II SA/Wa 2101/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Iwona Dąbrowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2014 r. sprawy ze skargi A.W. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o żądanej treści - oddala skargę - Pismem z dnia [...] maja 2013 r. A. W. zwrócił się do Komendanta Głównego Straży Granicznej z wnioskiem o m.in. "wydanie dyplomu Szkoły Chorążych Straży Granicznej". Komendant Centrum Szkolenia Straży Granicznej w [...], któremu przekazano wniosek A. W., wydał w dniu [...] sierpnia 2013 r., na podstawie art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267; dalej k.p.a.), postanowienie nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia w postaci dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych Straży Granicznej. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, organ wskazał, że zgodnie z poczynionymi ustaleniami w dniu [...] czerwca 2000 r. Kierownik Samodzielnej Sekcji Kadr Centrum Szkolenia SG wydał stronie zaświadczenie potwierdzające przebieg służby jako kadeta Szkoły Chorążych Centrum Szkolenia SG w [...], w okresie od [...] września 1990 r. do [...] września 1991 r. oraz zdanie przez nią egzaminów końcowych z oceną dostateczną. Wobec żądania A. W. wszczęte zostało postępowanie w przedmiocie wydania zaświadczenia. W toku postępowania ustalono, że strona odbywała naukę, jako kadet Szkoły Chorążych w okresie od dnia [...] września 1990 r. do [...] września 1991 r., a z egzaminu z przygotowania zawodowego przeprowadzonego w dniach [...] sierpnia 1991 r. uzyskał ocenę pozytywną. Następnie w dniu [...] sierpnia 1991 r. został zawieszony w prawach kadeta, z uwagi na skierowanie przeciwko niemu aktu oskarżenia do sądu. Na mocy wówczas obowiązujących przepisów, tj. § 61 ust. 2 pkt.1 w związku z ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 61 z dnia 6 września 1989 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, został wydalony ze Szkoły Chorążych z dniem [...] września 1991 r. z powodu skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności i skierowany do dalszego pełnienia służby w [...] Oddziale SG. Wskazane powyżej zarządzenie MON nr 61 zostało wydane na podstawie ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kolejnym aktem prawnym mającym, zdaniem Komendanta CSSG, zastosowanie w niniejszej sprawie, jest zarządzenie nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza. Zgodnie z tym ostatnim aktem, a konkretnie z § 33 ust. 1 "Kadetom, którzy złożyli egzamin dyplomowy wydaje się "Dyplom ukończenia Szkoły Chorążych WOP". Jednocześnie, wedle § 33 ust. 2 cyt. zarządzenia "Dyplom ukończenia Szkoły Chorążych jest dokumentem, stwierdzającym posiadanie średnich kwalifikacji zawodowych oraz uzyskanie tytułu technika określonej specjalności WOP". Natomiast kadetów Szkoły Chorążych, którzy złożyli egzamin dyplomowy mianuje się na pierwszy stopień wojskowy w korpusie chorążych i powołuje do zawodowej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonym w przepisach w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (§ 33 ust. 3 zarządzenia). Z zestawienia treści powyższych przepisów Komendant CSSG wywnioskował, że dyplom ukończenia Szkoły Chorążych jest dokumentem nierozłącznie związanym ze ścieżką zawodową osoby kończącej naukę w tej szkole, a więc niejako dokumentem o charakterze "wewnętrznym". Tymczasem A. W., został, jak już wspomniano, najpierw zawieszony w prawach kadeta, a następnie - bez mianowania na stopień młodszego chorążego - wydalony ze Szkoły Chorążych. Zasadnym stwierdzono, że pomimo złożenia egzaminu dyplomowego, faktycznie szkoły tej nie ukończył, a zatem (co także ustalono w toku postępowania) dyplom ukończenia przez niego Szkoły Chorążych SG nie został mu wydany. Zatem wydanie wnioskującemu zaświadczenia w postaci dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych uznane zostało za bezzasadne, co skutkowało wydaniem przedmiotowego postanowienia. Pismem z dnia [...] sierpnia 2013 r. A. W. wniósł odwołanie od powyższego postanowienia, zarzucając organom administracji naruszenie prawa poprzez bezprawne przetrzymywanie lub zniszczenie jego dyplom Szkoły Chorążych, który był w aktach personalnych. W odpowiedzi na powyższe Komendant Główny Straży Granicznej wydał w dniu [...] września 2013 