II SA/Wa 2171/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska – Jung, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski (spr.), Andrzej Kołodziej, Protokolant Sekretarz sądowy Maria Zawada, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H. D. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego 1. oddala skargę, 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. E. M. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych stanowiącą 23% podatku od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Prezes Rady Ministrów Rzeczypospolitej Polskiej, wobec uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 48/10, postanowienia Prezesa Rady Ministrów RP z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku H.D. z dnia [...] marca 2008 r. o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania renty na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zakończonego ostateczną decyzją Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...], decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: kpa, odmówił wznowienia postępowania w sprawie przyznania wnioskowanego świadczenia. Pismem z dnia [...] października 2010 r. H.D. zwrócił się do Prezesa RM z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Rady Ministrów, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...] o odmowie przyznania H.D. renty specjalnej, z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę przesłanek uzasadniających przyznanie świadczenia specjalnego. WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 19 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Wa 512/06 oddalił skargę H.D. na ww. decyzję Prezesa RM z dnia [...] lutego 2006 r. Wnioskiem z dnia [...] marca 2006 r. strona zwróciła się o uchylenie decyzji Prezesa RM z dnia [...] lutego 2006 r. Po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku Prezes RM, decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...], utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], odmówił uchylenia ww. decyzji z dnia [...] lutego 2006 r., a WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 11 grudnia 2007 r. sygn. akt II SA/Wa 1443/07 oddalił skargę H.D. na decyzję z [...] lipca 2007 r. H.D. kolejnym wnioskiem z dnia [...] marca 2008 r. wystąpił do Prezesa RM o wznowienie postępowania w przedmiocie przyznania renty specjalnej, zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Prezes RM po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] odmówił wznowienia przedmiotowego postępowania, a decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2008 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA/Wa 662/08 uchylił wydane decyzje z dnia [...] kwietnia 2008 r. oraz z dnia [...] marca 2008 r. W związku z ww. wyrokiem WSA w Warszawie, Prezes RM w dniu [...] czerwca 2009 r. wydał postanowienie nr [...] o wznowieniu postępowania w sprawie przyznania H.D. świadczenia specjalnego, zakończonego ostateczną decyzją Prezesa RM z dnia [...] lutego 2006 r. i decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] odmówił uchylenia decyzji z [...] stycznia 2006 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z [...] lutego 2006 r. o odmowie przyznania stronie renty na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 48/10, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji z dnia [...] grudnia 2009 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2009 r. i uchylił postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. W uzasadnieniu przedmiotowego wyroku Sąd wskazał, że bez prawidłowych ustaleń w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania nie jest możliwe przejście do drugiego etapu postępowania wznowieniowego, tj. merytorycznej oceny wskazanej podstawy wznowienia. W oparciu o poczynione przez organ ustalenia faktyczne, nie można było przesądzić, czy w ogóle postępowanie wznowieniowe może być wszczęte. Stąd też, zdaniem Sądu, należało uznać, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja z dnia [...] sierpnia 2009 r. rażąco naruszają prawo i właściwym będzie stwierdzenie ich nieważności na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ppsa w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Natomiast postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowieniu postępowania zostało przez Sąd uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, wobec niewyjaśnienia przez Prezesa Rady Ministrów wszystkich niezbędnych przesłanek wznowienia postępowania, tj. kwestii zachowania terminu do wniesienia podania, a tym samym naruszenia art. 148 § 1 w zw. z art. 7 i art. 77 kpa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes RM decyzją z dnia [...] października 2010 r. nr [...] postanowił odmówić wznowienia postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. Organ odwoławczy po rozpoznaniu wniosku H.D. o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśnił, iż wznowienie postępowania jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanek określonych w art. 145 lub 145a kpa, wskazując, że zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, postępowanie wznawia się, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody, istotne dla sprawy, są nowe; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji ostatecznej; nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie były znane organowi wydającemu decyzję. Organ wskazał, że stosownie do treści art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W ocenie Prezesa RM, strona we wniosku o wznowienie postępowania kolejny raz powołała się na swoją chorobę, na którą cierpi od 1970 r. oraz na pogorszenie stanu zdrowia na początku lat 80-tych, co w ocenie wnioskodawcy wiąże się z rozmowami przeprowadzonymi z nim przez funkcjonariuszy SB w okresie gdy był słuchaczem [...] w latach 1978-1980, podczas których próbowano bezskutecznie nakłaniać go do współpracy. Ponownie strona podniosła, że funkcjonariusze SB "złamali mu życie", albowiem z powodu choroby [...] i konieczności podjęcia leczenia został usunięty z [...]