II SA/Wa 2023/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędziowie WSA Joanna Kube, Danuta Kania, Protokolant specjalista Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną do celów ochrony osobistej oddala skargę. A. P. wnioskiem z dnia 26.04.2017 r. (data wpływu do organu), wystąpiła do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wydanie pozwolenia na broń palną bojową do ochrony osobistej. Prośbę swą uzasadniła m. in. tym, że "cały czas jest atakowana przez przestępców w [...], ataki występują zarówno w biały dzień, o zmierzchu oraz w nocy". Do wniosku załączyła orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. oraz psychologiczne nr [...] z dnia [...] r. o braku przeciwwskazań do dysponowania bronią oraz kserokopie zawiadomień złożonych przez siebie w Prokuraturze Rejonowej w [...], dotyczących zdarzeń z dni [...] r., [...] r. i [...] r. Celem wyjaśnienia, czy strona rzeczywiście posiada zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią, organ I instancji, korzystając z dyspozycji art. 15h ust. 1 -3 ustawy o broni i amunicji wniósł w dniu [...] r. odwołanie od pozytywnych dla A. P. orzeczeń: lekarskiego i psychologicznego. W dniu [...] r. do organu Policji wpłynęło ostateczne orzeczenie lekarskie nr [...] z dnia [...] r. wydane przez upoważnionego lekarza stwierdzające, że p. A. P. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią oraz ostateczne orzeczenie psychologiczne nr [...] z dnia [...] r. wydane przez upoważnionego psychologa stwierdzające, że p. A. P. należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy o broni i amunicji i nie może dysponować bronią. Pismem z dnia 19.07.2017 r. organ I instancji poinformował stronę o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w jej sprawie materiałem dowodowym oraz pouczył o przysługujących jej uprawnieniach w prowadzonym postępowaniu zapraszając do czynnego w nim udziału w myśl art. 10 § 1 kpa, z czego skorzystała w dniu [...] r. wyrażając swoje stanowisko w kwestii wydania jej negatywnych orzeczeń, a także przedkładając kserokopie dokumentacji, m. in. pozew o zmianę błędnej diagnozy lekarskiej podczas badania lekarskiego przeprowadzonego w dniu [...]r. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2017 roku Komendant Wojewódzki Policji w [...] odmówił wydania p. A. P. pozwolenia na posiadanie broni palnej bojowej do ochrony osobistej. Od decyzji tej A. P. złożyła odwołanie do Komendanta Głównego Policji, wnosząc o jej zmianę. Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] października 2017 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając w całości ustalenia tego organu oraz przywołane podstawy prawne. W uzasadnieniu swojej decyzji organ II instancji podał, że obowiązujące przepisy ustawy o broni i amunicji wymagają od osób chcących uzyskać lub zachować pozwolenie na broń, odpowiedniej zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią. Ocenę, czy taka okoliczność zachodzi, podejmują upoważnieni lekarze i psychologowie, poprzez przeprowadzenie stosownych badań i wydanie orzeczeń. Ustawodawca w przepisie art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji stwierdził, że właściwy organ Policji odmawia wydania pozwolenia na broń osobom z zaburzeniami psychicznymi, o których mowa w ustawie z dnia 19 sierpnia 1994r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535, z 1997r. Nr 88, poz. 554 i Nr 113, poz. 731, z 1998r. Nr 106, poz. 668, z 1999r. Nr 11, poz. 95 oraz 2000r. Nr 120, poz. 1268), lub o znacznie ograniczonej sprawności psychofizycznej (pkt 2), wykazującym istotne zaburzenia funkcjonowania psychicznego (pkt 3), uzależnionym od alkoholu lub substancji psychoaktywnych (pkt 4). Brak takiej zdolności, jako okoliczność istotna z punktu widzenia interesu bezpieczeństwa i porządku publicznego, skutkuje z woli ustawodawcy odmową wydania pozwolenia lub cofnięciem prawa do broni. Organ zwrócił uwagę na moc wiążącą orzeczenia lekarskiego, wydanego przez upoważnionego lekarza – R. M. w dniu 04.07.2017 r. oraz orzeczenia wydanego przez upoważnionego psychologa - mgr I. S. stwierdzające, że A. P. nie posiada zdolności do dysponowania bronią w myśl art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji - obydwa wydane w wyniku procedury odwoławczej. Organ II instancji podkreślił, że orzeczenie lekarskie i psychologiczne wydane w trybie odwołania, zgodnie z art. 15h ust. 7 ustawy o broni i amunicji, jest ostateczne, co oznacza, że przepisy prawa nie przewidują możliwości jego wzruszenia w toku instancji. Nie można, tak jak to czyni to strona, skutecznie powoływać się na pozytywne orzeczenia lekarskie lub psychologiczne wydane w I instancji i wywodzić stąd wątpliwości dowodowe. Treść orzeczenia drugoinstancyjnego wiąże organy Policji w zakresie zawartych w nim stwierdzeń, determinując sposób rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty - w takich