II SA/Wa 2068/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Konrad Łukaszewicz (spr.), Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Karolina Kisielewicz, , Protokolant referent stażysta Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. sprawy ze skargi G. P. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] września 2018 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do czynnej służby wojskowej oddala skargę Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie było orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. (zwanej dalej: "Komisją Centralną") z dnia [...] września 2018 r. o numerze [...] w sprawie zdolności do czynnej służby wojskowej. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: G. P. (zwany dalej: "Skarżącym") został skierowany przez Wojskową Komendę Uzupełnień w N. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. (zwanej dalej: "Komisją Rejonową") w celu ustalenia zdolności do czynnej służby wojskowej. Orzeczeniem z dnia [...] marca 2018 r. Komisja Rejonowa rozpoznała u Skarżącego "przebyte reaktywne zaburzenia urojeniowe z defektem", wobec czego uznała go za trwale i całkowicie niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju oraz w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny – orzekając Kategorię "E". Na skutek odwołania Skarżącego, Komisja Centralna wydała w dniu [...] maja 2018 r. orzeczenie, którym uchyliła orzeczenie Komisji Rejonowej oraz poleciła ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wskazano m. in., iż postępowanie orzecznicze nie wyjaśniło w sposób przekonywujący sprawy pod względem stwierdzonego rozpoznania i jego kwalifikacji orzeczniczej. Komisja Centralna zauważyła przy tym, iż konsultanci nie mieli dostępu do opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] listopada 2017 r. oraz do pełnej dokumentacji medycznej z leczenia przeprowadzonego w 2013 r. Wobec tego organ polecił Komisji Rejonowej zgromadzenie tej dokumentacji i zlecenie ponownych badań psychiatrycznych bądź obserwacji w Klinice Stresu Bojowego. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. Komisja Rejonowa poinformowała Skarżącego o konieczności przeprowadzenia ponownego badania psychiatrycznego, w tym w warunkach hospitalizacji w Klinice Psychiatrii i Stresu Bojowego Wojskowego Instytutu Medycznego (zwanej dalej: "Kliniką WIM") po uprzednim wyrażeniu na to zgody przez Skarżącego. W związku z tym zwrócono się do Skarżącego o zgłoszenie się w terminie 14 dni wraz z kompletną dokumentacją medyczną, w tym dokumentacją z leczenia w 2013 r. Skarżący zgłosił się do siedziby Komisji Rejonowej w dniu [...] lipca 2018 r. i w ramach postępowania orzeczniczego złożył trzy oświadczenia, zgodnie z którymi: (1) nie wyraża zgody na pobyt diagnostyczny, hospitalizację w Klinice WIM z uwagi na swój interes prawny; (2) wnosi o zwrócenie się o jego dokumentację medyczną do Centralnego Archiwum Wojskowym w O., a także poinformowanie WIM w W., iż w dniu [...] lipca 2018 r. zgłosił się do Komisji Rejonowej na badanie i pobranie kart obiegowych celem ponownego badania, a także (3) oświadczenie, iż nie ma ze sobą żadnych dokumentów i zaświadczeń dotyczących przebytych komisji, badań i leczenia z WIM. Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2018 r. o numerze [...], Komisja Rejonowa rozpoznała u Skarżącego "przebyty epizod psychotyczny reaktywny", wobec czego uznała go za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju – orzekając Kategorię "D". Jednocześnie stwierdziła, iż schodzenie pozostaje w związku ze służbą wojskową. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, iż jakkolwiek orzekany nie zechciał udostępnić swojej dokumentacji z leczenia w 2013 r., to dokumentacja ta została omówiona i uwzględniona w późniejszej opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] listopada 2017 r., sporządzonej przez Oddział Ekspertyz Psychiatrycznych Kliniki WIM. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Komisja Centralna wydała zaskarżone orzeczenie z dnia [...] września 2018 r., którym utrzymała w mocy orzeczenie Komisji Rejonowej. W uzasadnieniu podniesiono, iż orzeczenie Komisji Rejonowej zostało wydane po przeprowadzeniu wszystkich możliwych czynności proceduralnych i wykorzystaniu dostępnej dokumentacji medycznej. Organ wskazał, iż istotne dane z leczenia w 2013 r. zostały zawarte w opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] listopada 2017 r. Z kolei w konsultacji psychiatrycznej z dnia [...] marca 2018 r. zaproponowano rozpoznanie, do którego Komisja Rejonowa odniosła się w uzasadnieniu orzeczenia, podnosząc przy tym, iż z uwagi na jego stopień i charakter należy kwalifikować do § 70 pkt 1, dla którego w grupie II badanych (żołnierz rezerwy) w zakresie kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, przewidziano wyłącznie kategorię "D". Komisja Centralna podzieliła również stanowisko Komisji Rejonowej, iż Skarżący wykazuje sprzeczne tendencje, bowiem z jednej strony przejawia wolę powrotu do służby wojskowej, z drugiej zaś chęć do uzyskania zadośćuczynienia z tytułu poczucia krzywdy, jakiej doznał podczas służby w wojsku. Skarżący nie zgodził się z tym