r., na podstawie art. 144 w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komendanta CSSG. Na wstępie uzasadnienia postanowienia Komendant wskazał, że zgodnie z art. 217 § 1 i § 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie jeżeli: 1) urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa, 2) osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Z powyższego przepisu wynika zasada, że zaświadczenie służy potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli pewne fakty lub stan prawny, potwierdzenia którego żąda wnioskodawca nie znajdują odzwierciedlenia w dokumentacji organu administracji, organ na podstawie art. 219 k.p.a. odmawia wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Następnie Komendant stwierdził, że zgodnie z przepisami zarządzenia nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza kadetom, którzy złożyli egzamin dyplomowy wydaje się "Dyplom ukończenia Szkoły Chorążych WOP". Dyplom ukończenia Szkoły Chorążych określa załącznik nr 3. Dyplom ukończenia Szkoły Chorążych jest dokumentem stwierdzającym posiadanie średnich kwalifikacji zawodowych oraz zyskanie tytułu technika określonej specjalności WOP (§ 33 ust. 2 zarządzenia). Kadetów Szkoły Chorążych, którzy złożyli egzamin dyplomowy mianuje się na pierwszy stopień wojskowy w korpusie chorążych i powołuje do zawodowej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonym w przepisach w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (§ 33 ust. 3 zarządzenia). Z kolei przepis zawarty w § 33 ust. 2 zarządzenia nr 61/MON zdanie pierwsze stanowił, iż kandydatom zwolnionym lub wydalonym ze służby wydaje się na ich prośbę zaświadczenie o stanie studiów (nauki) oraz indeks. W niniejszej sprawie wnioskujący w istocie nie ukończył Szkoły Chorążych – z uwagi na wydalenie go w związku z wyrokiem skazującym – wobec czego, pomimo złożenia egzaminu dyplomowego nie wydano mu dyplomu. Organ stwierdził zatem, iż brak jest podstaw do wydania zaświadczenia o treści żądanej przez A. W. i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Komendanta KSSG. Na powyższe postanowienie A. W. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o rzetelne zbadanie sprawy. W skardze stwierdzono, że przytoczone przez organy przepisy zarządzenia nr 34/80 nie mają do niego zastosowania, albowiem w tym okresie nie był już kandydatem na żołnierza, a funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej. Jednocześnie wskazał, że rozkazem personalnym [...] z dnia [...] sierpnia 1991 r. został zwolniony ze służby wojskowej i powołany do SG jako funkcjonariusz w służbie przygotowawczej. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Straży Granicznej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie. Jednocześnie odnosząc się do statusu skarżącego jako funkcjonariusza Straży Granicznej i zastosowanych w jego przypadku w okresie służby w Centrum Szkolenia w [...] w 1991 r. przepisów, o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, podkreślono, że innych przepisów w tym czasie nie było. Akt wykonawczy do ustawy o Straży Granicznej dotyczący przebiegu służby funkcjonariuszy Straży Granicznej oraz mianowania ich na stopnie wydano w grudniu 1991 r. z mocą obowiązującą od 19 listopada 1991 r. Chodzi tu o zarządzenie nr 112 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 18 grudnia 1991 r. w sprawie przebiegu służby oraz praw i obowiązków funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. Urz. MSW Nr 4, poz. 99). W tym czasie również Centrum Szkolenia w [...] funkcjonowało w oparciu o dotychczasowe przepisy, to jest zarządzenie nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza. Tym samym wobec uczących się w Szkole Chorążych funkcjonariuszy Straży Granicznej (od dnia utworzenia Straży Granicznej, to jest od dnia 16 maja 1991 r.) oprócz ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. Nr 78, poz. 462 ze zm.) pomocniczo stosowano przepisy zarządzenia nr 6 l/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 1989 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, a z uwagi na status kadeta Szkoły Chorążych postanowienia wspomnianego Statutu Centrum Szkolenia w [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej z punktu widzenia legalności, tj. z punktu widzenia zgodności zaskarżonych decyzji