II SA/Wa 2208/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Iwona Maciejuk, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 lutego 2022 r. sprawy ze skargi M. C. na orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dyscyplinarnego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej na rzecz M. C. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Komisja Dyscyplinarna przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] (dalej: "KD", "Komisja I instancji") orzeczeniem z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...] uniewinniła [...] M. C. (dalej: "obwiniony"), od zarzucanego mu czynu z art. 115 ust. 1 w zbiegu z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2018 r., poz. 1313 z późn. zm.), dalej: "u.p.s.p.", tj. o to, że w dniu [...] grudnia 2017 r., pełniąc służbę na stanowisku [...] Komendanta Powiatowego PSP w [...] w sposób sprzeczny ze złożonym ślubowaniem nienależycie wykonywał obowiązki służbowe podczas prowadzenia zdarzenia: pożar budynku mieszkalnego w [...] i odstąpiła od wymierzenia kary dyscyplinarnej upomnienia. Od powyższego orzeczenia odwołanie wniósł Rzecznik Dyscyplinarny przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...]. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2019 r. sygn. akt [...], Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, powołując w podstawie prawnej art. 437 § 1 i 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2018 poz. 1987 z późn. zm.). dalej: "k.p.k.", w związku z art. 124n u.p.s.p., uchyliła orzeczenie KD z dnia [...] października 2018 r., sygn. akt [...] w całości i przekazała sprawę do ponownego rozpoznania z uwagi na przedstawienie nowych dowodów nierozpatrywanych przez Komisję I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. C. uchylił zaskarżone orzeczenie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej z dnia [...] kwietnia 2019 r. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej orzeczeniem z dnia [...] marca 2021 r. sygn. akt [...], po rozpoznaniu odwołania z dnia [...] stycznia 2019 r. od orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...] uniewinniającego [...] M. C. od postawionych zarzutów dotyczących nienależytego wykonywania obowiązków służbowych, orzekła o uchyleniu w całości orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim PSP w [...] z dnia [...] października 2018 r. sygn. akt [...] oraz umorzeniu postępowania dyscyplinarnego. Uzasadniając rozstrzygnięcie, Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP wskazała, że zgodnie z art. 115 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, strażak odpowiada dyscyplinarnie za zawinione, nienależyte wykonywanie obowiązków służbowych oraz za czyny sprzeczne ze złożonym ślubowaniem. Jednocześnie w myśl art. 124d ustawy o Państwowej Straży Pożarnej w razie rozwiązania stosunku służbowego w toku postępowania dyscyplinarnego, postępowanie toczy się nadal. Na podstawie art. 119 ust. 1 ww. ustawy, odpowiedzialność dyscyplinarna strażaka ustaje, jeżeli od czasu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynął rok, a jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie dyscyplinarne, odpowiedzialność dyscyplinarna ustaje z upływem 2 lat od popełnienia czynu (przedawnienie odpowiedzialności dyscyplinarnej). Przedawnienie karalności jest instytucją powodującą brak możliwości pociągnięcia sprawcy czynu do odpowiedzialności po upływie określonego czasu od popełnienia tego czynu. W aspekcie materialno-prawnym przedawnienie jest okolicznością uchylającą karalność, natomiast skutkiem procesowym jest zakaz wszczynania postępowania i nakaz umorzenia postępowania wszczętego w sprawie dotyczącej przewinienia dyscyplinarnego, którego karalność ustała. Powyższe działanie określa wprost art. 17 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 30 z późn. zm.). W takim przypadku postępowanie należy umorzyć, gdy nastąpiło przedawnienie karalności czynu, ale tylko wówczas, gdy nie ma podstaw do uniewinnienia oskarżonego z powodu braku winy. Umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie powinno mieć miejsce zawsze, gdy kwestie istnienia czynu, jego znamion i odpowiedzialności wymagają dalszego prowadzenia postępowania. Oznacza to, że do momentu orzekania muszą być przeprowadzone wszelkie dowody niezbędne do wyjaśnienia, czy dana osoba popełniła zarzucany jej czyn. Z akt sprawy wynika, że czyn - zarzucany [...] M. C. - został popełniony w dniu [...] grudnia 2017 r. W odwołaniu od orzeczenia Komisji I instancji Rzecznik Dyscyplinarny wniósł o ponowne przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego z uwzględnieniem nowych dowodów (dokumentów) świadczących o spełnieniu wszelkich przesłanek mających wpływ na jakość szkolenia oraz posiadanie wiedzy i umiejętności pozwalających na samodzielne pełnienie służby na stanowisku dyżurnego stanowiska kierowania, oraz przesłuchać świadka, który bezpośrednio nadzorował cykl przygotowania do samodzielnego pełnienia służb w [...] PSP w [...]. Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna przy Komendancie Głównym PSP, odwołując się do wskazań wyroku WSA w Warszawie uznała, że przedstawienie nowych wniosków dowodowych było uzasadnione. W związku z tym, że w sprawie niezbędne było uzupełnienie materiału dowodowego, brak było podstaw do wydania wyroku uniewinniającego, a z uwagi na fakt, że od popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynęło ponad 2 lata należało umorzyć postępowanie z powodu przedawnienia odpowiedzialności dyscyplinarnej. Na powyższe orzeczenie M. C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, któremu zarzucił naruszenie: - art. 427 § 3 k.p.k. w zw. z art. 124n ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1123) poprzez zaniechanie rozważenia, czy w realiach niniejszej sprawy rzecznik dyscyplinarny miał możliwość powołania wskazanych w odwołaniu oraz w toku pierwszej rozprawy odwoławczej wniosków dowodowych jeszcze przed komisją dyscyplinarną pierwszej instancji, - naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez niewykonanie wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1813/19 i zaniechanie rozważenia argumentów dotyczących treści protokołu inspekcji gotowości operacyjnej z dnia [...] stycznia 2017 r., a w konsekwencji - art. 433 § 1 k.p.k. w zw. z art. 124n u.p.s.p. poprzez zaniechanie rozpoznania odwołania w granicach podniesionych w nim zarzutów i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji art. 439 § 2 k.p.k. w zw. z art. 124n u.p.s.p. poprzez jego niezastosowanie i uchylenie orzeczenia wojewódzkiej komisji dyscyplinarnej wraz z następczym umorzeniem postępowania w sytuacji, gdy przedawnienie karalności było jedyną negatywną przesłanką procesową, która zaistniała w niniejszej sprawie, a co za tym idzie - istniały podstawy do utrzymania w mocy zaskarżonego przez rzecznika dyscyplinarnego orzeczenia. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Pożarnej do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym oraz o zasądzenie od organu dyscyplinarnego na rzecz obwinionego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z przepisu art. 439 § 2 k.p.k., stosowanego w zakresie postępowania dyscyplinarnego strażaków w zw. z art. 124n u.p.s.p., wynika jasno, że zachodzenie okoliczności wyłączającej ściganie, opisanej w art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k., tj. przedawnienia karalności, obliguje odwoławczą komisję dyscyplinarną do uchylenia orzeczenia komisji dyscyplinarnej wydanego w pierwszej instancji jedynie, gdy działałoby to na korzyść oskarżonego. W niniejszej sprawie niezależnie od kierunku rozstrzygnięcia pierwszoinstancyjnego, nie byłoby możliwe procedowanie na etapie odwoławczym z uwagi na bezdyskusyjny fakt przedawnienia karalności zarzuconego czynu. Ponadto, orzeczenie zapadłe w I instancji stanowi najbardziej korzystne z punktu widzenia regulacji k.p.k. orzeczenie, jakie może zapaść wobec obwinionego. Zatem każde inne orzeczenie, nawet takie, które skutkuje definitywnym uwolnieniem od odpowiedzialności z uwagi na określone przeszkody procesowe, stanowi rozstrzygnięcie na niekorzyść obwinionego. Wobec tego nie było dopuszczalne uchylenie przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną przy Komendancie Głównym Państwowej Straży Granicznej orzeczenia Komisji Dyscyplinarnej przy [...] Komendancie Wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej w [...] z dnia [...] października 2018 r., uniewinniającego skarżącego od zarzucanego mu czynu i umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności, gdyż było to jaskrawe naruszenie dyspozycji przepisu 439 § 2 k.p.k. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt V KK 259/17 - LEX nr 2439143). W ponownym postępowaniu, organ odwoławczy zobowiązany będzie do prawidłowego zastosowania norm procesowych związanych z realiami niniejszej sprawy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329), orzekł, jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800, z późn. zm.). Za niezbędne koszty postępowania Sąd uznał koszty zastępstwa procesowego w kwocie 480 zł.