przypadkach ustawodawca nałożył na organy Policji obowiązek odmowy wydania pozwolenia na broń. W przypadku strony oba wydane w trybie odwoławczym orzeczenia są dla niej negatywne, zatem jej argumenty, że "fizycznie jest w pełni sprawna i na nic się nie leczy się", oraz że wydane jej negatywne orzeczenia są wynikiem "pomyłki lekarza psychiatry i psychologa", nie mogą zmienić sposobu rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Organ podkreślił, że organy Policji nie są uprawnione do oceny przyczyn, dla których uprawniony lekarz bądź psycholog orzekł o braku zdolności do dysponowania przez stronę bronią, a także które z wymaganych do wydania orzeczenia badań spowodowało kwestionowaną przez stronę treść orzeczeń, nie mają również kompetencji do wyjaśniania rozbieżności pomiędzy orzeczeniami wydanymi w I i II instancji. Ponadto, lekarz bądź psycholog wykonujący badanie w trybie odwoławczym, w kwestii orzeczeń, nie jest związany treścią odwołania organu Policji. Decyzję, jakie badania należy przeprowadzić w postępowaniu odwoławczym, podejmuje sam lekarz bądź psycholog - stosownie do postanowień rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 17 grudnia 2015 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób występujących o wydanie pozwolenia na broń lub zgłaszających do rejestru broń pneumatyczną oraz posiadających pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną (Dz. U. z 2015 r. poz. 2210). Organy Policji nie mają także żadnego wpływu na sposób przeprowadzania badań przez lekarza bądź psychologa. Każdy z nich wydaje odrębne orzeczenie, przy czym orzeczenia te nie zawierają uzasadnienia, jednakże determinują, co wskazano powyżej, sposób rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Przepisy prawa nie przewidują innej możliwości wzruszenia orzeczenia ostatecznego, co więcej - podejmowanie przez organy Policji dalszych działań procesowych celem ich wzruszenia jest niedopuszczalne z powodu wskazanej wyżej ich ostateczności. Jeśli natomiast osoba, której wydane zostało orzeczenie w trybie odwoławczym uważa, że badanie przeprowadzone przez lekarza, bądź psychologa zostało wykonane nierzetelnie lub z naruszeniem procedury, to może korzystając z art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji, zwrócić się w tej sprawie bezpośrednio do organu uprawnionego do kontroli prawidłowości wykonywania i dokumentowania tego rodzaju badań, tj. wojewody właściwego ze względu na miejsce wydania orzeczenia. Organ podkreślił, że kwestia zdolności do dysponowania bronią nie jest obojętna z punktu widzenia ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego, ze względu na potencjalne zagrożenie dla osób trzecich. Prawo do posiadania broni palnej ma charakter szczególny, a dostęp do niego podlega administracyjnej reglamentacji, nie może więc być żadnych wątpliwości, choćby natury zdrowotnej, że osoba, której takie prawo przyznano lub ma być przyznane, daje gwarancję bezpiecznego posługiwania się bronią. W ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym i prawnym, p. A. P. nie posiada wymaganej prawem zdolności psychofizycznej do dysponowania bronią, co zostało stwierdzone ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym i dlatego Komendant Główny Policji, z uwagi na ich wiążący organy Policji charakter i niepodważalność nie miał podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i orzekł, jak w sentencji. W skardze do tutejszego Sądu A. P. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i podała, iż z powodu tej błędnej decyzji organu administracji jej interes prawny został naruszony. Nadmieniła, że złożyła "dobre orzeczenia lekarskie" stwierdzające, że może dysponować bronią palną, natomiast organ skierował ją na "badanie odwoławcze", dlatego obecnie przed sądem rejonowym w Zgierzu trwa "proces o poprawę błędnej diagnozy". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko, zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako p.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując skargę z punktu widzenia powyższych kryteriów Sąd stwierdził, iż nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2017 roku oraz utrzymana nią w mocy decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nie naruszają prawa. W opinii Sądu, poczynione przez organy obu instancji ustalenia wynikają z zebranego w sprawie materiału dowodowego, zaś dokonana przez nie ocena tego materiału w kontekście zastosowanych przepisów ustawy nie budzi zastrzeżeń. Zgodnie z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz.U. z 2012 r., poz 576 ze zm., dalej jako ustawa o broni i amunicji) osoba, która występuje z podaniem o wydanie pozwolenia na broń lub zgłasza do rejestru broń pneumatyczną, przedstawia właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane przez upoważnionych: lekarza i psychologa, stwierdzające, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 