II SA/Wa 2064/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Asesor WSA, Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Wojciech Wiktorowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2006 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia służbowego - oddala skargę - Decyzją z dnia [...] sierpnia 2005 r. nr [...] Szef Służby Celnej przeniósł J. S. na stanowisko [...] od dnia [...] z Izby Celnej w R. do pełnienia służby w Izbie Celnej w B. Decyzja ta wydana została na podstawie art. 18 ust. 2 i ust. 6 w związku z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż przystąpienie Polski do Unii Europejskiej spowodowało, że część granicy polskiej, tj. granica polsko-niemiecka, polsko-czeska, polsko-słowacka i polsko-litewska uległa zniesieniu z punktu widzenia kontroli celnej, a obecna wschodnia granica kraju stała się zewnętrzną granicą Unii Europejskiej. W związku z powyższym w izbach celnych usytuowanych na zachodzie i południu kraju zmniejszyła się ilość wykonywanych zadań. Jednocześnie, jak podkreśla organ, obowiązki nałożone na służbę celną przez Unię Europejską powodują konieczność zwiększenia obsady kadrowej w izbach celnych położonych na wschodzie kraju. Po dokonaniu analizy aktualnych zadań Służby Celnej, opracowana została docelowa obsada etatowa izb celnych, którą w dniu 28 października 2004 r. zatwierdził Szef Służby Celnej. W oparciu o powyższy dokument wystąpiła konieczność zwiększenia obsady etatowej Izby Celnej w B., przy jednoczesnym zmniejszeniu obsady etatowej Izby Celnej w R. Wskazane powyżej względy służbowe spowodowały potrzebę przeniesienia funkcjonariusza z Izby Celnej w R. do Izby Celnej w B. Organ wskazał również, iż J. S. spełnia przesłanki określone w pkt 5 części III kryteriów i kolejności wyłaniania osób do procesu alokacji kadr, zawartych w "Protokole uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej", zawartym pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej, a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej z dnia 30 września 2003 r. J. S. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. We wniosku tym między innymi podkreślił, że jest ojcem urodzonego w dniu [...] K. S. Syn jest zameldowany wraz z wnioskodawcą, matka dziecka posiada inny adres zameldowania, tym samym prawo i obowiązek sprawowania opieki i wychowywania małoletniego K. S. spoczywa przede wszystkim na wnioskodawcy. Funkcjonariusz podkreślił, iż w jego ocenie, spełnia warunki określone w art. 19 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej oraz w części II pkt 1 przywołanego Protokołu uzgodnień. Ponadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, iż funkcjonariusz mieszka wraz z matką H. S., która orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ż. z dnia [...] grudnia 2002 r. uznana została za osobę wymagającą okresowej opieki osoby drugiej i zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Wnioskodawca wskazał, iż pokrywa całość kosztów związanych z mieszkaniem. Wnioskodawca podkreślił również, iż odniósł sukcesy w pracy zawodowej, przyczynił się do wyjaśnienia pewnych wątków tzw. afery paliwowej, zna strukturę grup przestępczych działających na obszarze właściwości Izby Celnej w R., wiedza ta nie będzie mogła być wykorzystana w pracy w Izbie Celnej w B. Nadto we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazano, iż wnioskodawca, prowadząc czynności służbowe, doznał urazu prawej nogi, przeszedł operację, a obecnie jest rehabilitowany. W dniu [...] września 2005 r. Szef Służby Celnej, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, iż przesłanki wyłączające możliwość przeniesienia funkcjonariusza określa art. 19 ustawy o Służbie Celnej. Zgodnie z tym przepisem nie można bez zgody zainteresowanego przenieść do pełnienia służby w innej miejscowości kobiety w ciąży oraz funkcjonariusza celnego samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14. Ochroną z tego przepisu objęci są, w ocenie organu, funkcjonariusze celni będący jedynymi opiekunami dziecka. Fakt zameldowania dziecka u ojca nie oznacza, jak podkreśla Szef Służby Celnej, wyłączenia matki jako opiekuna i nie daje podstaw do uznania ojca za samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14. Wnioskodawca nie przedłożył dokumentów potwierdzających pozbawienie władzy rodzicielskiej matki dziecka. Zatem, w myśl obowiązujących przepisów prawa, oboje rodzice są opiekunami dziecka. Wnioskodawca, nie