II SA/Wa 2209/14
WyrokWSA w Warszawie2015-05-05
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Danuta Kania, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wypłacić świadczenie w drodze wyroku wraz z odsetkami za okres poprzedzający wydanie decyzji przyznającej to świadczenie, jeśli opóźnienie w jego wydaniu wynikało z winy organu?Ratio decidendi
Świadczenie przyznawane w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ma charakter konstytutywny, co oznacza, że prawo do świadczenia powstaje od dnia wydania decyzji je przyznającej. Brak jest podstaw prawnych do przyznania takiego świadczenia za okres poprzedzający wydanie decyzji, nawet jeśli opóźnienie wynikało z winy organu. Przepisy dotyczące odsetek za opóźnienie w wypłacie świadczeń nie mają zastosowania do świadczeń przyznawanych w drodze wyjątku, ponieważ nie są one świadczeniami z ubezpieczeń społecznych, lecz są finansowane z budżetu państwa.Stan faktyczny
Skarżąca domagała się przyznania renty rodzinnej w drodze wyjątku dla małoletniej córki od daty złożenia wniosku (marzec 2014 r.), zarzucając organowi opieszałość w rozpatrzeniu sprawy i naruszenie przepisów KPA. Organ przyznał świadczenie decyzją z września 2014 r., wskazując, że prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Organ odwoławczy utrzymał w mocy tę decyzję, argumentując, że świadczenie w drodze wyjątku ma charakter konstytutywny i nie można przyznać go za okres poprzedzający wydanie decyzji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, podtrzymując swoje zarzuty dotyczące opóźnienia i domagając się wypłaty świadczenia wraz z odsetkami od daty złożenia wniosku.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Iwona Maciejuk, Protokolant starszy sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2015 r. sprawy ze skargi D. S. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego J. J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę -
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...], stosując art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.), przyznał małoletniej D. S. rentę rodzinną w drodze wyjątku.
W uzasadnieniu organ wskazał, iż prawo do renty powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Renta przysługuje do 16-go roku życia małoletniego dziecka. Po upływie okresu, na jaki renta została przyznana, istnieje możliwość ponownego ustalenia - w drodze decyzji Prezesa ZUS - prawa do świadczenia w drodze wyjątku. W tym celu niezbędne jest zgłoszenie za pośrednictwem Oddziału ZUS wniosku w tej sprawie oraz przedłożenia zaświadczenia potwierdzającego kontynuowanie nauki w szkole z datą programowego jej ukończenia.
Pismem z dnia [...] marca 2014 r. J. J. - przedstawiciel ustawowy małoletniej D. S. - zwróciła się do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "dalsze wypłacanie renty w drodze wyjątku" na rzecz małoletniej córki.
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] września 2014 r. nr [...], powołując w podstawie prawnej art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1440 ze zm.), przyznał D. S. rentę rodzinną w drodze wyjątku do dnia [...] kwietnia 2018 r. - pod warunkiem kontynuowania nauki w szkole.
W uzasadnieniu organ podał, iż prawo do świadczenia powstaje od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Świadczenie nie przysługuje w razie osiągania przez pełnoletnie dziecko przychodu z tytułu wykonywania pracy zarobkowej albo prowadzenia pozarolniczej działalności.
Od powyższej decyzji J. J. złożyła odwołanie zarzucając naruszenie przez organ art. 12 § 1 i 2, art. 35, art. 36 § 1 i 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: "k.p.a.", poprzez świadome przewlekanie sprawy, która ostatecznie została niekorzystnie rozpatrzona na rzecz małoletniej córki.
W uzasadnieniu wskazała w szczególności, iż wniosek o dalszą wypłatę renty rodzinnej w drodze wyjątku został rozpatrzony po upływie ponad 5 miesięcy, a więc z istotnym naruszeniem terminów załatwiania spraw określonych w k.p.a. Wniosła o przyznanie wnioskowanego świadczenia od dnia [...] marca 2014 r. wskazując, iż opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia i jego wypłaty nastąpiło z powodu winy i błędu organu. Zaznaczyła, że organ jest zobowiązany do wypłaty "opóźnionego" świadczenia wraz z odsetkami stosownie do art. 85 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.).
Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, powołując w podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu wskazał, iż przepisy ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również Kodeksu postępowania administracyjnego, nie dają podstawy do rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku od wskazanej przez odwołującą się daty, tj. od dnia [...] marca 2014 r. Świadczenie w drodze wyjątku przyznawane jest od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję. Decyzje podejmowane przez Prezesa Zakładu, na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, są decyzjami uznaniowymi i mają charakter konstytutywny. Decyzje konstytutywne tworzą, znoszą lub zmieniają stosunki prawne. W przeciwieństwie do decyzji deklaratoryjnych, wywołują skutki prawne dopiero od chwili ich wydania. Warunkiem koniecznym do powstania prawa do świadczenia w drodze wyjątku jest podjęcie przez Prezesa Zakładu decyzji o przyznaniu świadczenia.
Decyzja w sprawie świadczenia w drodze wyjątku podejmowana jest w oparciu o materiał dowodowy zgromadzony w drodze postępowania wyjaśniającego, na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania decyzji. Nie można zatem uznać, biorąc również pod uwagę charakter tej decyzji, że spełnienie warunków do świadczenia w drodze wyjątku następuje od innej daty niż od pierwszego dnia miesiąca, w którym wydano decyzję.
Skoro decyzja wydana w trybie art. 83 ww. ustawy przyznaje świadczenie w drodze wyjątku, a więc bez spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, które to warunki nie zostały spełnione na skutek szczególnych okoliczności, to oznacza, iż prawo do świadczenia powstaje dopiero od dnia wydania tej decyzji.
Organ zaznaczył, iż w niniejszej sprawie prawo do renty rodzinnej w drodze wyjątku powstało w dniu [...] września 2014 r., tj. z chwilą wydania decyzji przyznającej, a wypłata została podjęta od pierwszego dnia tego miesiąca. Świadczenie przysługuje do daty wskazanej w ww. decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2014 r. J. J. zarzuciła naruszenie art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a. oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 26 i art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż zaskarżona decyzja nie odnosi się do zarzutów podniesionych w odwołaniu. Zaznaczyła, że "nie kwestionuje bezpośrednio decyzji Prezesa ZUS przyznającej rentę w drodze wyjątku od dnia miesiąca, w którym wydano decyzję". Odwołuje się natomiast "od czynności podrzędnych urzędników ZUS", którzy dopuścili się naruszenia art. 8, art. 12, art. 35 i art. 36 k.p.a., bowiem działali opieszale i nie nadali w stosownym czasie biegu wnioskowi skarżącej z dnia [...] marca 2014 r., który został złożony w Inspektoracie ZUS w P. (Oddział ZUS w S.). Wniosek ten wraz z pozostałą dokumentacją został przekazany do Oddziału ZUS w B. dopiero w lipcu 2014 r.
Skarżąca podniosła również, iż w toku postępowania wyjaśniającego została poinformowana przez pracowników ZUS, że za okres wakacji córce nie przysługuje renta rodzinna w drodze wyjątku, oraz że córka otrzyma ww. świadczenie dopiero po dostarczeniu dokumentu ze szkoły ponadgimnazjalnej potwierdzającego rozpoczęcie nauki. Zdaniem skarżącej, stanowisko organu w tym względzie jest nieuzasadnione, bowiem dziecko uczące się zachowuje status ucznia również w czasie wakacji. W związku z tym, również za okres wakacji powinna mu zostać przyznana renta rodzinna w drodze wyjątku.