. Wnioskodawca w przedmiotowym wniosku powołał się również na wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] lipca 2005 r., którego kopię nadesłał do organu już przy piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. Zdaniem organu odwoławczego okoliczności te nie są okolicznościami nowymi i istotnymi, które nie byłyby znane organowi wydającemu decyzję z dnia [...] lutego 2006 r. Fakt, iż strona w latach 1971-1972 była uczniem LO [...],[...], co wynika z nadesłanych świadectw szkolnych, nie jest okolicznością istotną w sprawie, a ponadto fakt ten był znany organowi w dniu wydania decyzji. Pozostałe dokumenty załączone do wniosku o wznowienie postępowania - świadectwo nauki [...] z 1973 r., świadectwo liceum ogólnokształcącego z 1973 r., świadectwo dojrzałości z 1978 r., świadectwo [...] wydane w 1992 r., potwierdzające, że w latach 1978-1980 był słuchaczem tego [...] oraz zaświadczenie [...] z [...] sierpnia 2007 r., w ocenie organu nie są dowodami istotnymi w sprawie, bowiem nie wynikają z nich żadne nowe, istotne okoliczności. Prezes RM wyjaśnił jednocześnie, że H.D., pismami z dnia [...]sierpnia 2010 r. oraz z dnia [...] września 2010 r., został poproszony o podanie i udokumentowanie, kiedy dowiedział się o okolicznościach i dokumentach, na które powołuje się wnosząc o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na powyższe, pismem z dnia [...] września 2010 r. wnioskodawca podał, iż o okolicznościach i dokumentach, na które powołał się we wniosku o wznowienie postępowania, tj. o treści wyroku SO w [...]z dnia [...] lipca 2005 r. oraz dokumentach załączonych do wniosku o wznowienie postępowania, dowiedział się "przed upływem trzydziestu dni od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania", przy czym, jak podkreślił organ, twierdzenie to nie zostało w żadem sposób udowodnione, ani uprawdopodobnione. Powyższe, zdaniem organu odwoławczego, obrazuje, że dokumenty załączone do wniosku o wznowienie postępowania nadesłane zostały do organu po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Oceniając wyrok SO w [...] z dnia [...] lipca 2005 r., na który powołała się strona we wniosku o wznowienie postępowania, organ odwoławczy zauważył, że został on nadesłany przez wnioskodawcę do organu przy piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r., tj. jeszcze przed wydaniem ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, a tym samym jego treść i wynikające z niego okoliczności nie mogły zostać uznane za nowe, nie mogły więc stanowić przesłanki uzasadniającej wznowienie postępowania. Prezes RM wskazał jednocześnie, iż strona po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania, przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., tj. po upływie terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, nadesłała dodatkowe dokumenty udostępnione jej w wersji zanonimizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej w dniu [...] października 2008 r. W ocenie organu z dokumentów tych nie wynikają żadne nowe okoliczności mogące uzasadniać zmianę decyzji odmawiającej przyznania świadczenia specjalnego. Wskazują one jedynie na okoliczności brane już pod uwagę przy wydaniu decyzji ostatecznej w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego, tj. że strona, jako słuchacz [...], była w kręgu zainteresowania odpowiednich służb ([...]), została zarejestrowana jako kandydat na TW, ale nie wyraziła zgody na współpracę, zdjęta została z ewidencji z powodu choroby i usunięta z [...] oraz z powodu niewyrażenia zgody na współpracę. W piśmie z dnia [...] października 2010 r. strona podała, że nową okolicznością sprawy, o której dowiedziała się z dokumentów udostępnionych jej przez IPN, a nadesłanych do organu przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., jest to, że odmówił współpracy z SB. W ocenie Prezesa RM, niezależnie od tego, że informacja, iż osoba nakłaniana do współpracy na początku lat 80-tych o swojej odmowie podjęcia współpracy dowiedziała się dopiero z dokumentów udostępnionych jej w 2008 r. nie jest wiarygodna, to z akt sprawy wynika, że już w piśmie z dnia [...] grudnia 2005 r. wnioskodawca podnosił, że stanowczo odmawiał współpracy, do której był nakłaniany przez SB. W związku z powyższym, zdaniem organu, nie jest to nowa, istotna okoliczność, która nie była znana organowi w dacie wydania ww. decyzji ostatecznej, albowiem fakt, że strona była wśród osób, które były nakłaniane do podjęcia współpracy i że odmówiła tej współpracy był brany pod uwagę przy wydaniu decyzji z [...] lutego 2006 r. Tym samym, w ocenie organu odwoławczego, wobec niezachowania przez wnioskodawcę terminu określonego w art. 148 § 1 kpa, zasadnym było uznanie, że nie ma podstaw do wznowienia postępowania w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego. Pismem z dnia [...] listopada 2010 r. H.D. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa RM z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], podnosząc, iż nie zgadza się z przedmiotowym rozstrzygnięciem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej: ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten oznacza, iż ocena taka i wskazania są wiążące zarówno gdy dotyczą zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. Zatem organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie organu administracyjnego oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 ppsa pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją (patrz: uchwała NSA z dnia 07 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09). Zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 48/10, uchylający postanowienie Prezesa Rady Ministrów RP z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], którym wznowione zostało postępowanie w sprawie przyznania H.D. świadczenia specjalnego, zakończone ostateczną decyzją Prezesa RM z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r. nr [...], stał się prawomocny. Zatem, zgodnie z przywołanym wyżej przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w tym orzeczeniu są wiążące w sprawie, zarówno dla skarżącego, jak i organu oraz dla Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ponownie rozpatrującego niniejszą sprawę. Sąd w uzasadnieniu powołanego wyroku wskazał, że postanowienie z dnia [...] czerwca 2009 r. o wznowieniu postępowania zostało uchylone na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 135 ppsa, wobec niewyjaśnienia przez Prezesa RM wszystkich niezbędnych przesłanek wznowienia postępowania, tj. kwestii zachowania terminu do wniesienia podania, a tym samym naruszenia art. 148 § 1 w zw. z art. 7 i 77 kpa. Sąd zobowiązał organ aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy przeprowadził postępowanie dowodowe w przedmiocie zachowania terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania i – w zależności od jego wyników – bądź ponownie wydał postanowienie o wznowieniu, bądź też decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę, analiza zaskarżonej decyzji wskazuje, że organ zastosował się do wytycznych zawartych we wspomnianym wyroku. Zgodnie z treścią art. 148 § 1 kpa, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W myśl art. 149 § 3 kpa odmowa wznowienia postępowania następuje w drodze decyzji. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania jest możliwe, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i § 2 lub art. 145a § 2 , a nie ma podstaw do jego przywrócenia (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 8, Warszawa 2006, s. 675.). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, Prezes RM, wykonując wytyczne Sądu, w celu zbadania zachowania terminu złożenia podania o wznowienie postępowania, pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] wezwał stronę do podania i udokumentowania, kiedy otrzymała kopie dotyczących jej dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN, na które powołała się wnosząc o wznowienie postępowania w sprawie przyznania świadczenia specjalnego zakończonego decyzją z dnia [...] lutego 2006 r., prosząc jednocześnie o podanie i udokumentowanie kiedy dowiedziała się o innych okolicznościach, które jej zdaniem stanowią podstawę prawną do wznowienia tego postępowania. Następnie pismem z dnia [...] września 2010 r. nr [...] organ ponownie wezwał wnioskodawcę o podanie i udokumentowanie, kiedy dowiedział się o okolicznościach i dokumentach, na które powołał się we wniosku o wznowienie postępowania, wzywając ponadto o podanie kiedy znana była mu treść dotyczących go dokumentów znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN, które zostały mu udostępnione w formie zanonimizowanych kopii, jak wynika z pisma IPN z dnia [...] października 2008 r., w dniu [...] października 2008 r. Z kolei pismem z dnia [...] października 2010 r. nr [...], wnioskodawca został ponownie poproszony o wskazanie i udokumentowanie kiedy po raz pierwszy dowiedział się o istnieniu znajdujących się w zasobach archiwalnych IPN dotyczących go dokumentów i ich treści. Nadesłane wyjaśnienia organ ocenił i przyjął, że strona wnosząc o wznowienie postępowania nie zachowała terminu określonego w art. 148 § 1 kpa. Uznał wyjaśnienia strony, że o okolicznościach i dokumentach powołanych we wniosku o wznowienie postępowania dowiedziała się "przed upływem trzydziestu dni od daty złożenia wniosku o wznowienie postępowania" za nieznajdujące potwierdzenia w materiale sprawy. Prawidłowe jest stanowisko organu, iż powołany przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania wyrok Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] lipca 2005 r. został nadesłany przez wnioskodawcę do organu przed wydaniem ostatecznej decyzji w sprawie odmowy przyznania świadczenia socjalnego, tj. przy piśmie ww. z dnia [...] grudnia 2005 r. Natomiast dokumenty udostępnione stronie przez PIN w październiku 2008 r., nadesłane zostały przez wnioskodawcę do organu przy piśmie z dnia [...] lipca 2009 r., tj. po terminie, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. W ocenie Sądu, przytoczona w zaskarżonej decyzji argumentacja jest przekonująca i trafna. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). ----------------------- 4