II SA/Wa 2223/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula – Dąbrowska, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Ewa Marcinkowska (spr.), Protokolant, referent stażysta Aleksandra Olczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi S. K. i M.K. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu 1. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. podjętą na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...], stanowiącego załącznik Nr [...] do Uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom [...] zmienionej Uchwałą Nr [...] zmieniającą uchwałę w sprawie nadania statutów dzielnicom [...], w związku z § 6 pkt 8 Uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom [...] do wykonywania niektórych zadań i kompetencji [...] oraz w związku z § 22 ust. 2 pkt 2 § 24 ust. 1 i § 26 ust. 3 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...] skreślił M. K. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2012. Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] października 2009 r. wyraził zgodę na zakwalifikowanie M. K. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu [...]. W dniu 7 listopada 2009 r. M. K. wstąpił w związek małżeński z S. K.. W związku ze zmianą sytuacji rodzinnej Komisja Mieszkaniowa na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2010 r. dokonała pozytywnej weryfikacji uprawnień M. K. i S. K. do najmu lokalu socjalnego. W czasie kolejnej weryfikacji uprawnień do najmu lokalu socjalnego Zarząd Dzielnicy [...] podjął w dniu [...] lipca 2010 r. uchwałę Nr [...] o skreśleniu M. K. i S. K. z listy osób zakwalifikowanych do najmu lokalu socjalnego. W uzasadnieniu tej uchwały powołano się na fakt, że S. K. jest zameldowana we własnościowym lokalu nr [...] w W. składającym się z 3 pokoi i kuchni, którego właścicielem są jej rodzice. Na skutek złożonego odwołania przez S. K i M. K. od powyższej uchwały sprawa została skierowana do ponownej weryfikacji przez Komisję Mieszkaniową, która na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2010 r. pozytywnie zakwalifikowała ww. do najmu lokalu. Następnie zaś Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] listopada 2010 r. podjął uchwałę Nr [...] wyrażającą zgodę na zakwalifikowanie M. K. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Komisja Mieszkaniowa w dniu [...] grudnia 2011 r. dokonała okresowej pozytywnej weryfikacji uprawnień M. K. i S. K. do najmu lokalu. W czasie kolejnej weryfikacji w dniu [...] września 2012 r. Komisja Mieszkaniowa negatywnie zaopiniowała wniosek M. K. i S. K. do najmu lokalu powołując się na dobre warunki mieszkaniowe w lokalu, w którym zameldowana jest S. K.. Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. (zmienioną następnie w zakresie uzasadnienia uchwałą Nr [...] z dnia [...] października 2012r.) skreślił M. K. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2012. W uzasadnieniu uchwały powołano się na fakt, że S. K zameldowana jest w lokalu nr [...], którego właścicielami są jej rodzice. Przedmiotowy lokal składa się z 3 pokoi z kuchnią, powierzchnia mieszkalna lokalu wynosi 33,15 m2, powierzchnia użytkowa 52,80 m2. W lokalu zameldowane są 4 osoby. Na jedną osobę zameldowaną w lokalu, uwzględniając niezamieszkałych wnioskodawców, przypada 6,63 m2 powierzchni mieszkalnej. Warunki mieszkaniowe rodziców S. K, dają zatem możliwość zamieszkania wnioskodawców w tym lokalu. W związku z powyższym zasadne jest skreślenie M. K. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. W dniu 3 października 2012 r. S. K i M. K. skierowali do organu pisemne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W uzasadnieniu tego wezwania powołali się na fakt, iż wprawdzie S. K. jest zameldowana w mieszkaniu swoich rodziców, ale od dłuższego czasu nie mieszka wspólnie z nimi, ponieważ rodzice nie wyrażali zgody na jej pobyt w tym mieszkaniu. Od [...] lipca 2008 r. do [...] października 2009 r. S. K. przebywała w placówce [...]