II SA/Wa 2058/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Maria Werpachowska Sędzia WSA - Ewa Kwiecińska (spraw.) Asesor WSA - Przemysław Szustakiewicz Protokolant - Łukasz Pilip po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. sprawy ze skargi C. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2005 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] października 2005 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję podjętą w dniu [...] lipca 2005 r., odmawiającą przyznania C. J. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu ww. decyzji Prezes ZUS podniósł, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W toku postępowania stwierdzono, iż skarżący nie osiągnął wieku emerytalnego wynoszącego dla mężczyzn 65 lat, co wyklucza możliwość przyznania emerytury na podstawie art. 83 ww. ustawy. Jednocześnie organ wskazał, że nieosiągnięcie wieku emerytalnego nie stanowi szczególnej okoliczności, która uniemożliwia nabycie w przyszłości prawa do emerytury na podstawie ustawy. Ponadto organ podniósł, iż trudne warunki bytowe nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku, gdyż świadczenie to nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym według potrzeb, nawet gdy są one uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie C. J. podniósł, iż od 4 lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, bezskutecznie poszukującą pracy. Wskazał na swoją trudną sytuację materialną i fakt kilkukrotnej odmowy przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto, podkreślił, iż starał się o emeryturę nauczycielską ale otrzymał odmowną decyzję ze względu na zbyt krótki okres pracy w szczególnych warunkach. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie decyzji Prezesa ZUS, która to decyzja ma charakter uznaniowy. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w postępowaniach w sprawach o świadczenia określone w ustawie ma obowiązek stosować przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Jak bezspornie wynika z akt administracyjnych sprawy, C. J. nie osiągnął wieku emerytalnego, który dla mężczyzn wynosi 65 lat, a także nie została w stosunku do niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. W konsekwencji nie jest możliwe przyznanie skarżącemu świadczenia w drodze wyjątku. Nie ulega wątpliwości, że nieosiagnięcie przez skarżącego wieku emerytalnego nie może zostać uznane za szczególną okoliczność uzasadniającą przyznanie powyższego świadczenia. Pozostałe argumenty podnoszone w skardze, a dotyczące trudnej sytuacji materialnej skarżącego, nie mają wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy, gdyż brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku Jednocześnie, odnosząc się do zarzutu skarżącego dotyczącego emerytury nauczycielskiej i pracy w charakterze nauczyciela należy podnieść, iż przepisy regulujące status nauczyciela oraz zasady przyznawania świadczeń emerytalnych tej grupie zawodowej nie mają wpływu na kwestię przyznawania świadczenia w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Reasumując, stwierdzić należy, iż Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zasadnie przyjął w zaskarżonej decyzji, iż skarżący nie spełnia przesłanek uzasadniających uzyskanie świadczenia. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.