lub postanowień z przepisami prawa. Z treści art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika, że sąd uchyla decyzję bądź postanowienie, gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, gdy naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz gdy sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżone postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] września 2013 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, zgodnej z załącznikiem nr 3 zarządzenia nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza, tj. dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych Straży Granicznej, nie narusza prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Należy w tej mierze mieć na uwadze, iż zastosowanie w niniejszej sprawie z uwagi na jej przedmiot mają przepisy Działu VII Kpa, regulujące wydawanie zaświadczeń. Zgodnie z art. 217 § 1 i § 3 kpa organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§ 1), zaświadczenie powinno być wydane bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie siedmiu dni (§ 3). W myśl art. 217 § 2 Kpa zaświadczenia wydaje się jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (pkt 1) oraz osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zgodnie z art. 218 § 1 Kpa w przypadkach określonych w art. 217 § 2 pkt 2 Kpa, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. W myśl art. 218 § 2 Kpa organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. W świetle powyższych przepisów Komendant Centrum Szkolenia Straży Granicznej w [...] a następnie Komendant Główny Straży Granicznej, rozpoznając wniosek skarżącego o wydanie zaświadczenia, stosując postępowanie uproszczone wskazane w Dziale VII Kpa, winien ograniczyć się do sprawdzenia prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub też innych danych. Jak wynika z akt administracyjnych organ dokonał powyższego sprawdzenia i w wyniku tych czynności ustalił, iż nie dysponuje dokumentem o nazwie dyplom ukończenia Szkoły Chorążych Straży Granicznej. W tych okolicznościach wydanie przez organ administracji postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia, o którym mowa jest prawidłowe i zgodne z przepisami prawa. Dodać wypada, iż nawet gdyby dokumenty o treści przedstawianej przez skarżącego znajdowały się w zasobach organu, w ocenie Sądu nie mogłyby one stanowić podstawy do wydania zaświadczenia o uznawalności dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych SG skarżącego. Z dokumentów tych wynika bowiem, iż A. W. odbywał naukę jako kadet Szkoły Chorążych w okresie od dnia [...] września 1990 r. do [...] września 1991 r., a z egzaminu z przygotowania zawodowego przeprowadzonego w dniach [...] sierpnia 1991 r. uzyskał ocenę pozytywną. Następnie w dniu [...] sierpnia 1991 r. został zawieszony w prawach kadeta, z uwagi na skierowanie przeciwko niemu aktu oskarżenia do sądu. Na mocy wówczas obowiązujących przepisów, tj. § 61 ust. 2 pkt 1 w związku z ust. 1 pkt 1 zarządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 61 z dnia 6 września 1989 r. w sprawie służby wojskowej kandydatów na żołnierzy zawodowych, został wydalony ze Szkoły Chorążych z dniem [...] września 1991 r. z powodu skazania prawomocnym wyrokiem sądu na karę pozbawienia wolności i skierowany do dalszego pełnienia służby w [...] Oddziale SG. Wskazane powyżej zarządzenie MON nr 61 zostało wydane na podstawie art. 68 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Kolejnym aktem prawnym mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, jest zarządzenie nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza. Zgodnie z tym ostatnim aktem, a konkretnie z § 33 ust. 1 "kadetom, którzy złożyli egzamin dyplomowy wydaje się "dyplom ukończenia Szkoły Chorążych WOP". Jednocześnie, według § 33 ust. 2 cyt. zarządzenia "dyplom ukończenia Szkoły Chorążych jest dokumentem, stwierdzającym posiadanie średnich kwalifikacji zawodowych oraz uzyskanie tytułu technika określonej specjalności WOP". Natomiast kadetów Szkoły Chorążych, którzy złożyli egzamin dyplomowy mianuje się na pierwszy stopień wojskowy w korpusie chorążych i powołuje do zawodowej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonym w przepisach w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych (§ 33 ust. 3 