II SA/Wa 2205/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Maria Werpachowska Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2014 r. sprawy ze skargi T. D. na uchwałę Zarządu Dzielnicy P. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie niewyrażenia zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat E. B. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] odmówił T.D. zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Jako podstawę materialnoprawną organ wskazał § 6 ust. 1 pkt 2 i § 45 pkt 5 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik nr 6 do uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (z późn. zm.), w związku z § 6 pkt 8 uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m.st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom niektórych zadań i kompetencji m.st. Warszawy (z późn. zm.) oraz § 22 ust. 5 w zw. z § 22 ust. 2 pkt 1 i § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (z późn. zm.). W uzasadnieniu powyższej uchwały Zarząd Dzielnicy podał, że T.D. wystąpiła o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z zasobu m.st. Warszawy. Wskazał, że wnioskodawczyni była ostatnio zameldowana (w latach 2001-2010) przy ul. [...] w lokalu spółdzielczym, gdzie zamieszkiwała z konkubentem. W związku z zadłużeniem lokalu (na kwotę ponad 20 tys. zł) przeprowadzono postępowanie eksmisyjne. Obecnie wnioskodawczyni jest osobą bezdomną – przebywa w [...]. Organ wskazał, że jej wniosek przedstawiony został Komisji Mieszkaniowej do zaopiniowania, nadto, że podlegał wnikliwej analizie. Po uprzednim wezwaniu Zarządu Dzielnicy o zmianę uchwały ([...] sierpnia 2013 r.) T.D. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na uchwałę z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], kwestionując prawidłowość zaskarżonej uchwały i wnosząc o jej zmianę. Skarżąca podniosła naruszenie § 7 pkt 1 ust. 4 oraz ust. 8a uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy oraz art. 32 w zw. z art. 75 ust. 1 Konstytucji RP. Nadto wskazała, że od 2010 r. jest osobą bezdomną oraz, że do mieszkania spółdzielczo-lokatorskiego, w którym ostatnio zamieszkiwała wraz z konkubentem, jedynie konkubent miał wyłączne prawo do lokalu. Wyjaśniła też, że od 2012 r. jest objęta indywidualnym Programem Wychodzenia z Bezdomności i przysługuje jej pierwszeństwo do zawarcia umowy najmu na podstawie § 7 pkt 1 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, nadto jako osobie niepełnosprawnej, także na podstawie ust. 8a § 7 pkt 1 tej uchwały. Rozwijając zarzut naruszenia art. 32 i art. 75 ust. 1 Konstytucji RP podniosła, że władze publiczne są zobowiązane do równego traktowania i przeciwdziałania bezdomności. Przyznając się do własnych błędów życiowych (alkoholizm, bezdomność, rozpad więzi rodzinnych) podkreśliła, że od 2010 r. podjęła działania zmierzające do radykalnej zmiany życia. Wskazała, że odbyła terapię uzależnień (w 2010 r.), poprawiła relacje z córką i wnukami, regularnie uczestniczy w zajęciach i kursach dla bezdomnych, w celu przygotowania się do samodzielnego i odpowiedzialnego życia. W odpowiedzi na skargę Zarząd Dzielnicy wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że skarżąca, zamieszkując z konkubentem, zajmowała się opłatami za lokal i nie wywiązywała się z ciążących na niej obowiązków wnoszenia opłat, co umożliwiło odmowę zakwalifikowania wniosku. Nadto wskazał, że skarżąca złożyła wezwanie do usunięcia naruszenia prawa po terminie, a zatem odpadła przesłanka umożliwiająca jej złożenie skargi. Organ zakwestionował twierdzenie skarżącej, iż spełnia ona kryteria pierwszeństwa do zawarcia umowy najmu, jako osoba bezdomna. Wyjaśnił, że przywilej ten przysługuje osobom objętym programem, o którym mowa w art. 1 pkt 30 uchwały Rady m.st. Warszawy, a skarżąca programem tym nie jest objęta. W piśmie z dnia [...] grudnia 2013 r. skarżąca podniosła, że od kwietnia 2012 r. przebywa w mieszkaniu [...] – w schronisku dzielnicy [...] i jest objęta programem wychodzenia z bezdomności. Nadto, że jedynie [...] Ośrodek miał wolne miejsca w tym okresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2013 r. mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, innych niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej – uchwała NSA z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08. Skarga na powyższą uchwałę została, zgodnie z art. 52 § 4 powołanej ustawy, poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa w dniu 30 sierpnia 2013 r. Z zestawienia daty podjęcia uchwały – [...] lipca 2013 r. z datą wezwania do usunięcia naruszenia prawa – 30 sierpnia 