II SA/Wa 2187/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Mierzejewska (spr.) Sędzia WSA Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras Protokolant st. asyst. sędz. Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi L. L., M. J., A. W., M. W., P. P., P. I., T. L., M. L., J. D., J. K., K. K., A. J., J. W., S. M., A. C., D. T., P. O., W. C., J. S., A. K. na uchwałę Rady Miasta L. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie referendum lokalnego oddala skargę Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest uchwała Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie odrzucenia wniosku mieszkańców o przeprowadzenia referendum lokalnego. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011 r. [...], w trybie art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, w związku z art. 14 ust. 1 ustawy, złożyła wniosek do Rady Miasta [...] o przeprowadzenie referendum, w którym osoby stale mieszkające na obszarze Miasta [...], opowiedzą się za jednym z następujących wariantów: 1. wariant jeden jestem przeciwko zbyciu udziałów Gminy Miejskiej [...] w Spółce [...] z siedzibą w [...], 2. wariant drugi jestem za zbyciem udziałów Gminy Miejskiej [...] w Spółce [...] z siedzibą w [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Rada Miasta [...], na podstawie art. 16 ust 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985 ze zm) powołała komisję do sprawdzenia zgodności z ustawą z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym wniosku [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o przeprowadzenie referendum w sprawie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o. o. w składzie następującym : [...]. Uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. Rada Miasta [...] w sprawie odrzucenia wniosku [...] z dnia [...] lipca 2011 r o przeprowadzenie referendum w sprawie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o. o. na podstawie art. 11 i art. 18 ust 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 42, poz. 1591 ze zm) w związku z art. 18 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985 ze zm), odrzuciła wniosek [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o przeprowadzenie referendum w sprawie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o. o. z przyczyn określonych w uzasadnieniu stanowiącym załącznik do uchwały. W uzasadnieniu organ podał, że wnioskowane referendum dotyczy sprawy rozstrzygniętej już uprzednio uchwałą nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie wyrażenia zgody na zbycie udziałów Gminy Miejskiej [...] w Spółce [...] z siedzibą w [...] w myśl, której wyrażono zgodę Prezydentowi Miasta [...] na zbycie 85% udziałów Gminy Miejskiej [...] w jednoosobowej spółce [...]. Ponadto Rada Miasta [...] stwierdziła wadliwość sformułowanych pytań referendalnych w zakresie nie zawarcia w nich informacji o podjętej uchwale wyrażanej zgodę na zbycie udziałów Gminy Miejskiej [...] w Spółce [...] z siedzibą w [...], ze względu na to, że pytania wprowadzają w błąd mieszkańców nie informując o tym, że w tej sprawie Rada Miasta już podjęła uchwałę. Powyższa uchwała stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący zarzucili: 1) niedotrzymanie przez Radę Miasta [...] terminu określonego w art. 18 ustawy o referendum lokalnym na podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum, 2) a z ostrożności procesowej, w przypadku, gdyby Sąd uznał niezasadność skargi jak w pkt 1), wskazali że skarga dotyczy Uchwały Nr [...] Rady Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie odrzucenia wniosku [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o przeprowadzenie referendum w sprawie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o.o. zaskarżając powyższą Uchwałę w całości Zarzucili, że uchwała została podjęta : - z naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 18 ustawy o referendum lokalnym poprzez nie podjęcie przez Radę Miasta [...] w terminie wskazanym w ustawie uchwały o przeprowadzenie referendum, bądź podjęcie uchwały odrzucającej wniosek o przeprowadzenie referendum; - z naruszeniem prawa materialnego, tj. naruszenie art. 16 ust. 3 ustawy o referendum lokalnym poprzez nie umożliwienie inicjatorowi referendum udziału w pracach w charakterze obserwatora; - z naruszeniem prawa materialnego poprzez naruszenie art.16 ust. 2 ustawy o referendum lokalnym, tj. dokonywanie faktycznej oceny poprawności złożonego wniosku mieszkańców o przeprowadzenie referendum nie przez powołaną w tym celu komisję, a urzędników nie będących członkami powyższej komisji. I wnieśli: 1. na podstawie art. 146 § 1 P.p.s.a. o wydanie wyroku zastępującego uchwałę Rady Miasta [...], względnie, o uchylenie Uchwały [...] Rady Miasta [...] oraz wydanie wyroku zastępującego uchwałę Rady Miasta [...] uwzględniającego wniosek inicjatora referendum – [...] z dnia [...] lipca 2011 roku o przeprowadzenie referendum lub wydanie wyroku zastępującego uchwałę Rady Miasta [...], uwzględniającego wniosek inicjatora referendum – [...] z dnia [...] lipca 2011 roku o przeprowadzenie referendum. 