II SA/Wa 213/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: Joanna Kruszewska-Grońska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. M. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu W. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Skarżący W. M. we wniosku o przyznanie prawa pomocy (złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu [...] października 2012 r.) zażądał zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że jego zobowiązania przewyższają jedyny dochód, którym jest emerytura w kwocie 3.275 zł netto (3.998,02 zł brutto) obciążona zajęciami komorniczymi. Do zobowiązań skarżącego należą świadczenia alimentacyjne na rzecz dwojga małoletnich dzieci w łącznej kwocie 1.000 zł oraz spłata kredytów i kart kredytowych – w sumie miesięczne wydatki z tytułu zobowiązań skarżący oszacował na kwotę 3.500 zł. Jednocześnie oświadczył, iż na wezwanie Sądu niezwłocznie przedstawi dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową. Z informacji podanych we wniosku wynika, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnego majątku, w tym przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Pismem z dnia [...] października 2012 r. referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia w terminie 14 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedstawienie następujących dokumentów: a) odpisu zeznania podatkowego skarżącego za rok 2011, b) ostatniego przekazu pocztowego świadczenia emerytalnego skarżącego, ewentualnie ostatniej decyzji określającej wysokość tego świadczenia, c) dokumentu potwierdzającego wskazaną w formularzu wniosku wysokość alimentów, które skarżący obowiązany jest łożyć na małoletnie dzieci (np. odpis orzeczenia Sądu zasądzającego od skarżącego na rzecz dzieci świadczenia alimentacyjne), d) dokumentów potwierdzających podane w formularzu wniosku informacje o udzielonych skarżącemu kredytach i miesięcznych wydatkach związanych z ich spłatą (np. kopie umów o udzieleniu kredytu oraz kopie harmonogramów spłaty tych kredytów), e) dokumentów potwierdzających podaną w formularzu wniosku informację o zajęciach komorniczych (ze wskazaniem podlegających egzekucji należności pieniężnych), f) wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, g) dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń (np. czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon). Powyższe wezwanie skarżący odebrał osobiście [...] listopada 2012 r. [...] i dotychczas go nie wykonał. Na wstępie podnieść należy, że stosownie do treści przepisu art. 239 pkt 1 lit. d ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 (dalej p.p.s.a.), nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu w sprawach ze stosunków pracy i stosunków służbowych. Mając na uwadze przedmiot niniejszej sprawy (zobowiązanie do opróżnienia lokalu mieszkalnego przydzielonego funkcjonariuszowi na czas pełnienia służby w Straży Granicznej), wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go od kosztów sądowych pozostaje bezprzedmiotowy. Zatem rozpoznaniu będzie podlegać wyłącznie żądanie dotyczące ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zawarte w wyżej cytowanym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (J. P. Tarno – "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo LexisNexis, Wydanie 2, Warszawa 2006, s. 504; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2005 r., OZ 944/04, niepubl.). W tym miejscu podkreślić należy, iż jedyną kwestią braną pod uwagę przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest stan majątkowy jej i jej rodziny. "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej jest obowiązkiem sądu, jeśli osoba ta wykazała, że spełnia przesłanki z art. 246 § 1" (H. Knysiak-Molczyk /w:/ T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz" Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 631). Jeżeli oświadczenia składane we wniosku o przyznanie prawa pomocy okażą się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzą wątpliwości, Sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego (art. 255 p.p.s.a.). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, zgodnie z którym brak współpracy ze strony podmiotu ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy skutkuje uznaniem, że nie wykazał on zaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., koniecznych dla przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 91/09, LEX nr 550327). W niniejszej sprawie skarżący w żaden sposób nie udokumentował swojej sytuacji majątkowej. Wobec nieprzedstawienia żądanych dokumentów, nie można ustalić, czy W. M. wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w postanowieniu.