II SA/Wa 2053/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2015 r. sprawy ze skargi A. S. i R. N. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na umieszczanie na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu stwierdza wydanie zaskarżonej uchwały z naruszeniem prawa. Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. w sprawie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem Miasta W., działając na podstawie § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m.st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 ze zm.) oraz § 12, § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), odmówił zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego małżonków A.S. oraz R.N. W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, że wnioskodawcy wraz z córką ubiegają się o najem lokalu socjalnego. Obecnie mieszkają w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., który wynajmują od osoby prywatnej na podstawie umowy najmu lokalu, zawartej w dniu [...] grudnia 2013 r. na czas nieokreślony. Stwierdził, że przedmiotowy lokal składa się z jednego pokoju i kuchni, a na jedną osobę zamieszkałą w lokalu przypada 5,87 m2. Wskazał, że dochód w gospodarstwie domowym wnioskodawców wynosi 292,50 zł oraz, że wnioskodawcy mają zawartą umowę najmu lokalu na czas nieoznaczony, a więc posiadają tytuł prawny do zajmowanego lokalu. A.S. i R.N. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa. Zarząd Dzielnicy [...] W. pismem z dnia 1 października 2014 r. stwierdził, że przedmiotowa uchwała została podjęta bez naruszenia prawa, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wnioskodawcy wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...], której zarzucili naruszenie: 1. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. § 12 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., poprzez jego błędną wykładnię, polegająca na przyjęciu, że posiadanie jakiegokolwiek tytułu prawnego do lokalu uniemożliwia skuteczne ubieganie się o prawo do lokalu socjalnego, chociaż decydujące znaczenie powinno mieć ustalenie, czy posiadany tytuł prawny do lokalu zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe wnioskodawców, i czy wnioskodawcy nie pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, 2. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 Kpa, poprzez pobieżną i wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności ograniczenie się do stwierdzenia, że skarżący posiadają umowę najmu lokalu, a także zaniechanie ustalenia, czy mimo to nie pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych. Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wnieśli o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości. W uzasadnieniu skargi wskazali między innymi, że z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, iż posiadanie tytułu prawnego do lokalu nie wyklucza skutecznego ubiegania się o najem lokalu socjalnego, gdyż podstawowym kryterium oceny powinno być zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych członka wspólnoty samorządowej, który pozostaje w trudnych warunkach mieszkaniowych i nie posiada tytułu do innego lokalu socjalnego. Zarząd Dzielnicy [...] W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały. W niniejszej sprawie, jako uczestnik postępowania, zgłosiło udział Stowarzyszenie [...]. Na rozprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie dopuścił Stowarzyszenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Uczestnik postępowania poparł skargę oraz złożył do akt pisemne stanowisko, stanowiące załącznik do protokołu rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., dotycząca rozpatrzenia wniosku skarżących o najem lokalu socjalnego, w sposób istotny narusza prawo. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził, iż uchwała Zarządu Dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu mieszkalnego z zasobu gminy, jest innym niż prawo miejscowe aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.". NSA uznał ponadto, że jest to rozstrzygnięcie indywidualne, gdyż rozstrzyga, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowi uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), która zawiera zarówno przepisy materialne, jak i procesowe – reguluje tryb podejmowania uchwały indywidualnej, jak również faktyczne podstawy jej przyjęcia. Należy wskazać, że w stosunku do uchwał indywidualnych nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), dalej: "K.p.a.", co powoduje, że nie podlegają one kontroli sądu administracyjnego pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Kontrola sądowoadministracyjna takich uchwał dokonywana jest w trybie art. 147 § 2 P.p.s.a. Zgodnie z treścią art. 147 