II SA/Wa 2114/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Miasta Stołecznego Warszawy o wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia zastępczego w sprawie ze skargi Miasta Stołecznego Warszawy na zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w przedmiocie zmiany nazwy ulicy położonej w m. st. Warszawa z Romana Pazińskiego na Mjr Józefa Jagmina postanawia: - odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonego zarządzenia zastępczego - Pismem z dnia 8 grudnia 2017 r. Miasto Stołeczne Warszawa wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na zarządzenie zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w przedmiocie zmiany nazwy ulicy położonej w m.st. Warszawa z Romana Pazińskiego na Mjr Józefa Jagmina, w której zawarło również wniosek o wstrzymanie wykonania powyższego rozstrzygnięcia. W uzasadnieniu wniosku wskazało, że wykonanie powyższego zarządzenia zastępczego spowoduje po stronie Miasta Stołecznego Warszawa konieczność poniesienia wysokich kosztów polegających na wymianie kilkuset tablic z nazwami ulic, aktualizacji wydruku i montażu około stu planów szczegółowych funkcjonujących w podświetlanych punktach informacyjnych, aktualizacji tablic drogowskazowych, wymianie tablic informacyjnych o nowych patronach ulic. Szacunkowy koszt wykonania tych czynności wynosi około 500 tysięcy złotych. Do powyższych wydatków należy także zaliczyć wymianę map otoczenia, planów i informacji kierunkowych w pociągach i na stacjach metra, wydruk nowych tablic z rozkładem jazdy komunikacji miejskiej na przystankach oraz w samych środkach komunikacji, których koszt w chwili wniesienia skargi jest trudny do określenia. Ponadto w związku ze zmianami ulic zaistnieje konieczność zmian w różnego rodzaju dokumentach (prywatnych oraz administracyjnych) zawierających adres zamieszkania. Osoby będące przedsiębiorcami oprócz dokonania zmian w rejestrach ewidencjonujących prowadzenie działalności gospodarczej oraz w posiadanych zezwoleniach administracyjnych będą zmuszone ponieść dodatkowe koszty wymiany szyldów, przedruku ulotek reklamowych, aktualizacji stron internetowych, zgłoszenia zmian w bazach przedsiębiorców, informowania o zmianach, itp. W ocenie wnioskodawcy za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego zarządzenia zastępczego przemawia również fakt, że w przypadku uwzględnienia przez Sąd skargi i wyeliminowania zarządzenia zastępczego z obrotu prawnego, zarówno osoby fizyczne, osoby prawne, jak i Miasto Stołeczne Warszawa, w celu przywrócenia stanu poprzedniego, będą zmuszone ponowić wszelkie dokonane wcześniej czynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, ze zm.); zwanej dalej P.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Zaskarżone zarządzenie zastępcze zostało wydane na podstawie art. 6 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz. U. poz. 744, ze zm.). Sąd podziela prezentowany w doktrynie pogląd, zgodnie z którym uchwały o nadaniu lub o zmianie nazwy ulicy stanowią akty prawa miejscowego, ponieważ tworzą nowe normy i choć dotyczą indywidualnie oznaczonej ulicy, krąg ich adresatów jest nieograniczony (zob. M. Stahl, Samorząd terytorialny w orzecznictwie sądowym. Rozbieżności i wątpliwości, ZNSA 2006, nr 6, s. 19.). Za uznaniem takich uchwał za akty prawa miejscowego przemawiają także spełniane przez nazwę ulicy funkcje publicznoprawne. Również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że uchwała w sprawie nadania (zmiany) nazwy ulicy stanowi akt prawa miejscowego (zob. wyrok z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1039/15 oraz z dnia 23 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2904/14, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro uchwała rady gminy w sprawie nadania nazwy ulicy jest aktem prawa miejscowego, to taki charakter przypisać należy również zarządzeniu zastępczemu wojewody wydawanemu na podstawie art. 6 ust. 2 i ust. 3 ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki. Istota zarządzenia zastępczego polega bowiem na tym, że zastępuje ono - w przypadku bezczynności organu gminy - stosowny akt, jaki organ ten powinien podjąć. Jest to zatem akt nadzoru nad samorządem terytorialnym, a jednocześnie powszechnie obowiązujący akt prawa miejscowego. Zaskarżone zarządzenie zastępcze podlegało ogłoszeniu w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego i weszło w życie z dniem ogłoszenia. Zostało ono opublikowane w Dzienniku Urzędowym Województwa Mazowieckiego z dnia 10 listopada 2017 r. pod poz. 10124. Wskazane okoliczności powodują, że nie jest możliwe wstrzymanie wykonania zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. wyłącza bowiem możliwość wstrzymania wykonania przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie. Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę, że stosownie do treści art. 98 ust. 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 446), rozstrzygnięcia nadzorcze stają się prawomocne z upływem terminu do wniesienia skargi bądź z datą oddalenia lub odrzucenia skargi przez sąd. Z kolei na podstawie art. 6 ust. 4 w zw. z art. 3 ust. 4 ustawy o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych gminy, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki, przepis art. 98 ustawy o samorządzie gminnym stosuje się odpowiednio. W myśl utrwalonego orzecznictwa sądów administracyjnych oraz poglądów piśmiennictwa, wykonalność zarządzenia zastępczego należy łączyć z jego prawomocnością. Oznacza to, że zarządzenie zastępcze wojewody staje się wykonalne dopiero z chwilą uzyskania prawomocności (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2000 r., sygn. akt II SA 1331/2000, publ. OSP 2000/9 poz. 136 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 1483/99 publ. ONSA 2000/4 poz. 174; B.Adamiak, J.Borkowski "Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych"). Tym samym skorzystanie przez stronę skarżącą z prawa wniesienia skargi do sądu administracyjnego powoduje, że zaskarżone zarządzenie zastępcze w przedmiocie zmiany nazwy ulicy nie jest prawomocne, a zatem nie podlega wykonaniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.