będąc jedynym opiekunem dziecka, nie wypełnia dyspozycji przepisu art. 19 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Odnosząc się do zarzutów w kwestii nieprawidłowości w tworzeniu list alokacyjnych, organ wskazał, iż funkcjonariusz został umieszczony na liście alokacyjnej uzgodnionej ze związkami zawodowymi. Szef Służby Celnej, wydając decyzję o przeniesieniu, oparł się na przedłożonych przez dyrektorów izb celnych listach funkcjonariuszy celnych wyłonionych do alokacji. Organ wyjaśnił także, iż stosownie do unormowań zawartych w art. 2 pkt 6 ustawy o Służbie Celnej, służbę może pełnić osoba posiadająca stan zdrowia pozwalający na pełnienie służby na określonym stanowisku. O dopuszczeniu wnioskodawcy do wykonywania służby po nieobecności trwającej dłużej niż 30 dni spowodowanej chorobą, decyduje lekarz. Nieobecność funkcjonariusza spowodowana chorobą nie wyłącza możliwości dokonania zmian w stosunku służbowym i przeniesienia go do innej izby. Skargę na decyzję tę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie pełnomocnik J. S. W skardze podniesiono zarzut obrazy prawa materialnego wyrażający się w powołaniu błędnej podstawy prawnej decyzji o przeniesieniu funkcjonariusza, tj. art. 18 ust. 2 i 6 ustawy o Służbie Celnej, podczas gdy z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że w sprawie winien mieć zastosowanie art. 21 tej ustawy. Podniesiony został też zarzut naruszenia art. 19 ustawy o Służbie Celnej, poprzez oczywiście błędne jego niezastosowanie oraz zarzut obrazy zapisów pkt II ust. 2 i 3 wspomnianego Protokołu uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej. Zdaniem skarżącego, w sprawie powinien mieć zastosowanie art. 21 ustawy o Służbie Celnej, bowiem organ wydający decyzje publicznie przyznał, że decyzje o przeniesieniu do pełnienia służby w innych izbach zostały wydane w związku z potrzebą reorganizacji służby celnej. Ponadto, jak podnosi skarżący, zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 19 ustawy o Służbie Celnej. Dla stwierdzenia, że skarżący sprawuje samodzielnie opiekę nad dzieckiem nie jest wymagane pozbawienie drugiego z rodziców władzy rodzicielskiej. Pojęcia: władza rodzicielska i samodzielna opieka, nie są pojęciami tożsamymi. Samodzielne sprawowanie opieki jest raczej kategorią faktyczną i do takich okoliczności się odnosi. Skarżący wskazał, iż matka małoletniego K. S. od dawana przebywa na stałe poza granicami kraju. W Polsce pojawia się rzadko i to na krótki czas. Nie sprawuje zatem opieki nad dzieckiem, a cały ciężar opieki spoczywa na skarżącym. W skardze podniesiono także, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem postanowień cyt. Protokołu uzgodnień, gdyż skarżący sprawuje opiekę nad swą niepełnosprawną matką. Ponadto skarżący jest osobą o szczególnych kwalifikacjach i specjalistycznych umiejętnościach, niezbędnych w macierzystej jednostce. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) statuuje zasadę kontroli przez sąd administracyjny zaskarżonych decyzji pod względem ich zgodności z prawem. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę w świetle powołanych powyżej przepisów, należy stwierdzić, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. W myśl art. 18 ust. 2 cyt. ustawy o Służbie Celnej, funkcjonariusza celnego można, gdy wymagają tego ważne względy służbowe, przenieść na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu, w tej samej lub innej miejscowości. Przeniesienia, o którym mowa w przywołanym przepisie dokonuje minister właściwy do spraw finansów publicznych (art. 18 ust. 6 ustawy). Jak stanowi art. 17 ust. 1b ustawy o Służbie Celnej, Szef Służby Celnej wykonuje czynności wynikające z określonych w niniejszej ustawie uprawnień i obowiązków przysługujących ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych, wobec funkcjonariuszy celnych. Stosownie do przepisu art. 19 cyt. ustawy pragmatycznej, nie można bez zgody zainteresowanego przenieść do służby w innej miejscowości kobiety w ciąży (pkt 1) oraz funkcjonariusza celnego samodzielnie sprawującego opiekę nad dzieckiem do lat 14 (pkt 2). Jak wynika z przywołanych powyżej przepisów, przesłanką uprawniającą Szefa Służby Celnej do przeniesienia funkcjonariusza celnego na takie samo lub równorzędne stanowisko do innego urzędu, w tej samej lub innej miejscowości, są ważne względy służbowe. W decyzji z dnia [...] sierpnia 2005 r. Szef Służby Celnej wskazał, iż