II SA/Wa 2089/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędziowie WSA Andrzej Góraj (spr.) Janusz Walawski Protokolant straszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji – oddala skargę – Decyzją z [...] września 2014 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej utrzymał w mocy własną decyzję z [...] sierpnia 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z [...] stycznia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty C. z [...] listopada 2011 r. Organ ustalił, że A. K., decyzją Starosty C. z [...] lutego 2008 r., został uznany za osobę bezrobotną z dniem [...] lutego 2008 r., zaś decyzją tego samego organu z [...] marca 2008 r. przyznano stronie prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2008 r. w wysokości 100% kwoty zasiłku, na okres sześciu miesięcy. Następnie, wobec otrzymania informacji z ZUS o zgłoszeniu bezrobotnego do ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu, Starosta C. postanowieniem z [...] listopada 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawach zakończonych ww. decyzjami, i decyzją z [...] listopada 2011 r. uchylił własną decyzję z [...] lutego 2008 r. i z [...] marca 2008 r. oraz orzekł o odmowie przyznania A. K. statusu osoby bezrobotnej od [...] lutego 2008 r. i o odmowie przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] marca 2008 r. Rozpoznając powyższą sprawę, wskutek wniesionego odwołania, Wojewoda M. decyzją z [...] stycznia 2012 r. utrzymał w mocy skarżoną decyzję z [...] listopada 2011 r. Pismem z 28 lipca 2014 r. A. K. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody M. z [...] 2012 r. Rozpoznając ten wniosek organ uznał, że brak jest przesłanek do jego uwzględnienia. W okresie od 25 kwietnia 2007 r. do 30 czerwca 2011 r. stronę wiązała umowa zlecenia zawarta z firmą D. S.A. z siedzibą w [...]. To zaś świadczy o tym, że w spornym okresie, strona dokonując rejestracji jako bezrobotna, nie posiadała faktycznie tego statusu. W myśl bowiem art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bezrobotny nie może być osobą zatrudnioną i nie może wykonywać innej pracy zarobkowej, za jaką, w myśl pkt 11 ww. normy prawnej, uważa się wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy o dzieło i umowy zlecenia. Odnosząc się do twierdzeń strony, jakoby nie wykonywała ona spornej umowy, organ wskazał (powołując się na wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 577/06, czy wyrok NSA sygn. akt SA/Rz 2215/02), że okresem wykonywania pracy zarobkowej jest okres w jakim wiąże stronę umowa zlecenia, nawet gdy nie towarzyszy jej faktyczne wykonywanie pracy. Nie jest bowiem możliwe równoległe posiadanie statusu bezrobotnego i wykonywanie pracy zarobkowej. Od powyższej decyzji skargę do tutejszego Sądu wywiódł A. K., wnosząc o jej uchylenie i zarzucając organowi dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego przez przyjęcie, że skarżący posiadał tytuł prawny do ubezpieczenia, podczas gdy w umowie zlecenia tytuł taki powstaje w momencie wykonywania czynności, zaś obowiązek składkowy z chwilą wypłaty – co nie miało miejsca. Zarzucił też naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 , art. 80, art. 77 i art. 7 K.p.a. W uzasadnieniu skargi podkreślono, że organ w sposób nienależyty zgromadził materiał dowodowy w sprawie przez co nie ustalił tego, że sporna umowa nie była wykonywana przez stronę i w rzeczywistości nie wiązała stron, o czym świadczą zerowej wysokości składki na ZUS. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonego aktu administracyjnego. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotowe postanowienie według powyższych kryteriów, uznać należy, iż nie narusza ono prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy istniały podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody M. z [...] stycznia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty C. z [...] listopada 2011 r. uchylającą własną decyzję z [...] lutego 2008 r. i z [...] marca 2008 r. oraz orzekającą o odmowie przyznania A. K. statusu osoby bezrobotnej od [...] lutego 2008 r. i o odmowie przyznania stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] marca 2008 r. Na wstępie podkreślić należy, iż postępowanie w ww. przedmiocie dotyczy materii wyjątkowej. Wynikiem stwierdzenia nieważności jest bowiem wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnej decyzji administracyjnej, i to ze skutkiem ex tunc. Taki skutek łamie zaś podstawową zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest trwałość prawomocnych decyzji administracyjnych. Stąd więc materię faktyczną, podlegającą ocenie przy rozpoznawaniu wniosku o stwierdzenie nieważności, należy badać w sposób wyjątkowo wnikliwy, pamiętając o nadzwyczajności przedmiotowej instytucji prawnej. Powoduje to także taki skutek, że stwierdzania nieważności należy dokonywać wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, gdzie zaistnienie przesłanek o jakich mowa w art. 156 §1 k.p.a. nie budzi najmniejszych wątpliwości. Podkreślenia wymaga także fakt, iż wady decyzji wymienione wyczerpująco w art. 156 § 1 pkt 1-6 k.p.a. oraz wady nieważności wynikające z przepisów