W konkluzji skarżąca wniosła o wypłatę na rzecz małoletniej córki renty rodzinnej w drodze wyjątku wraz z ustawowymi odsetkami za okres od dnia złożenia wniosku w ZUS Inspektorat w P., tj. od [...] marca 2014 r.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Dodatkowo, ustosunkowując się do zarzutów podniesionych w skardze organ wskazał, iż małoletnia D. S. pobierała świadczenie w drodze wyjątku do [...] lipca 2014 r. - zatem choćby z tego względu brak jest podstaw do wypłacenia wyrównania świadczenia za okres od marca 2014 r. Sporny pozostaje tylko miesiąc sierpień 2014 r., kiedy to prawo do świadczenia już wygasło, a nie istniała jeszcze decyzja ponownie je przyznająca.
Decyzja przyznająca świadczenie w drodze wyjątku ma - w przeciwieństwie do decyzji organów rentowych, orzekających o prawie do świadczeń w zwykłym trybie - charakter konstytutywny, co oznacza, że dopiero jej wydanie tworzy sytuację prawną, w której istnieje uprawnienie do świadczenia. Zatem decyzja taka jest ostatnim warunkiem konicznym, by prawo do świadczenia powstało. Istniejące przepisy nie przewidują natomiast wyrównania świadczenia za okres, kiedy prawo takie nie istniało i nie ma żadnej możliwości wypłacenia takiego wyrównania.
Organ wskazał również, że dopiero od września 2014 r. małoletnia D. S. podjęła naukę w szkole ponadgimnazjalnej (do września 2014 r. nauki nie kontynuowała), zatem także z tego względu organ nie miał podstaw do przyznania jej świadczenia z datą wcześniejszą, poprzedzającą podjęcie nauki w szkole ponadgimnazjalnej.
W piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2015 r., J. J., ustosunkowując się to argumentów podniesionych w odpowiedzi na skargę podniosła, iż córka D. S. urodziła się w dniu [...] lutego 1998 r. i miała przyznane świadczenie w drodze wyjątku do dnia [...] lutego 2014 r. Ostatnie świadczenie zostało wypłacone w lutym 2014 r. Córka pobierała naukę w gimnazjum do [...] czerwca 2014 r., zatem status ucznia zachowała do dnia [...] sierpnia 2014 r. W dniu [...] lutego 2014 r. skarżąca dostarczyła do ZUS w P. zaświadczenie, iż córka jest uczennicą gimnazjum, zaś w dniu [...] marca 2014 r. złożyła komplet dokumentów wymagany do ustalenia świadczenia wraz z oświadczeniem majątkowym. ZUS nie wzywał skarżącej do nadesłania dodatkowych dokumentów.
Pismem procesowym z dnia [...] kwietnia 2015 r. J. J. wniosła o przesłuchanie jej przez Sąd na terenie jej miejsca zamieszkania wyjaśniając, iż nie może stawić się na rozprawę z powodu choroby córki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 k.p.a. (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 134 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności.
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie, zauważyć należy, że sąd administracyjny, mając uprawnienia wyłącznie kasacyjne, kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu zakończonym zaskarżonym aktem administracyjnym z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Nie orzeka zatem co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku stanowiącego przedmiot postępowania administracyjnego, a w szczególności nie przyznaje odpowiednich świadczeń.
Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowi art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z jego treścią ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie.
Na tle całej ustawy określającej zasady nabywania prawa do świadczeń typu ubezpieczeniowego, a więc finansowanych i pozostających w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców, jest to regulacja szczególna, pozwalająca na uzyskanie świadczenia - odpowiadającego świadczeniu ubezpieczeniowemu - przez osoby, które nie spełniają warunków do jego uzyskania w zwykłym trybie. Świadczenia z ww. przepisu nie mają charakteru roszczeniowego, są bowiem finansowane z budżetu państwa (art. 84 ww. ustawy), a nie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zaś ustawa pozostawia ich przyznanie uznaniu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepis ten posługuje się bowiem sformułowaniem "Prezes Zakładu może przyznać..." je w drodze wyjątku, co wskazuje na uznaniowy charakter decyzji podejmowanej w tym trybie.