. Mieszkanie jest własnością jej rodziców, a ani przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ani inne przepisy prawa cywilnego nie zobowiązują rodziców do zabezpieczenia dorosłym dzieciom mieszkania. Wnioskodawcy nie mają zatem możliwości zamieszkania w tym mieszkaniu, a rodzice S. K złożyli stosowne pisemne oświadczenia w tej sprawie, iż nie zgadzają się na zamieszkanie córki w tym mieszkaniu. W związku z powyższym, zwrócili się o zmianę uchwały Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2012 r. i powtórne umieszczenie na liście osób oczekujących na najem. Zarząd Dzielnicy [...] w odpowiedzi na powyższe wezwanie podtrzymał stanowisko zajęte w uchwale Nr [...]z dnia [...] września 2012 r. wskazując, iż powyższa uchwała została podjęta zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podniesione w wezwaniu argumenty nie mają natomiast wpływu na rozstrzygniecie wniosku i zmianę stanowiska. W skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. K. i S. K. podnieśli, że już w 2010 r. Zarząd Dzielnicy [...] skreślił ich po raz pierwszy z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego mocą uchwały Nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r. Zarząd powoływał się wówczas na te same argumenty, czyli to, że mogą zamieszkać w mieszkaniu rodziców S. K.. Po wniesieniu przez nich odwołania umieszczono ich jednak ponownie na liście oczekujących na zawarcie umowy najmu na 2011 rok. Podkreślili, że ich sytuacja od tamtego czasu nie zmieniła się, nadal są osobami bezdomnymi, a rodzice S. K nie chcą ich przyjąć pod swój dach. Mieszkanie to jest własnością rodziców S. K, a zatem skarżący nie posiadają tytułu prawnego do ww. lokalu przy ul. [...]. Natomiast, ani przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ani inne przepisy prawa cywilnego nie zobowiązują rodziców do zabezpieczenia dorosłym dzieciom mieszkania. Rodzice S. K złożyli zaś stosowne oświadczenie w tej sprawie, iż nie zgadzają się na zamieszkanie córki w tym mieszkaniu. Prezydent [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone przez Zarząd Dzielnicy [...] w zaskarżonej uchwale. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] Nr [...] z dnia [...] września 2012 r. mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga na powyższą uchwałę została zgodnie z art. 52 § 4 P.p.s.a. poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, na które odpowiedź została doręczona skarżącym w dniu [...] listopada 2012 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 14 listopada 2012 r., a więc w terminie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało ją uznać za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem przepisów prawa miejscowego, jakim jest uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...]. Zaskarżoną uchwałą Zarząd Dzieliny [...] skreślił M. K. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2012 z powołaniem się na § 22 ust. 2 pkt 2, § 24 ust. 1 oraz § 26 ust. 3 uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. W ww. uchwale Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. przewidziana została procedura skreślania osób z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu, a przesłanki prowadzące do skreślenia zostały w tej uchwale szczegółowo opisane. Zgodnie z § 26 ust. 3 ww. uchwały lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. W sytuacji niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy (§ 26 ust. 4 uchwały). Do skreślenia z tej listy może także dojść wówczas, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy (§ 27 ust. 2 uchwały). W rozpoznawanej sprawie powyższe sytuacje jednak nie wystąpiły. Prowadzi to w ocenie Sądu do wniosku, że brak było podstaw do skreślenia M. K. z listy osób oczekujących na najem lokalu. Podstawy takiej nie mogły stanowić przepisy § 22 ust. 2 pkt 2 oraz § 24 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], które zostały przywołane przez Zarząd Dzielnicy [...] w zaskarżonej uchwale. Przywołany § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały stanowi, że przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, zamianę lub uregulowanie tytułu prawnego do lokalu należy poddać wnikliwej analizie warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. Przywołany przepis reguluje więc sposób procedowania przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu. Nie może tym samym stanowić podstawy prawnej do podjęcia uchwały o skreśleniu z listy osób zakwalifikowanych już pozytywnie do najmu i oczekujących na najem lokalu. Istotne przy tym jest także to, iż