II SA/Wa 2098/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant referent Magdalena Morawiec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę [...] Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej (dalej: "organ") decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks Postępowania Administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 572 z późn. zm.) oraz art. 80 w związku z art. 74, art. 75, art. 76 oraz art. 81 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz.U. z 2024, poz. 127) oraz § 3 ust. 1 oraz ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu dla strażaków PSP (Dz.U. Nr 241, poz. 2034 z późn. zm.), a także § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, a także warunków zmiany lokali mieszkalnych (Dz.U. Nr 241, poz. 2035), utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w M. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] o odmowie przyznania P.S. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu, o której mowa w art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1443 - dalej: "ustawa o PSP"). Uzasadniając rozstrzygnięcie [...] Komendant Wojewódzki PSP wskazał, że zgodnie z art. 80 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o PSP strażakowi mianowanemu na stałe, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, z zastrzeżeniem ust. 5, chyba że strażak nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Negatywne przesłanki dot. przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej zostały wskazane w art. 81 ustawy o PSP, według którego lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 80; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt. 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w pkt. 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy. Jak wynika z akt sprawy, funkcjonariusz w latach 2010-2020 posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w M. przy ul. C. (Akt notarialny Repertorium A nr [...]). Organ I instancji w celu ustalenia powierzchni mieszkalnej przedmiotowego lokalu wezwał pismem z dnia [...] sierpnia 2024 r. funkcjonariusza do uzupełnienia informacji niezbędnych do przeprowadzenia postępowania administracyjnego. Funkcjonariusz, udzielając odpowiedzi na ww. wezwanie oświadczył m. in., iż lokal mieszkalny zlokalizowany przy ul. C. w M. składa się z 1 pokoju 16,52 m2 oraz kuchni, korytarza i łazienki co stanowi łączną powierzchnię 29,5 m2, dołączając do wyjaśnień kserokopię zaświadczenia z [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. Zgodnie z art. 76 ust. 2 ustawy o PSP, strażakowi mianowanemu na stałe przydziela się lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej przysługującym strażakowi normom zaludnienia. Przysługująca strażakowi norma zaludnienia lokalu mieszkalnego wynosi od 7 m2 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Na podstawie zapisów § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, funkcjonariuszowi przysługują 2 normy zaludnienia, a więc powierzchnia lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w M. (miejscu pełnienia służby) odpowiadała przysługującej liczbie norm zaludnienia funkcjonariusza, a tym samym lokal ten spełniał kryteria lokalu mieszkalnego o którym mowa w art. 74 ust. 1 ustawy o PSP. Organ reasumując stwierdził, że zbycie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. C. w M. przez P.S. stanowi negatywną przesłankę przyznania funkcjonariuszowi pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. Niezależnie od daty złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, przedmiotowe świadczenie nie przysługiwałoby funkcjonariuszowi. Organ odnosząc się do drugiego żądania strony, o przyznaje pomocy finansowej w pełnej wysokości według aktualnie obowiązujących stawek za normę zaludnienia wskazał, że skoro nie zaistniała materialna przesłanka do pozytywnego rozpatrzenia wniosku w zakresie przyznania świadczenia, analizowanie wielkości stawki jest bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] listopada 2024 r. P.S. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] października 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego PSP w M. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału w postępowaniu; 2) naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez pozbawienie prawa do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; 3) naruszenie zasady zaufania do organów władzy publicznej poprzez: a) niezastosowanie art. 36 § 1 k.p.a. b) błędnie skonstruowane pouczenie c) naruszenia wskazane w pkt. 1 i 2; 4) naruszenia przepisu art. 81 ust. 4 ustawy o PSP poprzez błędne zastosowanie, co miało istoty wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze wywiedzione wyżej zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji utrzymanej nią w mocy oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego, ustalony przez organ pierwszej i drugiej instancji stan faktyczny sprawy jest niepełny. Tym samym ocena prawna stanu faktycznego również nie