2013 r. wynika, że istotnie wezwanie to zostało wniesione po upływie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 cytowanej ustawy. Wskazać jednak należy, że z wezwaniem do usunięcia skutków naruszenia prawa, wskazanym w art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.) można wystąpić w każdym czasie. A zatem uznać należało, że skarga wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu (30.08.2013 r.) do usunięcia skutków naruszenia, pomimo uchybienia 30-dniowego terminu, określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a., była dopuszczalna w oparciu o art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 101 ust. 1 tej ustawy, każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą (...), może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia – zaskarżyć uchwałę do sądu administracyjnego. Skarżąca niewątpliwie taki interes posiada. Przechodząc do merytorycznej oceny zaskarżanej uchwały wskazać należy, iż podstawę materialnoprawną jej wydania, stanowiły przepisy § 22 ust. 5 w związku z § 22 ust. 2 pkt 1 i § 24 ust. 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.). Powyższe przepisy umieszczone zostały w Rozdziale 7 ww. uchwały "tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o zawarcie umowy najmu lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej". Przywołany w osnowie § 22 ust. 2 pkt 1 stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosków osób, o których mowa w ust. 1 bierze się pod uwagę warunki mieszkaniowe w poprzednim miejscu zamieszkania wnioskodawcy oraz innych osób zgłoszonych przez niego do wspólnego zamieszkiwania. Natomiast § 22 ust. 5 stanowi, że odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1 może stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania wniosku. Z treści lakonicznego uzasadnienia zaskarżonej uchwały nie wynika w jakim zakresie skarżąca odmówiła złożenia oświadczeń i dokumentów, co może (a nie musi) stanowić podstawę do odmowy zakwalifikowania wniosku, stosownie do treści § 22 ust. 1. W uzasadnieniu zaskarżonej uchwały znalazło się natomiast nieprawidłowe, albowiem nieznajdujące w przepisach sformułowanie, że "na podstawie § 22 ust. 5 uchwały informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2 mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku". Przepis § 22 ust. 5 omawianej uchwały wyraźnie stanowi, że odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1 może stanowić podstawę odmowy. Powyższy przepis nie dotyczy, jak twierdzi organ, "uzyskanych w toku analizy informacji". Oznacza to, że tak określona przesłanka nie może stanowić podstawy odmowy zakwalifikowania wniosku. W związku z tym w ocenie Sądu, organ dokonał niewłaściwej wykładni i nieprawidłowo wobec skarżącej zastosował § 22 ust. 5 omawianej uchwały, co samo w sobie uzasadnia stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. Niezależnie od powyższego, organ dokonując oceny warunków mieszkaniowych skarżącej w poprzednim miejscu zamieszkania (§ 22 ust. 2 uchwały), nieprawidłowo odpowiedzialnością za brak uiszczania czynszu przez M.Z. (chodzi o lokal przy ul. O.) obarczył skarżącą. Uszło uwadze organu, iż skarżąca pozostawała z M.Z. w nieformalnym związku, że to on był stroną umowy najmu lokalu i że jedynie w stosunku do niego, a nie do skarżącej, można byłoby zastosować sankcje wynikające z § 22 ust. 2 pkt 1 uchwały. Dokonując oceny legalności zaskarżonej uchwały Sąd stwierdził jednocześnie, że organ nie odniósł się do niedostatku oraz trudnej sytuacji rodzinnej, społecznej i zdrowotnej skarżącej. Nie odniósł się do faktu, iż (§14 ust. 1 pkt 7 uchwały, § 12 uchwały) skarżąca jest osobą bezdomną (§ 7 pkt 1 ust. 4 i 8a uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy). Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 4 uchwały pierwszeństwo zawarcia umowy najmu przysługuje osobom, które są bezdomne i zostały objęte prowadzonym we współpracy z ośrodkiem pomocy społecznej programem wychodzenia z bezdomności w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej, o której mowa w § 1 pkt 28. Reasumując, stwierdzić należy, iż zaskarżona uchwała narusza prawo i nosi cechy dowolności, zarówno w zakresie ustalania stanu faktycznego, jak i wykładni zastosowania przywołanych przepisów prawa. Wobec dostrzeżonych wad zaskarżonej uchwały należało stwierdzić jej nieważność. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1, art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł stosownie do treści art. 250 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 2 ust. 2 i 3 w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).