w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i zniesieniem części granicy polskiej z punktu widzenia kontroli celnej oraz przekształceniem wschodniej granicy kraju w zewnętrzną granicę Unii Europejskiej, zmniejszyła się ilość wykonywanych zadań w izbach celnych usytuowanych na zachodzie i południu kraju, natomiast ilość wykonywanych zadań w izbach celnych położonych na wschodzie kraju uległa zwiększeniu. Spowodowało to, jak wskazuje organ, konieczność zwiększenia obsady etatowej Izby Celnej w B., przy jednoczesnym zmniejszeniu obsady etatowej Izby Celnej w R. Przedstawione powyżej zmiany obsady etatowej w Izbie Celnej w R., w której to Izbie skarżący pełnił do dnia [...] służbę oraz w Izbie Celnej w B., do której to Izby skarżący mocą zaskarżonej decyzji został przeniesiony, potwierdzone zgromadzonymi w aktach sprawy dokumentami, stanowią w ocenie Sądu, ważne względy służbowe, o których mowa w art. 18 ust. 2 cyt. ustawy pragmatycznej. Stwierdzić należy, iż skarżący nie spełnia przesłanek wyłączających możliwość przeniesienia funkcjonariusza celnego do pełnienia służby w innej miejscowości, określonych w art. 19 ustawy o Służbie Celnej. W ocenie Sądu, Szef Służby Celnej zasadnie przyjął, iż skarżący nie sprawuje samodzielnie opieki nad dzieckiem w wieku do lat 14. Nie można bowiem uznać opieki nad dzieckiem wykonywanej przez ojca tego dziecka, podczas czasowej nieobecności matki dziecka wynikającej z jej pobytu za granicą, za sprawowanie samodzielnej opieki w rozumieniu art. 19 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej. Jak wynika z przepisu art. 95 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), zwanej dalej "k.r. i o.", władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz wychowywania dziecka. Jeżeli władza rodzicielska przysługuje obojgu rodzicom, każde z nich jest obowiązane i uprawnione do jej wykonywania (art. 97 § 1 k.r. i o.). Przez sprawowanie opieki nad dzieckiem w rozumieniu art. 19 pkt 2 ustawy o Służbie Celnej należy, w ocenie Sądu, rozumieć sprawowanie opieki w znaczeniu prawnym, opieki przyjmującej ściśle określoną przez przepisy prawa formę ochrony interesów osobistych i majątkowych osoby wymagającej takiej ochrony w sferze stosunków prawnych. W sytuacji występującej w rozpatrywanej sprawie, władza rodzicielska nad małoletnim K. S. przysługuje obojgu rodzicom, oboje zatem sprawują nad małoletnim opiekę w znaczeniu prawnym. Odnosząc się do zarzutu niezastosowania przez organ art. 21 ustawy o Służbie Celnej, stwierdzić należy, iż przepis ten reguluje kwestie przeniesienia funkcjonariusza celnego na inne, równorzędne lub niższe, stanowisko służbowe w tym samym urzędzie. Przepis ten zatem, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie, gdyż skarżący został przeniesiony do pełnienia służby do innego urzędu. Należy zwrócić uwagę, iż w myśl art. 1 ust. 7 ustawy o Służbie Celnej, urzędem w rozumieniu rozdziałów 2-13 ustawy jest izba celna wraz z podległymi jednostkami organizacyjnymi. Odnosząc się z kolei do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia pkt. II ust. 2 i 3 cyt. "Protokołu uzgodnień w sprawie kryteriów i trybu alokacji kadr w Służbie Celnej", zawartego pomiędzy Pełnomocnikiem Ministra Finansów do Spraw Alokacji Kadr Służby Celnej a Federacją Związków Zawodowych Służby Celnej, wskazać należy, iż protokół ten nie stanowi źródła prawa. Decyzja podejmowana przez organ administracji publicznej jest aktem administracyjnym zewnętrznym, a podstawą prawną takiego właśnie aktu mogą być tylko i wyłącznie przepisy prawa powszechnie obowiązujące, a więc przepisy ustaw i aktów prawnych wydanych w wykonaniu delegacji ustawowej (J. Borkowski w: B. Adamiak, J. Borkowski "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Wyd. Prawnicze "Lexis Nexis", Warszawa 2003, s. 246). Mając powyższe na względzie, stwierdzić należy, iż zarzut naruszenia mocą zaskarżonej decyzji odpowiednich postanowień zawartych w przywołanym protokole jest niezasadny, bowiem protokół nie stanowi źródła prawa i nie zawiera powszechnie obowiązujących przepisów. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż Szef Służby Celnej nie był zobowiązany do wykazywania i do badania jakichkolwiek innych przesłanek, poza pozytywną przesłanką przeniesienia, wymienioną w art. 18 ust. 2 ustawy pragmatycznej oraz przesłankami negatywnymi, określonymi w art. 19 ustawy. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.