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Natomiast, stosownie do przepisu art. 147 § 2 P.p.s.a., rozstrzygnięcia w sprawach indywidualnych, wydane na podstawie uchwały lub aktu, o których mowa w § 1, podlegają wzruszeniu w trybie określonym w postępowaniu administracyjnym albo w postępowaniu szczególnym. Przepisy prawa miejscowego, to jest uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, zobowiązują organ do poddania wnikliwej analizie wniosków o najem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy. W szczególności § 22 ust. 2 pkt 3 powyższej uchwały zobowiązuje organ do poddania wnikliwej analizie okoliczność posiadania innego tytułu do lokalu mieszkalnego, niż lokal wymieniony w § 6 ust 1 pkt 1 uchwały. Zgodnie z § 4 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które spełniają kryterium metrażowe, tj. zamieszkują w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej oraz kryterium dochodowe, które obecnie wynosi 1.329,84 zł dla gospodarstw wieloosobowych. Nadto § 17 uchwały stanowi, że do zawierania umów najmu lokali socjalnych zastosowanie mają postanowienia § 6. Z treści § 6 ust. 1 pkt 1 wynika, że odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać lub gdy posiada spółdzielcze prawo do lokalu, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1521/12 (publ.: https://orzeczenia.nsa.gov.pl) stwierdził nieważność m.in. § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Zdaniem Sądu, w myśl przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), niedopuszczalne jest wyłączenie z kręgu osób mogących ubiegać się o wynajem lokalu z zasobu m.st. Warszawy osób wymienionych w § 6 ust. 1 pkt 1 zaskarżonej uchwały. Sąd wskazał, iż posiadanie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego nie rozstrzyga jednoznacznie o braku po stronie zainteresowanego przesłanki niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 128/13 (publ.: jw.) oddalił skargę kasacyjną od powyższego wyroku, w pełni podzielając stanowisko i ocenę prawną Sądu I instancji oraz potwierdzając zasadność wywodu, iż uchwała Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy w zakwestionowanej części w sposób istotny narusza prawo. Powyższe rozstrzygnięcia mają istotne znaczenie dla niniejszej sprawy. Odmowne załatwienie wniosku skarżących wynika wprost z zastosowania przez organ kryteriów przyjętych w zakwestionowanym przez Sąd przepisie § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Uznać zatem należy, że zaskarżona uchwała, w zakresie rozstrzygnięcia, została oparta na przepisie prawa miejscowego w sposób istotny naruszającego prawo, który został wyeliminowany z obrotu prawnego wymienionymi wyżej wyrokami sądów administracyjnych. Powyższa okoliczność przesądza o tym, że zaskarżona uchwała – jako oparta na nieważnym przepisie § 6 ust. 1 pkt 1 uchwały Rady m.st. Warszawy Nr LVIII/1751/2009 – automatycznie dotknięta jest nieważnością. Stwierdzić nadto należy, iż żaden przepis uchwały Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. automatycznie nie wyłącza, z grona osób ubiegających się o najem lokalu mieszkalnego z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy, osób legitymujących się prywatną umową najmu lokalu mieszkalnego. W przedmiotowej sprawie Zarząd Dzielnicy [...] W. w zaskarżonej uchwale, odmawiając zakwalifikowania skarżących do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, oparł swoją odmowę jedynie na fakcie wynajmowania przez rodzinę skarżących, na mocy umowy prywatnej, lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. i z tego faktu wywiódł, iż skarżący posiadają tytuł prawny do lokalu mieszkalnego. Uzasadnienie uchwały nie zwiera natomiast żadnych ocen w przedmiocie zbadania potrzeb mieszkaniowych rodziny skarżących w kontekście dotychczasowych warunków mieszkaniowych oraz trudnej sytuacji majątkowej skarżących. Odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały jedynie do faktu posiadania tytułu prawnego do lokalu, bez dokładnego zbadania sytuacji mieszkaniowej skarżących, stanowi o naruszeniu zasad rozpatrywania tego rodzaju spraw. W świetle powyższego, stwierdzić należało, iż zaskarżona uchwała narusza prawo i nosi cechy dowolności, co skutkuje koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego. Zaznaczyć należy, że od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku upłynął rok. Przepis szczególny, tj. art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.), wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały, z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia. Przepis ten stanowi, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Mając powyższe na uwadze, zgodnie z treścią art. 147 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.