Jak wynika z akt sprawy, w wyniku rozpatrzenia wniosku złożonego w dniu [...] maja 2010 r., decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przyznał małoletniej D. S. rentę rodzinną w drodze wyjątku do ukończenia 16 - roku życia. Zważywszy na datę urodzenia małoletniej, tj. [...] lutego 1998 r., świadczenie to przysługiwało do lutego 2014 r.
Wnioskiem z dnia [...] marca 2014 r. J. J. wystąpiła do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o "dalsze wypłacanie renty w drodze wyjątku" na rzecz małoletniej córki. Pozytywna decyzja w tej sprawie, przyznająca małoletniej rentę rodzinną w drodze wyjątku do dnia [...] kwietnia 2018 r. - a więc w istocie do ukończenia przez nią nauki w szkole ponadgimnazjalnej pod warunkiem jej kontynuowania - została wydana przez organ w dniu [...] września 2014 r.
Zgodzić należy się z organem orzekającym, że rozstrzygnięcie o terminie początkowym przyznania świadczenia jest zgodne ze wskazanym wyżej przepisem art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz wynika z charakteru samej decyzji, która ma charakter konstytutywny, co oznacza, że jej skutek rozpoczyna się od dnia wydania decyzji. Decyzje konstytutywne wywołują bowiem swoje skutki prawne od momentu ich podjęcia, chyba że przepisy materialne przyznające określone uprawnienie przewidują inny termin rozpoczęcia biegu tych uprawnień.
W powołanej wyżej ustawie brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku od dnia złożenia wniosku (por. wyroki NSA: z dnia 16 maja 2001 r. sygn. akt II SA 3369/00, publ. LEX nr 56611,z dnia 23 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 487/07, publ. LEX nr 429167).
Prawo do świadczenia w drodze wyjątku powstaje wraz z jego przyznaniem, określonym i ukształtowanym w decyzji je przyznającej. Wobec powyższego, brak jest podstaw do przyznania tego prawa przed datą jego powstania. Skoro decyzja wydana w trybie art. 83 ust. 1 ww. ustawy przyznaje świadczenie w drodze wyjątku - to znaczy bez spełnienia warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty - które to warunki nie zostały spełnione na skutek szczególnych okoliczności, to oznacza, iż prawo do świadczenia powstaje dopiero od dnia wydania tej decyzji.
Przyznanie świadczenia od dnia wydania decyzji, czy od daty w niej wskazanej, nie narusza przepisu art. 129 ust. 1 ww. ustawy, zgodnie z którym świadczenia wypłaca się od dnia powstania prawa do tych świadczeń. Ustawodawca zastrzegł jednocześnie w tym przepisie, co w żadnym przypadku nie może odnosić się do świadczenia w drodze wyjątku, iż nie można wypłacać świadczenia wcześniej niż od miesiąca, w którym złożono wniosek lub wydano decyzję z urzędu. Rozwiązanie to może odnosić się wyłącznie do tych sytuacji, w których osoba ubezpieczona wcześniej spełniała przesłanki ustawowe do uzyskania świadczenia, a dopiero później złożyła wniosek o przyznanie świadczenia (por. wyrok NSA z dnia 26 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 1283/10, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zaznaczenia wymaga, iż ww. decyzja z dnia [...] listopada 2010 r. - przyznająca rentę rodzinną w drodze wyjątku w istocie po pięciu miesiącach od dnia złożenia wniosku - przewidywała możliwość (nie zaś obowiązek organu) ponownego ustalenia w drodze decyzji administracyjnej prawa do przedmiotowego świadczenia. Wydanie decyzji w tej sprawie uzależnione było od złożenia wniosku oraz innych wymaganych dokumentów, celem przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego stosownie do art. 7 i 77 § 1 k.p.a. oraz ustalenia, czy przesłanki określone w art. 83 ust. 1 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych pozostają w niniejszej sprawie nadal spełnione.
Stosowny wniosek o przyznanie małoletniemu dziecku ww. świadczenia został złożony w dniu [...] marca 2014 r., czyli po wygaśnięciu prawa do świadczenia przyznanego decyzją z dnia [...] listopada 2014 r. Decyzja ponownie przyznająca świadczenie została wydana przez Prezesa Zakładu w dniu [...] września 2014 r.