odrębnych mają charakter materialnoprawny. Występowanie tych wad powoduje skutek w postaci ułomnego stosunku prawnego. Istniejące wady tkwią zaś w samej decyzji i godzą w elementy podmiotowe stosunku prawnego, jak i w jego przedmiot lub też w podstawę prawną. Pamiętać należy, iż nie są to wady o charakterze proceduralnym, gdyż usuwanie takich wad następuje w drodze wznowienia postępowania. Nadto, z uwagi na to, że wady występują w samej decyzji, postępowanie, w wyniku którego została ona wydana, może okazać się prawidłowe pod względem prawnym. Stąd w postępowaniu o stwierdzenie nieważności ocenie podlega sama decyzja i skutki prawne jakie wywołała. Ocenie nie poddaje się zaś postępowania poprzedzającego wydanie ocenianej decyzji. Przechodząc do meritum niniejszej sprawy wskazać należy, iż wydając skarżoną decyzję organ nie dopuścił się naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego. Trafnie wskazano, iż o rażącym naruszeniu prawa, które zarzucał skarżący, będzie można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy będzie miało miejsce oczywiste i nieprawidłowe zastosowanie zasad ogólnych z ograniczeniem praw stron. Rażące naruszenie prawa będzie się zaś wyrażało w oczywistej sprzeczności pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a treścią przepisu, czy w jawnej sprzeczności wynikającej z zestawienia przepisu prawa z treścią decyzji. Analizując kwestionowane rozstrzygnięcie według ww. kryteriów tutejszy Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które mogłoby nosić cechy rażącego. Organ rozpoznając sprawę prowadził postępowanie dowodowe. Zebrane dowody były zaś na tyle obszerne, że umożliwiły organowi ustalenie stanu faktycznego sprawy. Nadto biorąc pod uwagę zarzuty skargi sprowadzające się do twierdzenia o niepełnym zebraniu materiału dowodowego, to tutejszy Sąd czuje się w obowiązku przypomnieć ugruntowane już stanowisko judykatury w tej materii, z którym tutejszy Sąd w pełni się zgadza i traktuje jak własne, wyrażone m.in. w tezie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2014 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 798/13, w myśl którego: "rażące naruszenie przepisów postępowania, regulujących kwestię ustaleń faktycznych sprawy, można rozważać w sytuacji, gdy organ w sposób oczywisty nie poczynił takich ustaleń, gdyby całkowicie uchylił się od rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Natomiast błędne ustalenia stanu faktycznego sprawy oceniać należy jako tego typu wadliwość decyzji, która może skutkować jej wzruszalność, ale w trybie zwykłym". Stąd więc, w sytuacji gdy organ prowadząc postępowanie zakończone kwestionowaną decyzją, prowadził też postępowanie dowodowe i zebrał dowody wystarczające dla ustalenia stanu faktycznego sprawy, to w ocenie tutejszego Sądu, brak jest przesłanek mogących świadczyć o tym, że doszło do rażącego naruszenia prawa w materii postępowania dowodowego. Nadto, całokształt niniejszej sprawy wskazuje na to, że wnioskowanie organu zaprezentowane w kwestionowanej decyzji również jest prawidłowe. Niezależnie bowiem od podnoszonych przez stronę twierdzeń o niewykonywaniu faktycznym wiążącej go umowy zlecenia, na powyższą problematykę należy spojrzeć przez pryzmat ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a w szczególności przez pryzmat przepisu definiującego osobę bezrobotną. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 1 pkt 2 bezrobotnym jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie. Sformułowanie powyższego przepisu świadczy niezbicie o tym, że za bezrobotnego należy uznać osobę nie wykonującą pracy, ale posiadającą realną możliwość do podjęcia pracy. Jak to wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 18 listopada 2010 r. (sygn. akt I OSK 1008/10) obowiązkiem osoby bezrobotnej jest pozostawanie w gotowości do podjęcia zatrudnienia, a pojęcie tej gotowości oznacza sytuację, gdy osoba ma zamiar, chęć i możliwość wykonywania pracy i jednocześnie nie występują żadne przeszkody po stronie tej osoby, aby świadczyć pracę. Przekładając powyższe na realia niniejszej sprawy i uwzględniając fakt związania w spornym okresie strony umową zlecenia, jako oczywista jawi się konkluzja, że skarżący nie posiadał realnej możliwości podjęcia innego zatrudnienia, jakie mógłby mu zaproponować Urząd Pracy. Będąc związany umową zlecenia musiał się bowiem liczyć z tym, że pracodawca w każdej chwili może od niego zażądać dalszego wykonywania tej umowy i świadczenia konkretnej pracy. Stąd, łącząca stronę umowa zlecenia, zawarta z firmą D. S.A. z siedzibą w [...], stanowiła przeszkodę do podjęcia innego zatrudnienia. Brak jest więc przesłanek uzasadniających tezę, że strona, rejestrując się [...] lutego 2008 r. jako osoba bezrobotna, miała realną możliwość wykonywania pracy, jaką mógłby jej zaoferować Urząd Pracy. Powyższe świadczy więc dobitnie o tym, że pomiędzy ustaleniami faktycznymi organu, a jego konkluzjami, zawartymi w kwestionowanej decyzji, nie sposób doszukać się nie tylko nielogiczności, ale też jakiegokolwiek naruszenia prawa, zwłaszcza o charakterze rażącym. W związku z powyższym, uznając iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.).