą jedynie małoletniej córki, albowiem przepis ten, w ówczesnym brzmieniu, nie odnosił się do osób zamieszkujących wspólnie z małoletnimi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B. G. zarzuciła zaskarżonej decyzji rażące naruszenie art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niezastosowanie przepisu art. 95 § 1 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w zw. z art. 26 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu. Uczestnik postępowania – J. G. nie zajął w niniejszej sprawie żadnego stanowiska. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. W niniejszej sprawie sądem tym jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, wojewódzki sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w tym postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Badana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie bezsporne i oczywiste jest brak tytułu do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu przez skarżącą i jej córkę, co powoduje konieczność opróżnienia przez nie lokalu. Istota sporu sprowadza się do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w sytuacji, gdy w przedmiotowym lokalu zamieszkują bez tytułu prawnego małoletnia osoba wraz z matką, możliwe jest wydanie decyzji o opróżnieniu lokalu przez matkę pomimo nieuzyskania jeszcze wyroku sądu powszechnego orzekającego o opróżnieniu tego lokalu przez córkę i przyznania jej prawa do lokalu socjalnego. W chwili rozpatrywania niniejszej sprawy przez organ, zgodnie z treścią art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Zatem przepis gwarancyjny zawarty w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu nie zawierał wprost zapisu rozciągającego uprawnienia małoletniego, do rozpoznawania sprawy o opróżnienie lokalu mieszkalnego przez sąd powszechny z zagwarantowaniem prawa do lokalu socjalnego, na osoby z małoletnim zamieszkujące. W związku z takim zapisem wówczas obowiązującej ustawy, organ uznał za dopuszczalne orzec w trybie administracyjnym o opróżnieniu lokalu przez matkę dziecka bez uprzedniego uzyskania wyroku sądu powszechnego, nakazującego opróżnienie lokalu przez małoletniego z gwarantowanym mu uprawnieniem do lokalu socjalnego. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie rozstrzygnięcie takie nie jest prawidłowe i narusza uprawnienia zawarte w treści przepisów art. 95 § 1 i 3 Krio w zw. z art. 26 § 1 i 2 Kc. Po pierwsze organ administracyjny wydaje decyzje w przedmiocie opróżnienia lokalu po to, aby decyzje te móc rzeczywiście wykonać. W niniejszej sprawie Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdza, iż nie będzie dochodzić wobec skarżącej, jako sprawującej władzę rodzicielską nad małoletnią, przymusowego wykwaterowania z przedmiotowego lokalu do czasu orzeczenia przez sąd uprawnień do lokalu socjalnego dla małoletniej córki i podpisania stosownej umowy najmu lokalu socjalnego. Oczywiście gwarancja taka dla skarżącej, zawarta nie w treści sentencji decyzji, ale w jej uzasadnieniu jest wątpliwa, jednakże nie to jest tu najważniejsze. W istocie organ wydaje decyzję nakazującą opróżnienie lokalu zakreślając stosowny termin do jej wykonania i jednocześnie w uzasadnieniu tej decyzji stwierdza, iż rezygnuje z jej wykonania, co już samo w sobie stanowi sprzeczność. W sytuacji zakreślonej normą temporalną art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP oraz niektórych innych ustaw, aby uniknąć powyższej sytuacji, najpierw organ powinien uzyskać wobec małoletniej M. G., w postępowaniu przed sądem powszechnym, tytuł wykonawczy gwarantujący jej lokal socjalny i dopiero wówczas wydać stosowną decyzję administracyjną nakazującą opróżnienie lokalu wobec skarżącej – matki małoletniej. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 października 2008 r. sygn. akt IV CNP 47/08, komentując powyższą nowelizację art. 45 omawianej ustawy wskazał, między innymi co następuje: "W ten sposób ustawodawca zapewnił osobom eksmitowanym, wymagającym szczególnej ochrony, nie tylko gwarancje wynikające z drogi procesu cywilnego, lecz także - przepis ten traktować bowiem należy jako odesłanie - uprawnienie do uzyskania lokalu socjalnego, do którego stosować należy reguły przewidziane w ustawie o ochronie praw lokatorów, który to lokal obowiązana jest dostarczyć gmina". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w pełni podziela ten pogląd. Wskazać tu należy, iż omawiana nowelizacja wyszła naprzeciw wykładni wcześniejszego brzmienia przepisu art. 45, którego dosłowna realizacja, bez uprawnień gwarancyjnych dla osób zamieszkujących z małoletnimi – dokonywana w taki sposób, jak w zaskarżonej decyzji, narusza wprost uprawnienia opiekuńcze zawarte w przepisach art. 95 § 1 i 3 Krio w zw. z art. 26 § 1 i 2 Kc. Zatem wcześniejsze orzeczenie o obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego przez osobę zamieszkującą z małoletnim i jednoczesne pozostawienie w tym lokalu małoletniego do czasu rozstrzygnięcia przez sąd powszechny jego eksmisji i przyznanie mu lokalu socjalnego stanowiłoby uprawnienie iluzoryczne. Bezsprzecznie małoletnia M. G. wymaga szczególnej ochrony, jaką stanowi tu uprawnienie do lokalu socjalnego. Realizacja tej gwarancji nie może nastąpić, jeżeli wcześniej zapadnie decyzja o opróżnieniu lokalu wobec jej opiekunki prawnej. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.