II SA/Wa 2160/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski Sędzia WSA Janusz Walawski (spraw.) Protokolant referent stażysta Aleksandra Olczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odsetek od nieterminowo wypłaconych należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia oraz zakwaterowania podczas szkolenia za granicą - oddala skargę - Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa w Ministerstwie Obrony Narodowej, na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 76, poz. 693 z późn. zm.), § 4 ust. 5 oraz § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 6 września 2001 r. w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 102, poz. 1121 z późn. zm.) w zw. z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), po rozpoznaniu wniosku M. D. z dnia [...] lipca 2003 r. o wypłacenie należności z tytułu zwrotu kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowania podczas odbywanych w trybie stacjonarnym studiów podyplomowych w Ogólnowojskowym Kolegium Obrony w P. w okresie od dnia [...] lutego 2002 r. do dnia [...] czerwca 2003 r., w dniu [...] sierpnia 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą przyznał ww. kwotę [...] zł z tytułu powyżej określonych świadczeń. Organ w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że sprawa wypłat przedmiotowych świadczeń była wielokrotnie przedmiotem postępowań administracyjnych i każdorazowo odmawiano ich wypłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1086/11 uchylił decyzję Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. oraz decyzję ją poprzedzającą o odmowie wypłaty przedmiotowych świadczeń. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 maja 2012 sygn. akt I OSK 2482/12 oddalił skargę Ministra Obrony Narodowej na powyżej określony wyrok, który stał się prawomocny. Możliwości uzupełnienia materiału dowodowego o dokument w postaci pisemnego porozumienia potwierdzającego przyjęcie przez stronę francuską zobowiązania do pokrycia kosztów zakwaterowania i wyżywienia żołnierzy polskich szkolonych we Francji w latach 2002 – 2004 zostały wyczerpane i z tych względów należało zaspokoić roszczenie M. D. Organ podał, że w treści odwołania z dnia [...] grudnia 2005 r. od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego nr [...] z dnia 2005 r., ww. wysunął żądanie wypłaty odsetek ustawowych z tytułu opóźnienia w wypłacie należności z tytułu skierowania na szkolenie za granicą, od dnia 2003 r., tj. "od daty wystąpienia o wypłacenie żądanych świadczeń". Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa w Ministerstwie Obrony Narodowej, na podstawie art. 104 Kpa oraz art. 75 ust. 3 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, po rozpoznaniu wniosku M. D. z dnia [...] grudnia 2005 r. o wypłatę ustawowych odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie należności przyznanej w decyzji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. powyżej określonego organu, w dniu [...] września 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił ww. przyznania i wypłaty odsetek ustawowych od przedmiotowego świadczenia. Organ w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że możliwość wysunięcia roszczenia o zapłatę odsetek w razie zwłoki w wypłacie dotyczy jedynie uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W art. 73 powołanej ustawy został określony zamknięty katalog innych należności przysługujących żołnierzowi. Brak jest w nim świadczeń z tytułu skierowania żołnierza zawodowego na studia lub naukę do szkoły wojskowej, a w szczególności stypendium miesięcznego na pokrycie kosztów utrzymania za granicą oraz zwrotu kosztów zakwaterowania. Zatem od tych świadczeń roszczenie o ustawowe odsetki nie przysługuje. Minister Obrony Narodowej, działając na podstawie art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania, w dniu [...] października 2012 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ w uzasadnieniu decyzji podał m.in., że sprawa o wypłatę odsetek została wszczęta w dniu [...] grudnia 2005 r., a zatem po dniu 1 lipca 2004 r., tj. po wejściu w życie ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, co oznacza, że w sprawie "o odsetki" należy stosować przepisy tej ustawy. Z art. 75 ust. 3 powyżej określonej ustawy wynika, że możliwość wysunięcia roszczenia o zapłatę odsetek w razie zwłoki w wypłacie dotyczy jedynie uposażenia oraz innych należności, o których mowa w art. 73 powołanej ustawy, który określa zamknięty katalog innych należności przysługujących żołnierzowi zawodowemu. Katalog ten nie zawiera świadczeń z tytułu skierowania żołnierza zawodowego na studia lub naukę do szkoły wojskowej, a w szczególności stypendium miesięcznego na pokrycie kosztów utrzymania za granicą oraz zwrotu kosztów zakwaterowania. Zatem od świadczeń tych nie przysługuje roszczenie o wypłatę odsetek od nieterminowej wypłaty świadczeń pieniężnych. Należności z tytułu szkolenia za granicą nie są należnościami związanymi z pełnieniem zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o których mowa w art. 73 pkt 8 powołanej ustawy. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 24 ust. 1 cyt. ustawy, żołnierz zawodowy może być wyznaczony lub skierowany do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. W wykonaniu delegacji zawartej w art. 24 ust. 8 tej samej ustawy wydano rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. nr 140, poz. 1479 z późn. zm.). Z treści § 3 i § 4 wymienionego rozporządzenia wykonawczego wynika, że pełnienie zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa polega na pełnieniu tej służby w drodze wyznaczenia na stanowiska służbowe w polskich przedstawicielstwach wojskowych przy organizacjach międzynarodowych lub międzynarodowych strukturach wojskowych, bezpośrednio w strukturach organizacji międzynarodowych i międzynarodowych strukturach wojskowych, w ataszatach obrony w przedstawicielstwach dyplomatycznych i w stałych przedstawicielstwach przy organizacjach międzynarodowych, podległych ministrowi właściwemu do spraw zagranicznych, mających siedzibę poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej lub przy siłach zbrojnych albo przy innych strukturach obronnych państw obcych, jak również na pełnieniu tej służby w drodze skierowania żołnierza do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa w składzie jednostki wojskowej użytej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o zasadach użycia lub pobytu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej poza granicami państwa (Dz. U. nr 162, poz. 1117) albo w kwaterach głównych, dowództwach i sztabach misji organizacji międzynarodowych sił wielonarodowych, albo jako obserwator wojskowy lub osoba posiadająca status obserwatora wojskowego w misjach pokojowych organizacji międzynarodowych i sił wielonarodowych. Takie same regulacje zawiera obowiązujące od dnia 18 października 2010 r. rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 września 2010 r. w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa (Dz. U. nr 184, poz. 1237 z późn. zm.). Również w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 30 czerwca 2004 r. pobieranie nauki w zagranicznej szkole wojskowej nie oznaczało pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, co jednoznacznie wynika z treści § 4 obowiązującego od dnia 4 stycznia 2001 r. do dnia 30 czerwca 2004 r. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pełnienia służby wojskowej przez żołnierzy zawodowych poza granicami państwa (Dz. U. nr 115, poz. 1197 z późn. zm.). W konsekwencji organ uznał, że M. D., odbywając szkolenie w zagranicznej szkole wojskowej nie pełnił zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, a należność główna, której dochodził wnioskiem z dnia [...] lipca 2003 r. nie stanowiła przed dniem 30 czerwca 2004 r., jak również po tej dacie, należności z tytułu pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa. Uwzględnienie roszczenia z dnia [...] lipca 2003 r. "oznacza tyle tylko, że organ nie jest już w stanie uzupełnić dowodów i wykazać bezzasadności tego roszczenia, w żadnym razie nie oznacza natomiast, że organ uznał roszczenie oficera za uzasadnione". Decyzja Ministra Obrony Narodowej stała się przedmiotem skargi wniesionej przez M. D., reprezentowanego przez pełnomocnika, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucił, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa materialnego, poprzez ich błędną wykładnię i zastosowanie, tj.: 1) art. 75 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych poprzez wadliwe przyjęcie, że w sprawie doszło do przedawnienia roszczenia o wypłatę odsetek od kwoty głównej, gdy tymczasem z roszczeniem o zasądzenie kwoty głównej wraz z odsetkami skarżący "wystąpił przy okazji składania skargi w dniu 14 kwietnia 2004 r. do WSA w Warszawie na Decyzję Ministra Obrony Narodowej Nr [...] z dnia [...] marca 2004 r. utrzymującą w mocy Decyzję Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Nr [...] z dnia [...] października 2003 r., w sprawie odmowy zwrotu kosztów zakwaterowania i wyżywienia z tytułu skierowania na szkolenie we [...] w terminie od [...] lutego 2002 r. do [...] czerwca 2003 r., przez co doszło do pominięcia istotnego faktu – por. Wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2009 r. II SA/Wa 33/09 oraz Wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2011 r. II SA/Wa 1317/10". 2) art. 73 ust. 1 pkt 8 powołanej ustawy, "poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że należności finansowe z tytułu zwrotu dla M. D. kosztów wyżywienia oraz zwrotu kosztów zakwaterowania podczas odbywania w trybie stacjonarnych studiów podyplomowych w Ogólnowojskowym Kolegium Obrony w P. nie można zaliczyć do należności związanych z pełnieniem zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa, o którym mowa w Rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa z dnia 25 maja 2004 r., gdy tymczasem wynika to wprost z treści samej nazwy aktu prawnego wydanego na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy pragmatycznej, a także błędnym przyjęciu, ze podczas odbywania tychże studiów M. D. nie pełnił zawodowej służby wojskowej, co pozostaje w oczywistej sprzeczności z treścią art. 19 ust. 1 ustawy pragmatycznej", 3) art. 9 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy niezawodowych (Dz. U. z 2002 r. nr 76, poz. 693 z późn. zm.), "poprzez ich niezastosowanie w sprawie, podczas gdy na ich podstawie należałoby ocenić kwestię prawa do roszczenia głównego oraz ewentualnego przedawnienia świadczeń należnych skarżącemu za odsetek za opóźnienie w wypłacie roszczenia głównego, bowiem powyższe wynika wprost z treści art. 169 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. (...)". Skarżący podnosząc powyższe