jest z tego względu pozbawiona wad, a to ma istotny wpływ na wynik postępowania. Skarżący zaznaczył, że nie poddaje w wątpliwość ustaleń organu co do przysługujących mu norm zaludnienia ani nie usiłuje doprowadzić do uwzględnienia osoby spoza kręgu członków rodziny w rozumieniu ustawy o PSP jako członka rodziny, co mogłoby doprowadzić do naliczenia kolejnej normy zaludnienia. Istotne w sprawie jest to, że oprócz jego i dziecka (strażak i członek rodziny) w lokalu zamieszkiwała jeszcze matka dziecka. Charakter lokalu (jedna izba mieszkalna, brak innych przegród architektonicznych w obrębie powierzchni mieszkalnej, na ktorą składa się de facto jeden pokój) nie pozostawia wątpliwości co do tego, że w lokalu nie można było dokonać podziału quo ad usum, tj. rozsądnego podziału powierzchni do korzystania. Część powierzchni mieszkalnej przypadała matce dziecka z racji samego tylko faktu jej zamieszkiwania w lokalu. Jednocześnie próba przeprowadzenia fizycznego podziału powierzchni mieszkalnej sprowadza cała sprawę ad absurdum. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ drugiej instancji zignorował ten fakt. Skarżący argumentując, powołał się na uchwałę w składzie 7 sędziów w NSA z dnia 18 listopada 2009 r. w sprawie o sygn. 1 OPS 7/09 w zakresie, w jakim porusza ona kwestię wspólnego użytkowania nieruchomości. Skarżący zwrócił uwagę także na błędne pouczenie zawarte w skarżonej decyzji, dostosowane do rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 2 k.p.a., tj. przewidujące li tylko możliwość wniesienia sprzeciwu. Tymczasem, jak wynika z podstawy prawnej oraz treści rozstrzygnięcia skarżonej decyzji, właściwą w sprawie jest skarga do sądu administracyjnego, gdyż proceduralną podstawę skarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., co zostało uczynione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontroli Sądu poddano decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego PSP z dnia [...] października 2024 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Powiatowego PSP w M. z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]. Na wstępie należy poczynić kilku uwag o charakterze ogólnym, odnoszących się do uprawnienia strażaków do lokalu mieszkalnego. Zgodnie z art. 74 ust. 1 tej ustawy o PSP, zasadą jest, że strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Przy czym członkami rodziny strażaka, których uwzględnia się przy przydziale lokalu mieszkalnego, są pozostający ze strażakiem we wspólnym gospodarstwie domowym: 1) małżonek, 2) dzieci, o których mowa w art. 67 ust. 2, 3) rodzice strażaka i jego małżonka będący na jego wyłącznym utrzymaniu lub jeżeli ze względu na wiek, inwalidztwo albo inne okoliczności są niezdolni do wykonywania zatrudnienia; za rodziców uważa się również ojczyma i macochę oraz osoby przysposabiające (art. 75 ustawy o PSP). Natomiast za dzieci uważa się dzieci własne, dzieci małżonka, dzieci przysposobione, dzieci przyjęte na wychowanie, które: 1) nie przekroczyły 18 roku życia, a w razie uczęszczania do szkoły – 24 lat albo 25 lat, jeżeli odbywają studia w szkole wyższej, a ukończenie 24 lat przypada na ostatni lub przedostatni rok studiów, albo 2) posiadają całkowitą niezdolność do pracy oraz niezdolność do samodzielnej egzystencji lub posiadają całkowitą niezdolność do pracy, przed osiągnięciem wieku, o którym mowa w pkt 1 (art. 67 ust. 2 ustawy o PSP). Przepis art. 76 ust. 2 ustawy stanowi, że strażakowi mianowanemu na stałe przydziela się lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej przysługującym strażakowi normom zaludnienia. Przysługująca strażakowi i każdemu z członków jego rodziny norma zaludnienia lokalu mieszkalnego wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. W przypadku, gdy nie ma możliwości przydzielenia lokalu mieszkalnego o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej liczbie przysługujących norm zaludnienia, w sytuacjach określonych w art. 76 ust. 4 ustawy, strażakowi można przydzielić lokal mieszkalny o powierzchni mieszkalnej: 1) mniejszej od przysługującej zgodnie z normami zaludnienia, jeżeli wyrazi on na to pisemną zgodę lub wystąpi z odpowiednim wnioskiem, przy czym przydział takiego lokalu nie pozbawia strażaka prawa do uzyskania lokalu o powierzchni mieszkalnej odpowiadającej przysługującym mu normom zaludnienia; 2) większej od przysługującej zgodnie z normami zaludnienia, jeżeli okoliczności tego wymagają oraz za zgodą bezpośredniego przełożonego organu właściwego do wydania decyzji w sprawie przydziału lokalu. Z art. 81 pkt 2 ustawy wynika z kolei, że lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi: 1) w razie skorzystania z pomocy finansowej, o której mowa w art. 80; 2) posiadającemu w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokal mieszkalny odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo dom jednorodzinny lub dom mieszkalno-pensjonatowy; 3) którego małżonek posiada lokal mieszkalny lub dom określony w pkt 2; 