przepis ten odnosi się do działań podejmowanych przez Komisję Mieszkaniową, a nie zarząd dzielnicy. Wskazany w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały § 24 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali, określa natomiast następny etap procedury po zaopiniowaniu wniosku przez Komisję Mieszkaniową. Jest to rozstrzygnięcie zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Ten etap procedowania w przypadku M. K. został już jednak także zakończony. Omawiany przepis nie dotyczy natomiast w żadnym zakresie skreślania z listy oczekujących, a wprost przeciwnie odnosi się do lokowania na niej osób, których wnioski zostały zaopiniowane przez Komisję Mieszkaniową. Jedynie przywołany § 26 ust. 3 uchwały reguluje procedurę weryfikacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego i przewiduje, że w przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mogło jednak dojść do negatywnej weryfikacji uprawnień M. K. i w związku z tym skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu w oparciu o ten przepis, z powołaniem się na okoliczności podniesione w zaskarżonej uchwale. Analiza akt sprawy prowadzi bowiem do jednoznacznego wniosku, że organ od momentu umieszczenia M. K. na liście oczekujących na najem lokalu wiedział, że żona wnioskodawcy S. K jest zameldowana w lokalu mieszkalnym nr [...] w Warszawie, którego właścicielami są jej rodzice. Ta okoliczność stała się zresztą podstawą podjęcia przez Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] lipca 2010 r. uchwały Nr [...] o skreśleniu M. K. i S. K z listy osób zakwalifikowanych do najmu lokalu socjalnego. Na skutek złożonego wówczas przez skarżących odwołania sprawa została skierowana jednak do ponownej weryfikacji przez Komisję Mieszkaniową, która na posiedzeniu w dniu [...] listopada 2010 r. pozytywnie zakwalifikowała ww. do najmu lokalu. Następnie zaś Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] listopada 2010 r. podjął uchwałę Nr [...] wyrażającą zgodę na zakwalifikowanie M. K. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Oznacza to, że podejmując powyższą uchwałę z [...] listopada 2010 r. Zarząd Dzielnicy [...] znał adres zameldowania S. K i okoliczności tej nie uznał za dyskredytującą w zakresie udzielenia kwalifikacji do zawarcia umowy najmu lokalu i umieszczenia na liście oczekujących na najem. Informacja o zameldowaniu S. K w lokalu nr [...] została zawarta w uzasadnieniu tej uchwały z jednoczesnym wskazaniem, że ww. z uwagi na konflikt z rodzicami od wielu lat nie przebywa w miejscu zameldowania. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie uległy zatem zmianie okoliczności, które doprowadziły do umieszczenia M. K. na liście osób oczekujących na najem. Zwrócić również należy uwagę, że w okresie późniejszym dane M. K. i S. K były przedmiotem weryfikacji, stosownie do § 26 ust. 3 uchwały, która nie wywołała skutku określonego w tym przepisie. Skoro zatem weryfikacja ma na celu potwierdzenie prawdziwości podanych danych i sprawdzenie, czy nie uległy zmianie, to w realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że dane ujawnione przez skarżących w 2010 r. nie zmieniły się. Tym samym, na obecnym etapie postępowania przyczyną negatywnej weryfikacji nie mogą być te same okoliczności, które wcześniej zostały ocenione jako uprawniające do umieszczenia M. K. na liście osób oczekujących na najem lokalu. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została z naruszeniem przepisów uchwały Nr [...] Rady [...] z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...]. Wskazane w niej przepisy § 22 ust. 2 pkt 2 oraz § 24 ust. 1 uchwały Nr [...] nie odnoszą się bowiem do instytucji skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Natomiast wskazany w zaskarżonej uchwale § 26 ust. 3, który przewiduje możliwość skreślenia z listy, nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania, albowiem istniejący w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie tej normy prawnej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały. W oparciu o art. 152 ww. ustawy Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej uchwały w całości. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 19 i § 20 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348).