orzeczeniem i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W jego ocenie orzeczenie jest błędne, bowiem zostało oparte na wadliwej opinii sądowo-psychiatrycznej z dnia [...] listopada 2017 r., wydanej przez wiekowego i niedołężnego lekarza. Zdaniem Skarżącego, organ winien przeprowadzić proces orzeczniczy z uwzględnieniem dokumentacji medycznej znajdującej się w Centralnego Archiwum Wojskowym w Oleśnicy, o co wnioskował, a co nie zostało wykonane. Zarzucił ponadto nieprawidłowe przeprowadzenie badań psychologicznych i psychiatrycznych w sprawie, a tym samym uchybienie zasadom etyki zawodowej przez lekarzy orzeczników. Skarżący domaga się zarówno przywrócenia do zawodowej służby wojskowej, jak również poświadczenia, że całkowita albo znacznie trwała niezdolność do pełnienia służby – powstała wskutek ostrej reakcji stresowej wywołanej popełnieniem wobec niego przestępstw przez przełożonych podczas odbywania służby wojskowej w jednostce w M. Z tych względów Skarżący wniósł o ustalenie z urzędu – dla celów odszkodowawczych – ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w związku ze służbą wojskową. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu. Na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2019 r. Skarżący oświadczył do protokołu, iż cofa skargę w zakresie orzeczenia o związku schorzenia ze służbą wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem wydane w sprawie orzeczenia odpowiadają prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonego aktu pod względem jego zgodności z prawem, to znaczy ustalenie czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Wskazać na wstępie należy, iż w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że kontrola sądowoadministracyjna orzeczeń wojskowych komisji lekarskich ma charakter ograniczony i sprowadza się w zasadzie do badania prawidłowości postępowania orzeczniczego pod względem formalnym. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do kontroli dokonanego przez komisję rozpoznania w zakresie stwierdzonych schorzeń ani oceny fachowości przeprowadzonych badań lekarskich. W zakresie swoich uprawnień sąd administracyjny kontroluje natomiast, czy organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie, czy orzekały na podstawie kompletnego materiału dowodowego, jak również czy ustalony przez nie stan faktyczny znalazł odzwierciedlenie w orzeczeniu właściwej komisji lekarskiej. Podkreślić również trzeba, iż tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi ma charakter szczególny i stanowi lex specialis wobec regulacji zawartych w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, ze zm.). Wojskowe komisje lekarskie mają bowiem obowiązek przeprowadzić postępowanie w sposób zgodny z regulacjami zawartymi w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 stycznia 2018 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2018 r., poz. 258; zwanego dalej: "rozporządzeniem"), zaś w kwestiach tam nieuregulowanych winny stosować ogólne zasady rządzące postępowaniem administracyjnym. Stosownie do treści § 14 rozporządzenia, orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej poza granicami państwa, o zdolności do odbywania czynnej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach wojsk i służb oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych, a także o związku choroby lub ułomności z czynną służbą wojskową wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, a w razie potrzeby – także obserwacji szpitalnej, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 6, wykorzystując w szczególności: 1) opinię służbowo-lekarską uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza niezawodowego lub pełnionej przez niego funkcji wojskowej; 2) historie leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego; 3) wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby; 4) książeczkę zdrowia żołnierza niezawodowego; 5) informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza niezawodowego. W myśl § 16 ust. 1 rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu niezbędnych badań lekarskich i skompletowaniu wymaganej dokumentacji. Jeżeli wojskowa komisja lekarska stwierdzi, iż do wydania orzeczenia są niezbędne dokumenty inne niż określone w ust. 1, pisemnie wzywa żołnierza niezawodowego, do ich dostarczenia w terminie nieprzekraczającym 14 dni od dnia doręczenia wezwania (ust. 2), zaś po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego do dostarczenia dokumentów wojskowa komisja lekarska może wydać orzeczenie na podstawie posiadanej dokumentacji. Przenosząc powyższe na grunt kontrolowanej sprawy, Sąd stwierdził, iż postępowanie Komisji Rejonowej było prawidłowe. Należy podkreślić, iż Komisja ta działała w warunkach wynikających z uchylenia jej poprzedniego orzeczenia przez Komisję Centralą oraz realizowała wytyczne zwarte w orzeczeniu uchylającym. W tym zakresie istotne było to, iż w trakcie badań psychologicznych i psychiatrycznych przeprowadzonych w dniu [...] marca 2018 r. zaproponowano skierowanie orzekanego na obserwację w Klinice WIM. Komisja Rejonowa poinformowała więc Skarżącego o konieczności przeprowadzenia ponownego badania psychiatrycznego w warunkach hospitalizacji (po uprzednim wyrażeniu na to zgody przez Skarżącego) oraz wezwała go do zgłoszenie się w terminie 14 dni wraz z kompletną dokumentacją medyczną, w tym dokumentacją z leczenia w 2013 r. Skarżący wprawdzie stawił się na wezwanie, jednakże nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, a nadto nie wyraził zgody na przeprowadzenie dodatkowych badań w warunkach hospitalizacji w Klinice WIM. W tym stanie rzeczy, Komisja Rejonowa była uprawniona do wydania orzeczenia na podstawie dotychczas przeprowadzonych badań lekarskich i specjalistycznych, obejmujących konsultacje psychologiczne i psychiatryczne z dnia [...] marca 2018 r., jak również opinię sądowo-psychiatryczą z dnia [...] listopada 2017 r., w której zawarte zostały również istotne dane z leczenia w 2013 r. W konsekwencji, opierając się na dokumentach zgromadzonych w toku postępowania, miała wystarczającą podstawę do zastosowania przepisu § 16 ust. 1 powołanego rozporządzenia, a w dalszej konsekwencji § 70 pkt 1 załącznika do rozporządzenia, który w odniesieniu do żołnierzy rezerwy nakłada obowiązek orzeczenia kategorii "D" zdolności do czynnej służby wojskowej. Również postępowanie Komisji Centralnej było prawidłowe. Zgodnie z § 23 ust. 2 rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie. Mając zatem na uwadze, iż niniejsze postępowanie było kolejnym już prowadzonym wobec Skarżącego, który mimo informowania go o potrzebie przeprowadzenia dodatkowych badań, jak również przedstawienia posiadanej przez niego dokumentacji medycznej, nie skorzystał z tych możliwości, uznać należy, iż oparcie się przez Komisję Centralną wyłącznie na dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy, było w pełni uzasadnione i zgodne z prawem. Podkreślić przy tym należy, iż w sytuacji, gdy komisja lekarska była w posiadaniu dokumentów wystarczających do podjęcia orzeczenia, to nie miała obowiązku dalszego poszukiwania dotyczącej Skarżącego dokumentacji medycznej, w tym znajdującej się w zasobach archiwalnych, zwłaszcza wobec nieprzedstawienia przez orzekanego takich dokumentów, które przeczyłyby czy też podważały w jakimś zakresie badania lekarskie i specjalistyczne przeprowadzone na potrzeby niniejszego postępowania orzeczniczego. Nie bez znaczenia było również to, że ponowne badania w warunkach hospitalizacji mogły odbyć się wyłącznie za zgodą orzekanego, której Skarżący nie wyraził. Odnosząc się do generalnego zarzutu dotyczącego nieprawidłowości przeprowadzonych w sprawie badań lekarskich i specjalistycznych, Sąd raz jeszcze podkreśla, iż nie jest uprawiony do oceny fachowości przeprowadzonej u Skarżącego konsultacji psychiatrycznej oraz prawidłowości ustaleń komisji lekarskich w zakresie stwierdzonego u niego schorzenia. Sąd nie może również zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować Skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej, niż uczyniła to wojskowa komisja lekarska na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań innej komisji, celem weryfikacji dotychczasowych badań. Sąd nie posiada bowiem ani takich kompetencji ani też specjalistycznej wiedzy medycznej, nie może również zasięgać opinii biegłych w ramach postępowania sądowego, natomiast uprawniony jest jedynie do skontrolowania czy rozstrzygnięcie wojskowej komisji lekarskiej podjęte zostało na podstawie kompletnego materiału dowodowego, obejmującego niezbędne badania lekarskie. W konsekwencji Sąd stwierdził, że skoro Komisja Rejonowa uznała, że zdiagnozowane u Skarżącego problemy zdrowotne kwalifikują go do kategorii "D", a kwalifikacja ta w sensie medycznym znajduje uzasadnienie w § 70 pkt 1 załącznika do rozporządzenia i nie została skutecznie podważona w postępowaniu orzeczniczym, to brak było podstaw do przyjęcia, że zaskarżone orzeczenia lekarskie naruszały przepisy prawa. Reasumując, kontrola wydanych w sprawie orzeczeń w granicach zakreślonych objętym skargą rozstrzygnięciem, nie dała podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, ani też prawa procesowego, które mogłoby skutkować uwzględnieniem skargi. Niejako na marginesie dodać można, iż jakkolwiek Skarżący cofnął na rozprawie skargę w zakresie orzeczenia o związku schorzenia ze służbą wojskową, to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie kwestia niedopuszczalności skargi w tym zakresie, skutkująca koniecznością jej odrzucenia. Orzeczenia dotyczące związku schorzenia ze służbą do celów odszkodowawczych są bowiem poddawane kontroli sądów powszechnych w ramach rozpoznawania odwołań od decyzji o świadczeniach odszkodowawczych. Orzeczenia te mają wyłącznie charakter orzeczenia wstępnego, stanowiąc jedną z przesłanek ustalenia prawa do określonych świadczeń, ich zakresu i wysokości. W konsekwencji nie podlegają one zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 30 kwietnia 2010 r. o sygn. akt I OSK 93/10; z dnia 29 maja 2008 r. o sygn. akt II OSK 667/08; z dnia 22 lipca 2010 r. o sygn. akt I OSK 220/10; uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r. o sygn. akt OPS 8/97). Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązany był skargę oddalić, o czym orzekł na podstawie art. 151 p.p.s.a.