II SA/Wa 2121/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.) Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Protokolant specjalista Elwira Sipak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2015 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącej M. S. kwotę 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komendant Główny Policji, działąjąc na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. u. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm.) zwanej dalej Kpa, w dniu [...] września 2014 r. wydał postanowienie nr [...], którym utrzymał w mocy postanowienie Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia 25 lipca 2014 r. o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczna decyzją - rozkazem personalnym Komendanta [...] Policji nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymującym w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] czerwca 1997 r. do dnia [...] września 2007 r. oraz od dnia [...] czerwca 2008 r. do dnia [...] września 2008 r. w charakterze domownika. Organ w uzasadnieniu postanowienia podał m.in., że wznowienie postępowania jest instytucją szczególną stanowiącą wyjątek od zasady trwałości decyzji, a więc wykładnia przepisów określających warunki wznowienia musi być ścisła. Konsekwencją przyjęcia wykładni ścieśniającej jest, że okoliczności, o których stanowi art. 145 § 1 pkt 5 Kpa mają być istotne, a więc mogące mieć wpływ na wynik sprawy, a ponadto muszą ujawnić się po wydaniu decyzji, co oznacza, że dowody na istnienie tych okoliczności nie mogą znajdować sie w aktach sprawy administracyjnej zakończonej decyzją podlegająca wznowieniu. Przy ocenie przesłanek wznowienia, o których mowa w powyżej określonym przepisie, najistotniejszym warunkiem jest istnienie tych okoliczności i dowodów w dacie podejmowania decyzji ostatecznej. Niedopuszczalnym jest bowiem wznowienie postępowania w sytuacji gdy okoliczności te nie istnieją w tej dacie. W takiej sytuacji organ na podstawie art. 149 § 3 Kpa ma obowiązek odmówić wszczęcia postępowania o jego wznowienie. M. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie organu odwoławczego, podnosząc że organ nie rozpatrzył jej odwołania merytorycznie, a jedynie zajął się dywagacjami prawnymi przez co naruszył zasadę prawdy obiektywnej i słusznego interesu obywatela, a przez to zamiast pogłębiać zaufanie obywatela do organu poprzez należyte, profesjonalne prowadzenie postępowania, naruszył art. 6 - 8 Kpa. Organ naruszył również art. 9 Kpa, poprzez nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, przez co nie zweryfikował postanowienia organu pierwszej instancji. Postępowanie zakończone zaskarżonym postanowieniem zostało wydane z naruszeniem art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, na co zezwala art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z poźn. zm.) zwanej dalej P.p.s.a. Na wstępie podać należy, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania ma na celu naprawienie konkretnych wad postępowania zakończonego ostateczną decyzją ujętych w formie podstaw wznowienia. Wystąpienie podstawy wznowienia nie może być pretekstem do ponownego rozpoznania sprawy w całości, bez względu na stwierdzone uchybienia. Oznacza to m.in., że jeżeli nie stwierdzono istnienia żadnej z podstaw wznowienia, które dotyczą postępowania dowodowego, to wznowienie postępowania z innej przyczyny, nie daje podstaw do ponownej oceny już przeprowadzonych i ocenionych dowodów Jeżeli zaskarżone postanowienie zostało wydane w trybie art. 149 § 3 Kpa, to Sąd oceniając prawidłowość tego postanowienia bada wyłącznie to, czy organ miał podstawy do odmowy wznowienia postępowania z przyczyn formalnych. Wznowienie postępowania administracyjnego - jako szczególny rodzaj procedury umożliwiającej, w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i 145a § 1 Kpa), wzruszeniu ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej składa się z dwóch etapów. W pierwszym organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych - co w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia pochodzi od osoby mającej czynną legitymację procesową, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 Kpa, a także czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 Kpa. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby nie mającej (nie mogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu albo, że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ wydaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 Kpa). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 Kpa), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 Kpa). W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 Kpa tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a Kpa, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a Kpa. i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Z przywołanych unormowań wynika, że w pierwszym etapie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania nie analizuje przyczyn wznowienia, gdyż jego kompetencje w tej fazie proceduralnej sprowadzają się jedynie do ustalenia, czy wnioskodawca wskazał przynajmniej jedną z ustawowych przyczyn uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych. Powinność zbadania przyczyn wznowienia aktualizuje się dopiero w drugim etapie postępowania, a więc po wydaniu postanowienia wznawiającego postępowanie, które stanowi podstawę do przeprowadzania postępowania zarówno co do przyczyn wznowienia, jak i co do rozstrzygnięcia sprawy (art. 149 § 2 Kpa). Odnosząc poczynione uwagi do rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że organy orzekające w pierwszym etapie postępowania, o którym mowa w art. 149 Kpa. nie wyjaśniły i nie ustaliły w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności związanych z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa. Skarżąca wskazała jako przyczynę wznowienia postępowania art. 145 § 1 pkt 5 Kpa, Odmowa wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kpa, gdy wskazywaną podstawą wznowienia jest art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. nie może opierać się na ustaleniu istnienia przesłanki dopuszczalności wznowienia postępowania, łączy się bowiem z ustaleniem istnienia podstawy wznowienia, jednakże kwestia ta podlega badaniu po wznowieniu postępowania, a więc w drugim etapie postępowania. W orzecznictwie przyjmuje się, że w odniesieniu do odmowy wznowienia postępowania z przyczyny wymienionej z art. 145 § 1 pkt 5 Kpa wydanie takiego rozstrzygnięcia staje się możliwe tylko wówczas, gdy okoliczność ta jest oczywista. Jeśli istnieją wątpliwości co do tego, badanie tego przymiotu następuje po wznowieniu postępowania. W takiej sytuacji organ ma obowiązek wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i przeprowadzić postępowanie według reguł określonych w art. 150 i art. 151 Kpa. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1747/07 LEX Nr 4887 "Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot nie będący stroną, albo termin do jego złożenia nie został zachowany organ wydaje decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 Kpa). W przeciwnym wypadku musi wznowić postępowanie (art. 149 § 1 Kpa) i przeprowadzić je zarówno co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia, jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, a także co do istoty sprawy (art. 149 § 2 Kpa)". Stwierdzenie w tej kolejnej fazie postępowania, że z wnioskiem wystąpił podmiot niebędący w rzeczywistości stroną, albo że nie zaistniały przesłanki wznowienia lub termin z art. 148 Kpa. nie został zachowany, skutkuje, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 Kpa., odmową uchylenia decyzji dotychczasowych. Rozpatrując ponownie sprawę organ zobowiązany jest wyjaśnić, czy faktycznie doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 Kpa. Jeżeli okoliczności tej nie da się ustalić, to organ zobowiązany jest podjąć czynności procesowe związane ze wznowieniem postępowania. Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 148 § 1 Kpa orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O wykonalności orzeczenia orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tej ustawy.