II SA/Wa 2111/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi P. A. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej oddala skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z [...] sierpnia 2023 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1 i § 12 ust. 1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania P. A., utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w [...] z [...] czerwca 2023 r. nr [...]uznające kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej – kategoria N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia CWKL wskazała, że P. A. został skierowany do RWKL w [...] przez Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] w celu ustalenia zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Po przeprowadzeniu badań RWKL w [...] rozpoznała u żołnierza przebytą amputację palca II ręki lewej - § 81 pkt 2 i zakwalifikowała P. A. do kategorii N – niezdolny do pełnienia zawodowej służby wojskowej (grupa III), natomiast pozostałe schorzenia (łuszczyca pospolita - § 2 pkt 2, skrzywienie przegrody nosa nieupośledzające drożności nosa - § 26 pkt 3, tatuaż przedramienia lewego i podudzia lewego - § 2 pkt 8, braki w uzębieniu - § 24 pkt 1, hiperglikemię na czczo - § 54 pkt 3) uznała za pozostające bez związku ze służbą wojskową. CWKL w [...] podała, że analiza dokumentacji orzeczniczej przedmiotowej sprawy wykazała, że RWKL w [...] przeprowadziła stosowne konsultacje specjalistyczne i badania diagnostyczne, na podstawie których ustalono rozpoznania jak wyżej. U kandydata wykonano m. in. konsultację ortopedyczną zakończoną rozpoznaniem przebytej amputacji palca II ręki lewej. Rozpoznane schorzenie, tj.: "przebyta amputacja palca II ręki lewej" - § 81 pkt 2 zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach skutkuje u kandydatów do zawodowej służby wojskowej (grupa III) orzeczeniem kategorii N, bez żadnej alternatywy. Z kolei pozostałe rozpoznania zgodnie z powołanym rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. aktualnie nie powodują niezdolności do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P. A. wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w [...] z [...] sierpnia 2023 r., zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz dopuszczenie dowodu z zaświadczenia lekarskiego z [...] września 2023 r. w celu wykazania faktu zachowania sprawności ręki lewej oraz braku upośledzenia chwytu. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie: 1. § 81 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, 2. § 82 pkt 5 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., poprzez jego niezastosowanie, 3. przepisów prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 107 § 1 pkt 3 oraz § 3 K.p.a., poprzez brak oznaczenia strony. Skarżący wskazał, że rozpoznane schorzenie zostało błędnie zakwalifikowane jako "braki palców rąk nieznacznie upośledzające chwyt", zgodnie z § 81 pkt 2 powołanego załącznika nr 1 do rozporządzenia. W jego przypadku występuje brak jednego palca lewej ręki, tymczasem opisane schorzenie odnosi się do braku "palców", a więc co najmniej dwóch. Ponadto, schorzenie to ma być związane z nieznacznym upośledzeniem chwytu, tymczasem u niego funkcje ręki są w pełni zachowane i nieupośledzone. W jego ocenie schorzenie należało zakwalifikować zgodnie z § 81 pkt 5 powołanego załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., który pozwala uznać kandydata za zdolnego lub niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej, a biorąc pod uwagę brak upośledzenia funkcji ręki oraz brak innych przeciwwskazań do pełnienia służby wojskowej, należało uznać go za zdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Dodatkowo podkreślił, że zgodnie z art. 107 § 1 pkt 3 K.p.a. jednym z niezbędnych elementów decyzji jest oznaczenie strony, do której adresowana jest decyzja. Podanie: "po rozpatrzeniu odwołania [...] A. P., s. Z. i T., PESEL: [...]" nie spełnia tego wymogu. "Oznaczenie strony w decyzji administracyjnej niezależne jest od legitymacji do wszczęcia postępowania, w ujęciu zarówno de iure, jak i de facto. Najczęściej dzieje się bowiem tak, że w zakresie składanego wniosku dany podmiot jest jednocześnie stroną postępowania administracyjnego. Nie zawsze jednak tak musi być. Wynika to z tego, że organ administracji publicznej jest obowiązany oznaczyć wszystkie strony postępowania i nie może ograniczyć się do oznaczenia jako stron osób, na żądanie których postępowanie zostało wszczęte. Jeżeli dany podmiot ma status strony postępowania, to bez względu na przyczyny uzyskania takiego statusu powinien być wymieniony w decyzji administracyjnej jako strona postępowania. Wiąże się to z tym, że oznaczenie stron lub strony wskazuje na podmioty praw lub obowiązków, a więc te, które z decyzji nabyły prawa lub dla których ona ich nie tworzy (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 24 stycznia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa2006/06). Brak prawidłowego oznaczenia strony oznacza, że decyzja pozbawiona jest jednego z jej podstawowych elementów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (por. powołany już wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stosownie do treści art. 87 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. W § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach określono wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej; zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej; warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie; szczegółowe warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej poza granicami państwa; tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich; sposób ustalania związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową przez te komisje; sposób orzekania o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Wskazać należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, tak jak w typowym badaniu lekarskim, ale przydatności do służby wojskowej i określenie jej rodzaju na podstawie dokonanego rozpoznania z uwzględnieniem wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Przydatność do służby wojskowej oceniana jest według stanu z chwili wykonania badania lekarskiego. Oznacza to, że kandydat do zawodowej służby wojskowej nie może skutecznie powoływać się na własne przekonanie co do swojej zdolności psychofizycznej. Wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej (§ 9 ust. 1 zdanie 1 rozporządzenia). Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 11 ust. 2 rozporządzenia). Warunkiem wydania prawidłowego rozstrzygnięcia jest podejmowanie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego przez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 § 1 K.p.a.). Organ administracji ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 K.p.a.). W ocenie Sądu zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie komisji lekarskiej pierwszej instancji zostały wydane na mocy powołanych norm prawa materialnego, z zachowaniem przedstawionych zasad procedury administracyjnej. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że po konsultacji ortopedycznej w dniu [...] czerwca 2023 r. stwierdzono u skarżącego amputację palca II lewej ręki (II paliczków). Charakter stwierdzonej ułomności, w świetle obowiązujących przepisów i zgromadzonej dokumentacji medycznej nie pozwala przyjąć, że organy orzekające w sprawie nie przeprowadziły w sposób właściwy postępowania wyjaśniającego. Rozpoznana zaś ułomność z § 81 pkt 2 załącznika nr 1 do rozporządzenia – braki palców rąk nieznacznie upośledzające chwyt zakwalifikowana w grupie III do kategorii "N", wyklucza możliwość podjęcia służby wojskowej. Strona skarżąca mylnie odczytuje, iż ułomność zdefiniowaną jako "braki palców rąk" należy zakwalifikować jako niezdolność do służby tylko wówczas, gdy u orzekanego stwierdza się brak co najmniej dwóch palców. Trzeba zwrócić uwagę, że § 81 pkt 1 załącznika do rozporządzenia wskazuje na brak czwartego lub piątego palca prawej lub brak jednego dowolnego palca ręki lewej z wyjątkiem kciuka. W tej ułomności nie jest wymagane upośledzenie chwytu, bowiem prawodawca uznał, że brak wskazanych palców nie jest równoznaczny z upośledzeniem chwytu. Z objaśnień do § 81 wynika, iż za brak palca uważa się: w przypadku kciuka – przynajmniej brak paliczka paznokciowego, w przypadku pozostałych palców – przynajmniej dwóch paliczków. Natomiast w pkt 2-4 tego § prawodawca odwołuje się do braku palca u ręki lub palców u ręki lub rąk, które nie zostały wskazane w pkt 1, bowiem brak takowych zawsze powoduje większy bądź mniejszy zakres dysfunkcji chwytu, w przypadku pozostałych może powodować dysfunkcje. Użycie w tym wypadku liczby mnogiej nie odnosi się tylko do palca, a do ręki już nie. Liczby mnogiej prawodawca użył zarówno do palca jak i ręki. Wobec tego przedmiotowy przepis odczytywać należy w ten sposób, że brak palca u ręki, niewymienionego w pkt 1, zawsze powoduje większą lub mniejsza dysfunkcję chwytu oraz brak każdego palca wymienionego w pkt 1 jeśli powoduje dysfunkcję jest równoznaczny z niezdolnością do zawodowej służby wojskowej. Na marginesie należy wskazać, iż w grupie III (osoby ubiegające się o powołanie do zawodowej służby wojskowej) brak dowolnego palca lewej ręki (amputacja II paliczków) powoduje kwalifikację do kategorii "N". Jedynie w grupie I i II przewidziano dla tej ułomności kategorię "A". Należy także zwrócić uwagę, że Sąd nie jest uprawiony do oceny fachowości przeprowadzonej u orzekanego konsultacji specjalistycznych oraz prawidłowości ustaleń komisji lekarskich w zakresie stwierdzonego schorzenia lub ułomności. Sąd nie może również zmienić we własnym zakresie takiej oceny i zakwalifikować skarżącego do innej kategorii zdolności do służby wojskowej niż uczyniła to komisja na podstawie przeprowadzonych badań lekarskich, ani też zlecać przeprowadzenia dodatkowych badań innej komisji, celem weryfikacji dotychczasowych badań. Sąd kontroluje, czy rozstrzygnięcie w sprawie zostało podjęte na podstawie kompletnego materiału dowodowego obejmującego niezbędne badania lekarskie oraz, czy dokonana kwalifikacja zdolności do służby jest z tym materiałem spójna. Podstawą orzekania dla sądu administracyjnego jest materiał faktyczny i dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem administracji. Jedynie do specjalistycznej wiedzy medycznej lekarzy orzeczników należy ocena, czy badany jest do służby wojskowej zdolny, a wiedza medyczna w tym przypadku służby do kwalifikacji stanu zdrowia do jednej z kategorii zdolności w ramach określonej grupy. Zatem jeżeli w myśl przepisów rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach rozpoznane schorzenie stanowi o niezdolności do tej służby – to orzekany jest niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Nie jest trafny także zarzut naruszenia art. 107 § 1 pkt 3 oraz § 3 K.p.a., bowiem orzeczenia wydane w niniejszej sprawie zawierają wszystkie niezbędne elementy decyzji administracyjnej, w tym określają strony postępowania – orzekanego i organ kierujący do ustalenia zdolności do służby woskowej. Orzeczenia zostały doręczone adresatom decyzji w celu realizacji uprawnień przysługujących stronom postępowania. W tym miejscu należy wskazać, że Sąd oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze, bowiem w świetle powyższych wywodów i treści art. 106 § 3 P.p.s.a., dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z zaświadczenia lekarskiego z [...] września 2023 r. na okoliczność wykazania zachowania przez skarżącego sprawności ręki lewej nie było niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie. Reasumując, zaskarżone orzeczenie CWKL w Warszawie utrzymujące w mocy orzeczenie RWKL w [...] z [...] czerwca 2023 r. stwierdzające, że skarżący jest niezdolny do pełnienia służby wojskowej, nie narusza prawa. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935), orzekł jak w sentencji wyroku.