Przepis art. 35 ust. 1 k.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki (§ 1). Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 2). Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Z zestawienia daty złożenia wniosku o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku oraz daty wydania decyzji wynika, że terminy załatwiania spraw określone w ww. przepisach nie zostały w niniejszej sprawie przez Prezesa Zakładu dochowane. Z akt sprawy nie wynika również, aby organ dopełnił obowiązku wynikającego z art. 36 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, iż o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.
Zaznaczyć jednak należy, iż Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje środki zwalczania przez stronę zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Stosownie bowiem do art. 37 § 1 k.p.a., na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości (§ 2). Z akt administracyjnych sprawy nie wynika jednak, aby skarżąca podjęła jakiekolwiek formalne działania służące zwalczeniu zwłoki Prezesa Zakładu w załatwieniu wniosku o przyznanie ww. świadczenia.
Skarżąca, co należy podkreślić, przedmiotem skargi uczyniła decyzję administracyjną z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie przyznania świadczenia w drodze wyjątku, nie zaś bezczynność organu polegającą na niewydaniu decyzji w ustawowym terminie lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez ten organ (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). Zaznaczyć należy, iż tylko w sytuacji skutecznego wniesienia skargi na bezczynność organu istniałyby, stosownie do art. 149 p.p.s.a., ewentualne podstawy do zobowiązania organu przez Sąd do wydania w określonym terminie decyzji oraz do orzeczenia, czy zaskarżona bezczynność organu miała, czy też nie miała, rażącego charakteru.
W świetle powyższego, wobec niepodjęcia przez skarżącą wskazanych powyżej środków prawnych, na obecnym etapie zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organ art. 12, art. 35 oraz art. 36 k.p.a. nie mogą odnieść zamierzonego skutku.
Za nieuzasadnione uznać należy zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 26 oraz art. 27 Konwencji o Prawach Dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 ze zm.). Podkreślenia wymaga, iż w wyniku rozpatrzenia wniosku o przyznanie renty rodzinnej w drodze wyjątku organ podjął pozytywne rozstrzygnięcie przyznające małoletniej D. S. ww. świadczenie aż do dnia [...] kwietnia 2018 r. przy założeniu, że będzie ona kontynuowała naukę w szkole. Decyzja ta, w ocenie Sądu, odzwierciedla uprawnienie dziecka do godnego poziomu życia i przyznaje wymierną pomoc materialną ze strony państwa, która - będąc wsparciem dla rodzica - służy realizacji tego uprawnienia.
Odnośnie powołanego w skardze art. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1442 ze zm.) wskazać należy, iż zgodnie z jego treścią, w sytuacji gdy Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Powyższy przepis nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie z tego mianowicie powodu, iż renta rodzinna w drodze wyjątku, o czym była już mowa powyżej, nie jest świadczeniem przyznawanym i wypłacanym z ubezpieczeń społecznych, ani też świadczeniem zleconym do wpłaty na mocy odrębnych przepisów w rozumieniu ww. regulacji, lecz jest świadczeniem finansowanym z budżetu państwa, o czym jednoznacznie stanowi art. 84 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Końcowo Sąd zauważa, iż stosownie do art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić jedynie dowody uzupełniające z dokumentów, i to tylko wówczas, gdy jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania. W świetle powyższego, Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku J. J., zawartego w piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2015 r., o przesłuchanie jej na terenie jej miejsca zamieszkania.
Na marginesie już tylko zauważyć należy, że w odpowiedzi na ww. pismo procesowe, w wykonaniu zarządzenia Sądu z dnia 21 kwietnia 2015 r., skarżąca została poinformowana, że stawiennictwo na rozprawie nie jest obowiązkowe, zaś strona może działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocnika, może również złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.
Mając na względzie wszystko powyższe oraz wobec niestwierdzenia wadliwości zaskarżonej decyzji, które winny skutkować wyeliminowaniem jej z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło