II SA/Wa 2079/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Jacek Fronczyk, Przemysław Szustakiewicz (spr.), Protokolant specjalista Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J. J. kwotę 457 zł (słownie czterysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.), decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...], cofającą J. J. pozwolenie na broń palną myśliwską. W uzasadnieniu organ wskazał następujący stan faktyczny. Wskazana decyzja [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji wydana została w związku z ustaleniem, że przeciwko J. J. toczy się postępowanie karne o przestępstwo z art. 286 § 1 kk i art. 271 § 1 kk w zw. z art. 12 kk przy zastosowaniu art. 11 § 2 kk, tj. oszustwo i poświadczenie nieprawdy w warunkach czynu ciągłego i zbiegu przepisów ustawy. Organ powołał się przy tym na postanowienie o przedstawieniu zarzutów otrzymane z Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą KWP w [...]. Na tej podstawie Komendant Wojewódzki Policji powziął w stosunku do strony uzasadnioną obawę, że może ona użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji) i dlatego z mocy art. 18 ust. 1 pkt 2 tej ustawy cofnął jej pozwolenie na broń, wyjaśniając w uzasadnieniu decyzji, iż nie mógł inaczej rozstrzygnąć sprawy ze względu na obligatoryjny charakter wskazanego przepisu prawa, o czym jest mowa w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. II OPS 4/09. Odwołanie od wskazanej decyzji do Komendanta Głównego Policji wniósł pełnomocnik J. J., zarzucając jej rażące naruszenie przepisu art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez przyjęcie, iż samoistną podstawę do cofnięcia pozwolenia na broń stanowi wszczęcie postępowania karnego przeciwko jego posiadaczowi, a ponadto naruszenie przepisu art. 77 i 78 kpa poprzez nierozpoznanie przez organ I instancji wniosku strony o przeprowadzenie postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia, że nie ma ona cech osobowościowych wykluczających dysponowanie bronią. W konsekwencji organ nie zebrał pełnego materiału dowodowego mającego istotne znaczenie dla sposobu rozpatrzenia sprawy J. J. Na poparcie swojego stanowiska pełnomocnik przywołał orzeczenia sądów administracyjnych, w których wskazano, że przy cofnięciu takiego pozwolenia nie można powoływać się jedynie na fakt wszczęcia postępowania karnego o jakiekolwiek przestępstwo, lecz należy wykazać bezpośredni związek pomiędzy popełnionym (zarzuconym) przestępstwem i cechami charakteru oraz dotychczasowym postępowaniem posiadacza przedmiotowego prawa, które mogłyby stworzyć obawy, że osoba ta użyje broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie każda więc osoba, która naruszyła prawo, a zwłaszcza ta, która dopiero została o to oskarżona, powinna mieć cofnięte prawo do broni. W tym kontekście pełnomocnik zwrócił uwagę, że zarzucone jego mocodawcy przestępstwo z art. 286 § 1 kk i art. 271 § 1 kk nie jest związane z użyciem broni, przemocy czy choćby groźby bezprawnej, a ponadto dotyczy jego działań sprzed 10 lat. Co więcej, cechy charakteru strony oraz jej dotychczasowe wieloletnie i zgodne z prawem dysponowanie bronią przeczą, by mogła jej użyć w sposób, o którym mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 cyt. ustawy. Komendant Główny Policji po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...]. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w myśl art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji toczące się postępowanie karne o przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu stanowi obligatoryjną przesłankę cofnięcia pozwolenia na broń. W drugim z wymienionych przepisów prawa materialnego ustawodawca wskazał bowiem, iż uzasadniona obawa, że posiadacz pozwolenia na broń może jej użyć w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego zachodzi w szczególności w sytuacji, gdy został on prawomocnie skazany za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo gdy toczy się przeciwko niemu postępowanie karne o takie przestępstwa. W takiej sytuacji organy administracji publicznej związane są wolą ustawodawcy, który uznał, że wskazane wyżej okoliczności wykluczają dysponowanie bronią palną (niezależnie od jej rodzaju) oraz niezależnie od innych dowodów, choćby pozytywnie świadczących o stronie postępowania administracyjnego. Dlatego przeprowadzanie postępowania dowodowego w celu ustalenia cech osobowościowych strony jest zbędne, a oparty na braku takiego postępowania zarzut naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 77 i 78 kpa - niezasadny. W dalszej części uzasadnienia Komendant Główny Policji powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych, zwłaszcza powstałe na gruncie podjętej z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, wskazanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2009 r. W uchwale tej wskazano jednoznacznie, że art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jako okoliczności uzasadniające obawę, o której w tym przepisie mowa wymienia "w szczególności" prawomocne skazanie za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, bez dodatkowych warunków, jakie podnoszono wcześniej w niektórych orzeczeniach. Jakkolwiek faktycznie NSA nie wypowiedział się w kwestii toczącego się postępowania o takie przestępstwa, to logiczną konsekwencją odczytania przedmiotowej uchwały musi być stwierdzenie, że literalna interpretacja przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji przemawia za zaliczeniem do okoliczności uzasadniających obawę, o której w nim mowa, również takiego postępowania, ponieważ ustawodawca wymienił je w tym przepisie obok prawomocnego orzeczenia skazującego. Organ podkreślił, że orzecznictwo przywołane w odwołaniu powstało na bazie spraw administracyjnych odwołujących się do postępowań karnych, w których posiadaczy broni oskarżono bądź skazano za przestępstwa inne, niż przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. W tego rodzaju sprawach rzeczywiście organy Policji mają obowiązek wykazać istnienie obawy, o której mowa w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, badając m. in. charakter czynu, dotychczasowe postępowanie posiadacza pozwolenia (osoby ubiegającej się) czy cechy jego charakteru. Jednak w niniejszej sprawie J. J. zarzucono popełnienie przestępstwa wskazanego w tym przepisie prawa (przeciwko mieniu - art. 286 § 1 kk), a więc czynu, z którym ustawodawca bezpośrednio i a priori związał istnienie uzasadnionej obawy co do użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie zastrzegł przy tym, że obawa ta nie może dotyczyć takich czynów zaistniałych kilka lat wcześniej w stosunku do czasu wszczęcia i prowadzenia postępowania karnego ich dotyczącego. W konsekwencji, upływ czasu od zaistnienia przestępstwa do wszczęcia postępowania może mieć znaczenie, a tym samym podlegać ocenie organu, jedynie w przypadku czynów nie wymienionych w przykładowym katalogu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy. Biorąc powyższe pod uwagę, organ stwierdził, że fakt toczącego się przeciwko stronie postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu nie pozostawia swobody w wyborze rodzaju rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty, niezależnie od tego, jak długo strona dotychczas dysponuje bronią zgodnie z prawem, prawidłowo ją przechowuje oraz jaką cieszy się opinią w miejscu zamieszkania. Organy administracji publicznej nie są upoważnione do wkraczania w kompetencje organów ścigania oraz wymiaru sprawiedliwości, a więc nie mogą we własnym zakresie oceniać czy stronie zasadnie zarzucono przestępstwo i czy je faktycznie popełniła, czy też nie. Oceniają natomiast tę okoliczność (toczące się przeciwko niej postępowanie karne o czyn przeciwko mieniu) w kontekście przepisów ustawy o broni i amunicji, w tym przesłanek z art. 18 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. W skardze z dnia 16 listopada 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na powyższą decyzję J. J. wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji w całości, o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając Komendantowi Głównemu Policji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 1 pkt 2 i art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, poprzez przyjęcie, że w stosunku do odwołującego zachodzi obawa użycia broni w sposób niewłaściwy, w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego w sytuacji, gdy skarżący nie został skazany prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego za czyn określony w art. 15 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy i nie istnieje uzasadniona obawa, że może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Dodatkowo skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów prawa proceduralnego, tj. art. 107 kpa, polegające na braku uzasadnienia faktycznego i prawnego oraz naruszenie szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego sformułowanych m. in. w art. 6, art. 7, art. 8, art. 11 w zw. z art. 77 § 1 i 80 kpa. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego podniósł, że aby możliwe było cofnięcie pozwolenia na broń, jej posiadacz musi należeć do kategorii osób skazanych prawomocnym wyrokiem za przestępstwa wskazane w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy, albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw w przypadku, gdy sposób postępowania czy cechy charakteru posiadacza broni rodzą uzasadnioną obawę, iż może on użyć broni w celu sprzecznym z interesem porządku lub bezpieczeństwa publicznego. Przedmiotowa obawa musi, zdaniem skarżącego, mieć charakter realny. Powinna wynikać z analizy zachowania danej osoby, jej cech charakteru, stosunku do norm prawnych, co winno być przedmiotem postępowania dowodowego organu wydającego decyzję. W sytuacji, gdy podstawą cofnięcia pozwolenia na broń jest fakt prowadzenia postępowania karnego wobec posiadacza broni, przedmiotowa obawa użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego winna też być oceniana przez pryzmat charakteru zarzucanego czynu. Tymczasem organ II instancji nie dokonał oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie z uwzględnieniem wskazanego wyżej zakresu działania skarżącego. Ograniczył się jedynie do stwierdzenia faktu prowadzenia przeciwko skarżącemu postępowania karnego o przestępstwo przeciwko mieniu. Skarżący zarzucił Komendantowi Głównemu Policji, że rozpatrując niniejszą sprawę, nie uczynił własnych ustaleń stanu faktycznego zmierzającego do wyjaśnienia, czy skarżący istotnie popełnił przestępstwo. Nie dokonał również analizy charakteru zarzucanego mu czynu pod kątem zaistnienia obawy użycia przez skarżącego broni niezgodnie z jej przeznaczeniem. Z toczącego się postępowania karnego nie można natomiast skutecznie wywodzić ocen winy strony w zakresie zarzucanego przestępstwa. Z takim stanowiskiem, wbrew twierdzeniom organu, koresponduje również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uchwale z dnia 18 listopada 2009 r., w której Sąd ten uznał, że na gruncie art. 15 ust. 1 pkt 6 i art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy o broni i amunicji obligatoryjne cofnięcie broni przez organ dotyczy osób skazanych prawomocnym orzeczeniem sądu. Tym samym uznać należy, że przedmiotowa uchwała nie pozwala przyjąć, stanowiska reprezentowanego przez organ II instancji, że ma ona również odpowiednie zastosowanie do osób, wobec których toczy się postępowanie karne tj. osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa przeciwko mieniu, życiu, zdrowiu, skoro takie stanowisko składu orzekającego nie zostało wprost wyartykułowane zarówno w tezie powołanej uchwały jak również w jej uzasadnieniu. Skarżący zauważył, że pomiędzy skazaniem prawomocnym wyrokiem karnym a wszczęciem postępowania karnego istnieje zasadnicza różnica. Nie można zatem traktować obu przypadków w sposób tożsamy w skutkach prawnych w zakresie podstaw do cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni. Dodatkowo podniósł, że wydając zaskarżoną decyzję w oparciu o prowadzone przeciwko skarżącemu postępowanie, organ II instancji zupełnie nie wziął pod uwagę, znacznego upływu czasu od zarzucanego mu czynu, co w konsekwencji może prowadzić do wniosku, iż postawa moralna a przede wszystkim zachowanie skarżącego w chwili obecnej nie może budzić żadnych zastrzeżeń. Komendant Główny Policji zupełnie nie wziął również pod uwagę dowodu z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego przez Komendę Powiatową Policji w G. oraz zaświadczenia Zarządu Okręgowego Polskiego Związku Łowieckiego w [...], z których wprost wynika, że skarżący w miejscu zamieszkania posiada opinię pozytywną, przestrzega zasad współżycia społecznego i porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm.) do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Rozpoznawana pod tym względem skarga zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że wedle treści art. 18 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. Nr 53, poz. 549 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w myśl których właściwy organ Policji cofa pozwolenie na broń, jeżeli osoba, której takie pozwolenie wydano należy do osób, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności skazanym prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu albo wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw. W tym miejscu należy także podnieść, iż prawo do posiadania broni na gruncie obowiązującego systemu prawa nie należy do wolności i praw obywatelskich, lecz stanowi uprawnienie ściśle reglamentowane, w tym również w zakresie korzystania z prawa przyznanego już wcześniej ostateczną decyzją administracyjną. Warunki uzyskania pozwolenia na broń i jej posiadania podlegają w konsekwencji restrykcyjnemu badaniu, a samo cofnięcie pozwolenia na broń nie może być rozpatrywane w kategoriach ograniczania swobód obywatelskich, gdyż za nadrzędny cel przyświecający ustawodawcy przy wprowadzeniu do systemu prawnego takiego unormowania należy uznać ochronę bezpieczeństwa i porządku publicznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 stycznia 2009 r. o sygn. akt II OSK 1811/07, niepubl.). Przypomnieć również należy, że w związku z rozbieżnościami w orzecznictwie sądów administracyjnych w stosowaniu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o podjęcie uchwały przez skład siedmiu sędziów mającej na celu wyjaśnienie, "czy sam fakt skazania prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy w celu z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525, ze zm.), uzasadnia cofnięcie pozwolenia na posiadanie broni, czy też niezbędne jest dodatkowo wykazanie, iż przestępstwo to realnie wskazuje na możliwość użycia broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego". W uchwale z dnia 18 listopada 2009 r. sygn. II OPS 4/09 (opublikowana w ONSAiWSA Nr 1 rok 2010 poz. 5) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że osoba skazana prawomocnym orzeczeniem sądu za przestępstwo przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu jest osobą, co do której istnieje uzasadniona obawa, że może użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, co uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń takiej osobie, na podstawie art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy w celu z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji. Wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich nie objął jednak tej części przepisu art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji, zgodnie z którą pozwolenia na broń nie wydaje się osobom, co do których istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego, w szczególności (...) wobec których toczy się postępowanie karne o popełnienie takich przestępstw (przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu). Podjęta w związku z tym wnioskiem uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego o tej części przepisu nie rozstrzygnęła co oznacza, że należy uznać, iż cofnięcie pozwolenia na broń w oparciu o art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy jest możliwe jedynie w sytuacji wykazania, że wobec osób których toczy się postępowanie karne o popełnieniu przestępstw przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu istnieje uzasadniona obawa, że mogą użyć broni w celu sprzecznym z interesem bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Innymi słowy sam tylko fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania przeciwko osobie o popełnienie takich przestępstw nie jest przesłanką wystarczającą do cofnięcia pozwolenia na broń. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy wskazać należy, iż nie jest uprawnione stanowisko orzekających w sprawie organów Policji, że bezpieczeństwo lub porządek publiczny (wymagające bezwzględnego cofnięcia pozwolenia na broń), doznają zagrożenia już przez fakt wszczęcia dowolnego postępowania karnego przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu. Nie każde zarzucane osobie w postępowaniu karnym naruszenie wartości wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji wywołuje automatycznie realne niebezpieczeństwo dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Stąd też od organów wymaga się przekonującego wykazania w postępowaniu dowodowym, że cechy osobiste strony postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń oraz sposób jej zachowania na tle konkretnego przypadku w taki sposób łączą się z możliwościami, jakie daje władztwo nad bronią, że dalsze dysponowanie bronią przez stronę w prosty sposób może powiększyć rozmiar strat w dobrach chronionych przez powyższe regulacje. W rozpatrywanej sprawie organy nie wzięły pod uwagę faktu, iż skarżący dotychczas nie wchodził w konflikt z prawem oraz w sposób rzetelny wywiązywał się z obowiązków posiadacza broni, jakie nakładają na niego przepisy ustawy. Przy czym takie postępowanie skarżącego miało miejsce także po okresie, w którym miałby popełnić zarzucany mu czyn. Nadto należy też zauważyć, że w wielu przypadkach postępowania, w szczególności o przestępstwa przeciwko mieniu, toczącego się o czyny sprzed wielu lat (w rozpatrywanej sprawie zarzuty postawione skrzącemu dotyczą czynów popełnionych w roku 2000), nie w każdym przypadku kończą się wniesieniem aktu oskarżenia, czy też wyrokiem skazującym. Taki argument nie może również schodzić z pola widzenia przy stosowaniu przepisów ustawy o broni i amunicji. Reasumując w rozpatrywanej sprawie organy Policji orzekające w sprawie nie wykazały związku przyczynowego pomiędzy czynem zarzuconym J. J., a okolicznościami wymienionymi w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji, Sąd orzekł, na podstawie art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzekając o kosztach, Sąd działał na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 cyt. ustawy.