zarzuty wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji i orzeczenie, co do istoty sprawy, poprzez ustalenie, że skarżącemu należą się odsetki za opóźnienie w wypłacie roszczenia głównego z tytułu skierowania na szkolenie we [...] w terminie od dnia [...] lutego 2002 r. do dnia [...] czerwca 2003 r. Ponadto skarżący wniósł o zobowiązanie Ministra Obrony Narodowej do przekazania do Sądu kompletu akt postępowania (...), zawarcie w uzasadnieniu wyroku oceny prawnej i wytycznych, wskazówek którymi powinien kierować się organ przy ponownym rozpoznaniu sprawy, wraz z odniesieniem się przez Sąd w przedmiocie uprawnienia skarżącego do dochodzenia odsetek ustawowych od kwoty odsetek za opóźnienie w wypłacie roszczenia głównego. Skarżący wniósł również o zasądzenie kosztów postępowania. Minister Obrony Narodowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to w dacie jej wydania. W świetle tych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 169 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 z późn. zm.), sprawy wszczęte, lecz nie zakończone ostateczną decyzja przed dniem 1 lipca 2004 r., prowadzi się nadal według przepisów dotychczasowych. Sprawa wypłaty odsetek od należności głównej, będąca przedmiotem niniejszej sprawy została wszczęta w dniu [...] grudnia 2005 r., a zatem po dniu 1 lipca 2004 r., tym samym w sprawie miały zastosowanie przepisy, o których mowa w powyżej przytoczonym przepisie. Wbrew twierdzeniu skarżącego organ prawidłowo przyjął, że wniosek o wszczęcie sprawy o odsetki od należności głównej został wniesiony w treści odwołania skarżącego od decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego w Ministerstwie Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] listopada 2005 r. Organ zasadnie przyjął, że w przypadku braku szczególnych regulacji międzyczasowych, przy rozpatrywaniu sprawy należy stosować przepisy prawa materialnego obowiązujące w dacie wszczęcia postępowania, a nie jak żądał skarżący przepisy obowiązujące w dacie powstania roszczenia. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, żołnierze zawodowi otrzymują następujące inne należności pieniężne: 1) zasiłki na zagospodarowanie; 2) dodatkowe uposażenie roczne; 3) nagrody uznaniowe i zapomogi; 4) nagrody jubileuszowe; 5) należności za podróże i przeniesienia służbowe; 6) gratyfikacje urlopowe; 7) dodatkowe wynagrodzenie za dodatkowo powierzone czasowe pełnienie obowiązków służbowych i za wykonywanie czynności powierzonych wykraczających poza zadania wynikające z zajmowanego stanowiska służbowego; 8) należności związane z pełnieniem zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa; 9) należności związane ze zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Natomiast art. 75 ust. 3 powołanej ustawy stanowi, że w razie zwłoki w wypłacie uposażenia i innych należności, o których mowa w art. 73, żołnierzowi zawodowemu przysługują odsetki ustawowe od dnia, w którym uposażenie lub inna należność pieniężna stała się wymagalna. Zgodnie z art. 35 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r. r. nr 76, poz. 693 z późn. zm.), żołnierzom skierowanym do akademii i szkół oraz kursy za granicę przysługują uposażenie inne i należności pieniężne. Minister Obrony Narodowej wykonując delegację zawartą w ust. 2 powyżej przytoczonego, w dniu 6 września 2001 r. wydał rozporządzenie w sprawie określenia wysokości uposażenia oraz szczegółowych warunków ustalania i wypłacania innych należności pieniężnych żołnierzom skierowanym do akademii i szkół lub na kursy za granicę oraz organów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 102, poz. 1121 z późn. zm.). Skarżącemu należność pieniężna, od której domaga się wypłaty odsetek ustawowych została wypłacona w związku ze skierowaniem go na szkolenie za granicą. Określenie "skierowanie na szkolenie zagranicą" żołnierza, wbrew stanowisku skarżącego, nie jest tożsame z określeniem "wyznaczony lub skierowany do pełnienia zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa". Wynika to wprost z odrębnych regulacji, a w szczególności z w powyżej cytowanego rozporządzenia, jak również z rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 grudnia 2000 r. w sprawie pełnienia służby wojskowej przez żołnierzy zawodowych poza granicami państwa (Dz. U. nr 115, poz. 1197 z późn. zm.). Zatem należy zgodzić się z organem, że skarżący, jako żołnierz zawodowy nie pełnił służby wojskowej poza granicami państwa, a wypłacona mu należność związana była ze skierowaniem na szkolenie za granicą. Skoro ustawodawca w art. 73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych nie zamieści przepisu o należnościach związanych ze skierowaniem żołnierza na szkolenie za granicą, to w świetle art. 75 ust. 3 tej ustawy, nawet jeżeli doszło do zwłoki w wypłacie takiej należności, to odsetki ustawowe nie mogą zostać wypłacone. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał je za niezasadne w świetle powyżej podanej argumentacji. Argumenty skarżącego w zakresie dotyczącym przedawnienia roszczenia również nie mogły zostać uwzględnione, bowiem dyspozycje zawarte z art. 75 w zw. z art. 73 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych są jasne i precyzyjne. Z tych względów, Sąd, na podstawie art. 151 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r poz. 270 z późn. zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.