zarządzenia). Zgodzić się należy zatem z organem, że z zestawienia treści powyższych przepisów wynika, że dyplom ukończenia Szkoły Chorążych jest dokumentem nierozłącznie związanym ze ścieżką zawodową osoby kończącej naukę w tej szkole, a więc niejako dokumentem o charakterze "wewnętrznym". Zgodzić się należy również, że wykładnia literalna przepisu zawartego w § 33 ust. 2 pow. zarządzenia nr 34/80 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 12 września 1980 r. w sprawie statutu Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza, przemawiałaby za wydaniem wskazanego dyplomu, jednakże tę wykładnię uznać należy za niewystarczającą. Wykładnia bowiem celowościowa i systemowa tego przepisu wskazuje, że dyplom ukończenia SCH jest dokumentem nierozłącznie związanym ze ścieżką zawodową osoby kończącej naukę w tej szkole, dokumentem o charakterze wewnętrznym. Jego otrzymanie warunkuje w szczególności mianowanie absolwenta szkoły na stopień młodszego chorążego, na co z kolei wskazuje zarówno treść przepisu zawartego w ust. 3 powołanego wyżej § 33 zarządzenia nr 34/80 MSW, jak również umieszczenie zapisu ust. 3 w jednym paragrafie, w którym mowa jest zarówno o dyplomie ukończenia szkoły, jak również o mianowaniu na pierwszy stopień wojskowy w korpusie chorążych i powołaniu do zawodowej służby wojskowej na zasadach i w trybie określonym w przepisach w sprawie przebiegu służby wojskowej żołnierzy zawodowych. A zatem również konstrukcja tego przepisu, tj. § 33 zarządzenia świadczy o wewnętrznym charakterze dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych. Wskazać należy, że A. W., został, jak już wspomniano, najpierw zawieszony w prawach kadeta, a następnie - bez mianowania na stopień młodszego chorążego - wydalony ze Szkoły Chorążych. A zatem, pomimo złożenia egzaminu dyplomowego przez skarżącego, można stwierdzić, że faktycznie szkoły tej nie ukończył, a zatem (co także ustalono w toku postępowania) dyplom ukończenia przez niego Szkoły Chorążych SG nie został mu wydany. Zatem wydanie wnioskującemu zaświadczenia w postaci dyplomu ukończenia Szkoły Chorążych uznane zostało za bezzasadne, co skutkowało wydaniem przedmiotowego postanowienia. Zgodzić się zatem należy, że z dokumentów postępowania administracyjnego nie wynika fakt uznania dyplomu ukończenia przez skarżącego Szkoły Chorążych SG, a wywodzone przez skarżącego twierdzenia są wynikiem interpretacji przez skarżącego treści w związku z okolicznościami, w których powstały. Tymczasem postępowanie wyjaśniające, o jakim mowa w art. 218 § 2 Kpa nie może służyć ustalaniu nowych okoliczności faktycznych i prawnych. Postępowanie wyjaśniające z art. 218 Kpa ogranicza się jedynie do takiego postępowania, które pozwoli na urzędowe potwierdzenie treści dokumentów zgromadzonych przez organ. Za takim stanowiskiem "przemawia fakt zamieszczenia przez ustawodawcę w art. 218 § 2 Kpa sformułowania "w koniecznym zakresie", co wskazuje na zawężenie w tym przypadku postępowania wyjaśniającego, a co zostało podyktowane tym, aby nie rozszerzać ponad niezbędną potrzebę zakresu aktów administracyjnych, które powstają w uproszczonej procedurze, gdyż nie jest wskazane zacieranie granic pomiędzy aktami informacji (zaświadczenia) i aktami ustalania i kształtowania stosunków prawnych (decyzje)" (cyt. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2010 r., sygn. akt I OSK 630/10 (LEX nr 745278)). Z tych względów brak jest podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organy przepisów postępowania. Czynności podejmowane przez organ w celu rozpatrzenia wniosku o wydanie zaświadczenia, jakie organ winien był przeprowadzić, a polegające na sprawdzeniu posiadania przez siebie potrzebnych informacji zostały przeprowadzone prawidłowo. Niezależnie od stwierdzeń poczynionych wyżej wskazać należy, że jak wynika z akt sprawy organ nie dysponuje i nie dysponował dyplomem ukończenia przez skarżącego Szkoły Chorążych SG, a zatem już chociażby z tej przyczyny żądanie skarżącego wydania mu dyplomu ukończenia przez niego Szkoły Chorążych SG nie było możliwe do realizacji przez organ. Z tych względów, wobec braku stwierdzenia naruszeń przepisów prawa stanowiących podstawę wydania zaskarżonego postanowienia, Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił zgodnie z treścią wyroku.