2. zasądzenie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym, od organu administracji publicznej wg norm przepisanych, W uzasadnieniu skargi wskazali między innymi, że termin na podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum upływał dnia [...] sierpnia 2011 roku, a w związku z faktem, iż dzień [...] sierpnia 2011 r. był dniem ustawowo wolnym od pracy - w dniu [...] sierpnia 2011 roku. Podnieśli okoliczność, iż Komisja dopuściła się naruszenia art. 16 ust. 3 u.r.l., bowiem rozpoczęła pracę przed zaproszeniem inicjatora referendum do udziału w jej pracach, a w konsekwencji skutecznie mu uniemożliwiła udział w pracach w charakterze obserwatora (w pierwszym jej posiedzeniu oraz części drugiego posiedzenia). Kolejnym, istotnym z punktu widzenia legalności działania komisji faktem jest to, iż to nie komisja dokonywała faktycznej oceny poprawności złożonego przez [...] wniosku. Ponadto kwestionują prawidłowość uchwały podjętej w dniu [...] marca 2011 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę organ wskazał między innymi, iż zarzut niedotrzymania przez Radę Miasta [...] terminu określonego w art. 18 ustawy o referendum lokalnym na podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum jest nieuzasadniony i ponadto bezprzedmiotowy. Wniosek inicjatora referendum [...] wpłynął do Urzędu Miasta [...] w dniu [...] lipca 2011 r. Trzydziestodniowy termin na podjęcie uchwały przez Radę Miasta [...] w sprawie wnioskowanego referendum upłynął w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. w niedzielę. Rada Miasta podjęła uchwałę w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. w dniu następnym po dniu wolnym od pracy i zgodnie z obowiązującymi zasadami liczenia terminów określonymi w przepisach prawa administracyjnego, dochowała terminu określonego w art. 18 ustawy o referendum lokalnym. Następnie podał, że na pierwszym posiedzeniu,komisja dokonała wyboru Przewodnicza, określiła zasady pracy oraz przygotowała zaproszenie dla inicjatora referendum oraz określiła terminy prac komisji. Na tym posiedzeniu Komisja nie prowadziła więc żadnych czynności mających na celu badanie wniosku w sprawie referendum. W dniu następnym rozpoczęły się prace Komisji w zakresie weryfikacji podpisów mieszkańców na listach poparcia wniosku o przeprowadzenie referendum. W pracach Komisji w tym dniu w początkowej części faktycznie nie uczestniczył obserwator Inicjatora Referendum, ze względu na doręczenie zaproszenia do udziału w pracach Komisji o godz. 10.00. W dalszych pracach Komisji obserwator Inicjatora Referendum uczestniczył. Nieuzasadniony jest także zarzut, że faktyczną ocenę poprawności złożonego wniosku dokonywali urzędnicy Urzędu Miasta a nie członkowie Komisji. Zgłoszony zarzut nie ma istotnego znaczenia dla wniosku referendalnego, ponieważ Komisja Rady ustaliła, że wniosek o przeprowadzenie Referendum został poparty przez wymaganą liczbę mieszkańców. Organ podkreślił ponadto,że badając wniosek Komisja Rady Miasta miała na uwadze dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych. W sprawie będącej przedmiotem wniosku o przeprowadzenie referendum Rada Miasta [...] podjęła już uchwałę Nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. w sprawie wyrażenia zgody na zbycie udziałów Gminy Miasta [...] w Spółce [...] z siedzibą w [...] i brak informacji w treści pytań referendalnych o tym, że Rada Miasta podjęła już uchwałę o prywatyzacji powoduje, że pytania referendalne (warianty) zostały sformułowane wadliwie. W tej sytuacji wniosek przeprowadzenie referendum narusza art. 2 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym. Ponadto inicjator Referendum [...] nie wykonał ciążącego na nim obowiązku określonego w art. 13 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym, podania na swój koszt do wiadomości mieszkańców gminy przedmiotu zamierzonego referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w gminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zagadnienie referendum lokalnego zostało ujęte w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis art. 170 Konstytucji stanowi mianowicie, że członkowie wspólnoty samorządowej mogą decydować, w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego. Zasady i tryb przeprowadzania referendum lokalnego określa ustawa. Regulacje ustawowe dotyczące referendum lokalnego zostały zawarte w ustawie z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. Nr 88, poz. 985 z późn. zm.) zwanej w dalszej części uzasadnienie ustawą. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i ust. 2 przedmiotowej ustawy w referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki, a w przypadku gminy także wójta (burmistrza, prezydenta miasta). Referendum polega na udzieleniu na urzędowej karcie do głosowania pozytywnej lub negatywnej odpowiedzi na postawione pytanie lub pytania w zakresie spraw określonych w ust. 1 albo na dokonaniu wyboru pomiędzy zaproponowanymi wariantami. W kontrolowanej sprawie wniosek o przeprowadzenie referendum pochodził od grupy uprawnionych do głosowania mieszkańców. W dniu [...] lipca 2011 r. Rada Miasta [...] na podstawie art. 16 ustawy powołała ze swego składu komisję do sprawdzenia, czy wniosek mieszkańców o przeprowadzenie referendum odpowiada przepisom ustawy, a następnie uchwałą nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r., odrzuciła wniosek [...] z dnia [...] lipca 2011 r. o przeprowadzenie referendum w sprawie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o. o. Sąd orzekający w niniejszej sprawie uznał, że aczkolwiek stanowisko zaprezentowane przez Radę w zaskarżonej uchwale nie jest w pełni trafne i część zarzutów skargi jest uzasadniona, jednak samo rozstrzygnięcie o odrzuceniu wniosku prawa nie narusza. Wskazać należy, że przepis art. 2 ust. 1 ustawy przewiduje, że w referendum lokalnym mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty, mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki. Kryterium wyznaczającym przedmiot rozstrzygania w drodze referendum jest zakres zadań i kompetencji organów danej jednostki samorządu. Jednak w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie, pytanie referendarne zostały sformułowane w sposób niezgodny ze stanem faktycznym, powinny one bowiem zawierać informację iż w przedmiocie zbycia udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o. o. w dniu [...] marca 2011 r. została podjęta uchwała. Uczestnicy referendum, podejmując przez swoje głosowanie decyzję muszą mieć świadomość faktycznie istniejącej sytuacji. W przedmiotowej sprawie wolą mieszkańców można utrzymać stan zgodnie z już podjętą uchwałą lub podjąć działania zmierzająca do zmiany już podjętej uchwały zezwalającej na zbycie udziałów Gminy Miejskiej [...] w [...] Sp. z o.o. Również zgodzić się należy, że inicjatorzy nie wywiązali się z nałożonego na nich przez przepis art. 13 ust. 1 obowiązku podania na swój koszt do wiadomości mieszkańców danej jednostki samorządu terytorialnego przedmiotu zamierzonego referendum w sposób zwyczajowo przyjęty w gminie. Jak wynika z akt administracyjnych, jedynie pismem z dnia [...] maja 2011 r. skarżący wystąpił do Prezydenta Miasta [...] aby Prezydent podał do wiadomości mieszkańców informację o zamierzonym referendum. Informacja została zamieszczona na stronie internetowej Urzędu Miasta [...] [...] w dniu [...] czerwca 2011 r. natomiast sposobem zwyczajowo przyjętym dokonywania ogłoszeń w Gminie [...], jest zamieszczanie tych ogłoszeń na tablicach ogłoszeń w Urzędzie Miasta, na terenie miasta, na terenie osiedli mieszkaniowych. Również bezzasadny jest zarzut niedotrzymania przez Radę Miasta [...] terminu określonego w art. 18 ustawy o referendum lokalnym na podjęcie uchwały w sprawie przeprowadzenia referendum. Wniosek inicjatora referendum [...] wpłynął do Urzędu Miasta [...] w dniu [...] lipca 2011 r. Trzydziestodniowy termin na podjęcie uchwały przez Radę Miasta [...] upłynął w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. w niedzielę . Rada Miasta podjęła uchwalę w dniu [...] sierpnia 2011 r., tj. w dniu następnym po dniu wolnym od pracy i zgodnie z obowiązującymi zasadami liczenia terminów opisanymi w przepisach prawa administracyjnego, dochowała terminu określonego w art. 18 ustawy o referendum lokalnym. Natomiast należy zgodzić się ze skarżącym, że obserwator Inicjatora Referendum nie brał udziału od początku trwania prac Komisji, oraz, że przy ocenie formalnej poprawności wniosku, członkom Komisji, pomagali urzędnicy, to jednak zgłoszony zarzut nie ma istotnego znaczenia dla wniosku referendalnego, ponieważ Komisja Rady ustaliła, że wniosek o przeprowadzenie Referendum został poparty przez wymaganą liczbę mieszkańców. Na zakończenie Sąd pragnie podkreślić, iż w niniejszym postępowaniu nie zajmował się kontrolą uchwały podjętej [...] marca 2011 r., ponieważ dla kontroli jej prawidłowości i zgodności z prawem istnieje odrębny tryb do jej zaskarżenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaskarżona uchwała prawa nie narusza, dlatego na podstawie przepisu art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.