II SA/Wa 2020/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Adam Lipiński (spr.), , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2017 r. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy swoją poprzedzającą decyzję z dnia [...] września 2017 r. o odmowie przyznania A. M. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż zainteresowanemu wcześniej przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, która była wypłacana do [...] czerwca 2017 r. – zgodnie z treścią decyzji, przyznającej rentę do tego dnia. Obecnie A. M. nie spełnia przesłanek wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1383, ze zm.), albowiem Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z [...] sierpnia 2017 r, ustaliła, że jest częściowo niezdolny do pracy do [...] sierpnia 2018 r. Zatem w jego przypadku przesłanka niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym ze względu na całkowitą niezdolność do pracy nie zachodzi i jest to okoliczność, która eliminuje go z grona osób, którym może być przyznane świadczenie w drodze wyjątku. W myśl art. 14 ust. 1 wyżej cytowanej ustawy, oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia daty powstania niezdolności do pracy dokonuje w formie orzeczenia lekarz orzecznik ZUS. Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy, podstawę do wydania decyzji w sprawie świadczeń przewidzianych w ustawie, do których prawo uzależnione jest od stwierdzenia niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji, stanowi orzeczenie lekarza orzecznika, od którego nie wniesiono sprzeciwu lub co do którego nie zgłoszono zarzutu wadliwości, albo orzeczenie komisji lekarskiej. Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS. Fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej jest całkowita niezdolność do pracy wnioskodawcy, orzeczona w trybie przewidzianym prawem przez lekarza orzecznika ZUS, a nie stwierdzona przez każdego innego lekarza lub wynikająca z subiektywnego przekonania samego zainteresowanego. Nadto częściowa niezdolność do pracy jedynie ogranicza, a nie całkowicie uniemożliwia wykonywanie zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Organ zaznaczył, iż sytuacja materialna nie stanowi jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku i dlatego trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. M. podniósł, iż wykonywał zawód murarza i przepracował 30 lat. Jego zły stan zdrowia i wiek – 60 lat uniemożliwiają mu pracę. Opisał swoje dolegliwości i choroby. Stwierdził, iż stan jego zdrowia pogarsza się. Wskazał, iż zaskarżona decyzji jest dla niego krzywdząca. Obecnie pozostaje bez środków do życia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Nadto organ dodał, iż wobec wniesionej przez A. M. skargi, zwrócił się o skontrolowanie orzeczeń lekarskich wydanych w tej sprawie. Pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. Naczelny Lekarz ZUS poinformował organ, iż orzeczenia wydane w sprawie skarżącego zostały skontrolowane w trybie nadzoru i ustalono, iż są one zgodne z zasadami orzecznictwa lekarskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, Prezes ZUS decyzją z dnia [...] października 2016 r. przyznał skarżącemu rentę z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na czas określony – do dnia [...] czerwca 2017 r. Skarżący wnioskiem z dnia [...] czerwca 2017 r. wystąpił o przyznanie mu powyższego świadczenia na dalszy czas. Jednakże zmianie uległ stan faktyczny sprawy, albowiem Komisja lekarska ZUS orzeczeniem z [...] sierpnia 2017 r. ustaliła, że skarżący jest częściowo niezdolny do pracy do [...] sierpnia 2018 r. Wskazać w tym miejscu należy, iż przyznanie świadczenia w drodze wyjątku, na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe jeżeli wnioskodawca spełnia łącznie następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - niespełnienie warunków ustawowych do uzyskania świadczenia było wynikiem szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Skarżący urodził się w 1957 roku, zatem nie spełnia obecnie wieku emerytalnego (65 lat). Nie jest także całkowicie niezdolny do pracy, co zostało stwierdzone wyżej wspomnianym orzeczeniem Komisji lekarskiej ZUS z [...] sierpnia 2017 r. Dla osób, które nie przekroczyły wieku emerytalnego, fundamentalną zasadą przyznawania świadczeń na podstawie art. 83 ust. 1 omawianej ustawy jest całkowita niezdolność do pracy, orzeczona przez lekarza orzecznika ZUS. Skarżący taką całkowitą niezdolnością do pracy nie legitymuje się. Wobec niego orzeczono jedynie częściową niezdolność do pracy do [...] sierpnia 2018 r. Takie orzeczenie jedynie ogranicza zdolność do wykonywania pracy, a nie całkowicie uniemożliwia wykonywania zatrudnienia lub innej działalności objętej ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z tych przyczyn, zaskarżona jak i poprzedzając decyzja Prezesa ZUS z dnia [...] września 2017 r. są prawidłowe, albowiem Prezes ZUS jest związany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS lub komisji lekarskiej ZUS i nie może orzekać niezgodnie z jego treścią i art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast skarżący może, gdyby stan jego zdrowia uległ pogorszeniu, ponowić wniosek do organu o przyznanie przedmiotowego świadczenia i żądać aktualnego orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, co do aktualnego stanu zdrowia. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.