powołanej ustawy i potwierdzające, że może ona dysponować bronią. Jednakże organ I instancji skorzystał z dyspozycji art. 15h. ust. 1 i 2 ustawy o broni i amunicji i wniósł na piśmie odwołanie od orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, przedstawionego przez A. P. Na tej podstawie zostały przeprowadzone badania przez upoważnionego lekarza – R. M. w dniu [...] r. oraz upoważnionego psychologa - mgr I. S.. W obu orzeczeniach stwierdzono, że A. P. nie posiada ona zdolności do dysponowania bronią w myśl art. 15 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy o broni i amunicji. Przepis art. 15i ust. 1 ustawy o broni i amunicji stwierdza, że kontrolę wykonywania i dokumentowania badań lekarskich i psychologicznych oraz wydawania orzeczeń lekarskich lub psychologicznych oraz wydawanych orzeczeń lekarskich lub psychologicznych przeprowadza wojewoda właściwy ze względu na miejsce wydania orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego. Powołane przepisy uzasadniają zatem stwierdzenie, że w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym pozwolenia na broń istnieje szczególne ograniczenie dowodowe. Mianowicie to, czy ktoś nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji może być stwierdzone jedynie na podstawie orzeczenia lekarskiego lub psychologicznego wydanego przez określone osoby i w określonym trybie. Należy więc zgodzić się z orzekającymi w sprawie organami, że nie jest dopuszczalne przeprowadzenie dowodu przeciwko ostatecznemu orzeczeniu lekarskiemu wydanemu w trybie przewidzianym w przepisach art. 15a-15l ustawy o broni i amunicji. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 marca 2005 r. OSK 1273/04, LEX nr 189224 wypowiadając się na temat charakteru i mocy wiążącej orzeczeń lekarskich i psychologicznych wydawanych w oparciu o § 8 nieobowiązującego już rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. stwierdził, iż "Analiza obowiązujących aktualnie przepisów ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji a także przepisów wykonawczych do tej ustawy wskazuje, iż dokonywanie oceny stanu zdrowia fizycznego i psychicznego osób ubiegających się o pozwolenie na broń lub posiadających takie pozwolenie zostało przekazane upoważnionym do tego lekarzom i psychologom. Zakres i sposób przeprowadzania badań poprzedzających wydanie stosownego orzeczenia został ściśle określony w przepisach ww. rozporządzenia. Przewidziany tam został swoistego rodzaju tryb postępowania, który przewiduje możliwość składania przez osobę podlegającą badaniom a także organ Policji odwołań od orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Tego rodzaju regulacja dotycząca czynności specjalistycznych, jakimi są niewątpliwie badania lekarskie, stanowi procedurę odrębną od procedury administracyjnej. Ostateczne orzeczenia lekarskie wydawane w trybie § 8 cyt. rozporządzenia nie podlegają więc weryfikacji przez organy Policji w prowadzonych przez nie postępowaniach o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń. Związanie organów Policji ostatecznym orzeczeniem lekarskim i psychologicznym wydanym na podstawie art. 8 cyt. rozporządzenia wyklucza zatem możliwość przeprowadzenia w postępowaniu o wydanie lub cofnięcie pozwolenia na broń dowodu z opinii biegłego na okoliczności objęte treścią tych orzeczeń". Zacytowane orzeczenie NSA zachowało aktualność także pod rządami obecnie obowiązujących przepisów art. 15a-15l ustawy o broni i amunicji regulujących procedurę wydawania orzeczeń lekarskich i psychologicznych. W świetle powyższych ustaleń organy Policji, w oparciu o ostateczne orzeczenie lekarskie i psychologiczne, były zatem zobowiązane do wydania decyzji odmawiającej wydania skarżącej pozwolenia na broń palną na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji. Dlatego w ocenie Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie należy uznać za prawidłowe. Organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Na marginesie tylko nadmienić należy, że strona w październiku 2015 r. wnioskowała o wydanie jej pozwolenia na broń palną bojową do ochrony i w toku tego postępowania, w wyniku procedury odwoławczej, uzyskała negatywne orzeczenie psychologiczne, a następnie złożyła pisemne oświadczenie o rezygnacji z ubiegania się o wydanie jej przedmiotowego pozwolenia, w wyniku czego postępowanie to zostało umorzone (k.129). Ponadto, w aktach sprawy znajduje się odpis postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] r. sygn. akt [...] w przedmiocie umorzenia postępowania przeciwko A. P., o popełnienie czynu z art. 51 § 1 k.w. oraz art. 77 k.w. zawierający informację, iż z opinii sądowo-psychiatrycznej wynika, że u p. A. P. występują uporczywe zaburzenia urojeniowe ze znacznie zaburzonym krytycyzmem, dlatego w czasie popełnienia wykroczeń miała całkowicie zniesioną poczytalność (k.82). Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.