4) w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w pkt 2, z wyjątkiem przypadków określonych na podstawie art. 82 ust. 1. Zgodnie zaś z art. 80 ust. 1 ustawy o PSP strażakowi mianowanemu na stałe, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, zwana dalej "pomocą finansową", z zastrzeżeniem ust. 5, chyba że strażak nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Z zestawienia treści art. 76 ust. 2, art. 80 ust. 1 i art. 81 pkt 2 ustawy o PSP wynika, że udzielenie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jest zastępczą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego z powodu niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w drodze decyzji z zasobów lokali, o których mowa w art. 76 ust. 1 ustawy o PSP. Dopiero gdy w stosunku do strażaka nie zrealizowano uprawnienia podstawowego, należy mu udzielić pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu. Skoro uprawnienie do otrzymania lokalu powiązane jest z przesłanką niezaspokojonych potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej, to warunek ten podlega rozważeniu także przy ocenie subsydiarnego uprawnienia do uzyskania pomocy mieszkaniowej. W konsekwencji należy przyjąć, że strażakowi nie przyznaje się pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu, jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 81 ustawy o PSP. W przedmiotowej sprawie, z niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, iż skarżący w latach 2010-2020 posiadał tytuł prawny do lokalu mieszkalnego nr [...] zlokalizowanego w M. przy ul. C.. Przedmiotowy lokal mieszkalny funkcjonariusz zbył w dniu [...] czerwca 2020 r. (Akt notarialny Repertorium A nr [...]). Stosownie do § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 listopada 2005 r. w sprawie przydziału i zwalniania lokali mieszkalnych oraz kwater tymczasowych przysługujących strażakom Państwowej Straży Pożarnej, funkcjonariuszowi przysługują 2 normy zaludnienia, a więc powierzchnia lokalu mieszkalnego zlokalizowanego w M. (miejscu pełnienia służby skarżącego) odpowiadała przysługującej liczbie norm zaludnienia funkcjonariusza, a tym samym lokal ten spełniał kryteria lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 74 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Zaznaczyć należy, że do wyliczenia przysługującej strażakowi wielkości norm zaludnienia mogą być uwzględnione wyłącznie osoby enumeratywnie wymienione w art. 75 ustawy o PSP (ustawa do grona tych osób nie zalicza partnerki – matki dziecka funkcjonariusza). Zapis art. 81 ustawy o PSP jednoznacznie wskazuje, iż lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej nie przydziela się strażakowi (tym samym pomocy finansowej), w razie zbycia przez niego lub jego małżonka własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego albo domu stanowiącego odrębną nieruchomość, o których mowa w pkt 2 (tj. lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej położonego w miejscu pełnienia służby bądź miejscowości pobliskiej). W ocenie Sądu, ustalenia organu korespondują z właściwym rozumieniem zapisów art. 80 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. W przepisie tym ustawodawca jednoznacznie wskazał, iż pomoc mieszkaniowa przysługuje strażakowi mianowanemu na stałe, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, chyba że strażak nie spełnia warunków do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zatem organ prawidłowo przyjął, że zbycie lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. C. w M. przez skarżącego stanowi negatywną przesłankę do przyznania mu pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego. Niezależnie więc od daty złożenia wniosku o przyznanie pomocy finansowej, przedmiotowe świadczenie nie przysługuje funkcjonariuszowi. Niewątpliwie rację ma skarżący, że organ popełnił wskazane w uzasadnieniu skargi (jej zakończeniu) uchybienia, jednak nie mają one wpływu na merytoryczną ocenę wydanego rozstrzygnięcia w sprawie. Dodatkowo należy wskazać, że naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. nie stanowi automatycznie podstawy do uchylenia decyzji, jeśli nie towarzyszy mu takie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego rozwijających zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu i zapewniających jej realizację, które mogłyby mieć istotny wpływ na jego wynik (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 sierpnia 2013 r. sygn. akt I OSK 535/12, dostępny pod adresem: https://cbois.nsa.gov.pl). Zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. może więc odnieść skutek tylko wówczas, gdy stawiająca go strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r. sygn. akt. II OSK 831/15, dostępny j.w.). Skarżący tego rodzaju uchybień nie wykazał. W takim stanie sprawy wszelkie zarzuty podniesione w skardze należało uznać za bezpodstawne, przyjmując w tym względzie za trafną argumentację organu ujętą zarówno w zaskarżonej decyzji, jak i w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), oddalił skargę.